ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ICRA ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਘਾਟਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 105 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਵਧਦੀਆਂ ਈਂਧਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਘਟਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਟਿਕਟਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼: ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੇਤਰ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੇਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ ICRA ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਘਾਟਾ 95 ਤੋਂ 105 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਈਂਧਨ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ 133 ਜਹਾਜ਼ 'ਗਰਾਊਂਡਡ' ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਨੇ ਵਧਾਈ ਸਮੱਸਿਆ
ICRA ਅਨੁਸਾਰ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਈਂਧਨ ਯਾਨੀ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਫਿਊਲ (ATF) ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਹੀ ATF ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 3.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਈਂਧਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਪਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ-ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰਾ ਦਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏਅਰਲਾਈਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚੇ ਦਾ ਲਗਭਗ 35 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਂਧਨ 'ਤੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਈਂਧਨ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਸਤੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ
ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਲੀਜ਼ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਲਗਾਤਾਰ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਘਰੇਲੂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲਾਗਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 128.5 ਲੱਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਤੰਬਰ 2024 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 1.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2025 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ 0.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਧਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ 3.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹੀ। ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ) ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 1.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਦੇ ਕਿਰਾਏ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੂਟ ਤੋਂ ਕੁਝ ਰਾਹਤ
ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 29.9 ਲੱਖ ਰਹੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 7.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁੱਲ 147.3 ਲੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਜੋ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 9.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।
ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਰਹੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ
ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੈਟ ਐਂਡ ਵਿਟਨੀ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 133 ਜਹਾਜ਼ ਗਰਾਊਂਡਡ ਸਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 15 ਤੋਂ 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਹੀ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਲੀਜ਼ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਖਰਚਾ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਲੀਜ਼ ਦਰਾਂ ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ICRA ਨੇ ਘਟਾਇਆ ਵਿਕਾਸ ਅਨੁਮਾਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ICRA ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਸਥਿਰ' (Stable) ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ 7 ਤੋਂ 10 ਪ੍ਰ
