ਮਾਰਚ 2026 ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਡਬਲਯੂਟੀ ਆਈ ਤੇਲ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਿਆ, ਜਦਕਿ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ ਕਰੀਬ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 100 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 2022 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਗੈਲਨ 4 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਮਿਰਾਏ ਐਸੈੱਟ ਸ਼ੇਅਰਖਾਨ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਰਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸ ਦੇ ਤੇਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੀ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਿਫਾਈਨਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਰਹੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੂਸ ਨੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਕਰੀਬ 1.75 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੂਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਖਤਰੇ ਕਾਰਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ, ਕੂਵੈਤ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਨੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 4 ਤੋਂ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਮੰਗ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਨੇ 2026 ਲਈ ਤੇਲ ਦੀ ਮੰਗ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੇਵਲ 640 ਹਜ਼ਾਰ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਖਪਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਖਪਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੋਵੇਂ ਖਪਤ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਰਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਧਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤਣਾਅ ਘਟੇਗਾ, ਇਹ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 20 ਤੋਂ 30 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਘਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਕਰੀਬ 100 ਡਾਲਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
