ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ Marathon Fusion ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਰੇ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ CERN ਦੇ 2025 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
ਪਾਰੇ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਥਿਤ Marathon Fusion ਨੇ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਸੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਲਾਗਤ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਜੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Marathon Fusion ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਪਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ CERN ਦੇ 2025 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਪ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਬਣਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।
ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਅਜੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨਣਾ ਅਜੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।
Nuclear Transmutation ਰਾਹੀਂ ਪਾਰੇ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
Marathon Fusion ਜਿਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ Nuclear Transmutation ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਦਲ ਕੇ ਇੱਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ Nuclear Fusion ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਪਾਰੇ ਦੇ Mercury-198 ਨਾਮਕ ਆਇਸੋਟੋਪ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ Mercury-197 ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Mercury-197 ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ Gold-197 ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Gold-197 ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਥਿਰ ਆਇਸੋਟੋਪ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ Nuclear Fusion ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। Fusion ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਨਿਊਟ੍ਰੌਨ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੋਨਾ ਬਣਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਰਮਾਣੂ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗੀਗਾਵਾਟ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਤੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਦੋ ਟਨ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ
Marathon Fusion ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ arXiv ’ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਇੱਕ ਉਚਿਤ Fusion Power Plant ਹਰ ਇੱਕ ਗੀਗਾਵਾਟ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ’ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ ਦੋ ਟਨ ਸੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਚਾਲੂ ਵਪਾਰਕ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
ਕੰਪਨੀ ਜਿਸ ਛੋਟੇ ਰਿਐਕਟਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ Fusion ਸਮਰੱਥਾ ਇੱਕ ਕਿਲੋਵਾਟ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੀਗਾਵਾਟ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
CERN ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ
CERN ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ Large Hadron Collider ਵਿੱਚ 2015 ਤੋਂ 2018 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 86 ਅਰਬ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਸਨ।
ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵੱਡੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ 29 ਪਿਕੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ। ਇੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਸੋਨਾ ਆਮ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, CERN ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
Marathon Fusion ਨੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ CERN ਦੇ ਕਿਸ ਮਾਪਦੰਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵਿਟੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਸਹੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਰੇ ਵਿੱਚ Mercury-198 ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਲਗਭਗ ਦਸ ਫੀਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ Mercury-198 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਾਰਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣਗੇ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵਿਟੀ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਤਿਆਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਟੋਰੇਜ ’ਤੇ ਵਾਧੂ ਖਰਚ ਆਵੇਗਾ।
ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ’ਤੇ ਸਵਾਲ
ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਸਸਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। Marathon Fusion ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ Fusion Plants ਸੋਨਾ ਵੇਚ ਕੇ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੰਕੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹੇਗੀ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਬਣ ਸਕੇਗੀ।
