ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ HSBC ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਆਮ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। HSBC ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵੇਂ ਬੈਂਕ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਆਪਣੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। HSBC ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਨੇ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੁੱਬੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਟ ਹੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਿਹਤਰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

HSBC ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਵੀ ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ

ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਵੈਲਥ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਬੈਂਕ ਸੰਭਾਵੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ HSBC ਨੇ ਵੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਚਤ ਖਾਤੇ, ਫਿਕਸਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ (FD), ਘਰ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਹੁਣ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕ ਦੇ ਖਾਤਾਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਾਹਕਾਂ ਜਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਪੂਰੀ ਵਿਕਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 18 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਟੇਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਿਉਂ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ?

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਘੱਟ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ।

ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿੱਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਖਰਚ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਢਾਕਾ ਦੇ ਸਮਾਚਾਰ ਪੋਰਟਲ ਪਹਿਲੋਮ ਆਲੋ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮਾਮੂਨ ਰਸ਼ੀਦ ਦੇ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਿਹਤਰ ਰਿਟਰਨ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਟੇਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਘਟਾ ਕੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ 32.78 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ NPL

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਖਰਾਬ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੂਨ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ 32.78 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਗੈਰ-ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ (NPL) ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖਰਾਬ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ 6,06,555 ਕਰੋੜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਟਕਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਰ 100 ਟਕਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 33 ਟਕਾ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸ਼ੱਕੀ ਕਰਜ਼ਾ ਵੰਡ, ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਰਾਬ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਸਤੰਬਰ 2025 ਦੇ 35.73 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ 32.78 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੇ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਕ

ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਦੇ ਰਿਟੇਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਕ ਬੈਂਕ, ਸਿਟੀ ਬੈਂਕ, ਪੁਬਾਲੀ ਬੈਂਕ, ਮਿਊਚੁਅਲ ਟਰੱਸਟ ਬੈਂਕ, ਢਾਕਾ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਡੱਚ-ਬੰਗਲਾ ਬੈਂਕ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪਰ 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦ ਡੇਲੀ ਸਟਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਕਈ ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੌਦੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਾਧਾ ਦਰ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,500 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਟੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਨਾਲ ਗੁਪਤਤਾ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਅੰਤਿਮ ਖਰੀਦ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।