ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 350 ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲ ਵਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਗਿਯਿਰੋਂਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉੱਪਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਲਬੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਕ ਬੈਰੀਅਰ ਝੀਲ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੋਸਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਘਣ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਬਾਹੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ (USGS) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 5.2 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੂਚਾਲੀ ਸੰਕੇਤ ਕਿਸੇ ਆਮ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੱਟਾਨਾਂ, ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਭੂਚਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ
ਰਾਸੂਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬੋਟੇਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੁਵਾਕੋਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ। ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵੱਸੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਨੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲ ਟੁੱਟ ਗਏ।
ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੋਸਟ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਸੂਵਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨੁਵਾਕੋਟ, ਧਾਦਿੰਗ, ਚਿਤਵਨ, ਤਨਾਹੁਨ, ਗੋਰਖਾ ਅਤੇ ਨਵਲਪਰਾਸੀ ਈਸਟ ਤੱਕ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਿਯਿਰੋਂਗ ਬਾਰਡਰ ਪੋਰਟ ਵੀ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ
ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਗਿਯਿਰੋਂਗ ਬਾਰਡਰ ਪੋਰਟ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਦੀ ਕੰਧ ਵਰਗੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।
ਗਿਯਿਰੋਂਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਕੈਲਾਸ਼-ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ
ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ 1,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਕੜੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼-ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ।
ਕੈਲਾਸ਼-ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਖੇਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਅਕਸਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
AP ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਲਾਸ਼-ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ, ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
ਬੈਰੀਅਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਪਹਿਲੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੁਣ ਸੰਭਾਵਿਤ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਉੱਪਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੈਰੀਅਰ ਝੀਲ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਘਣ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਘਣ ਮੀਟਰ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੁਕਾਵਟ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕੱਠਾ ਪਾਣੀ ਅਚਾਨਕ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਲਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਿਤ ਦੂਜੀ ਆਫ਼ਤ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਪੁਲ ਵਹਿਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਾਲੇਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨੁਵਾਕੋਟ ਦੇ ਬਿਦੁਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬੇਘਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ, ਬੰਦ ਸੜਕਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਜਲਦ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ
ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬੇਘਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਮਲਬਾ, ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ, ਅਸਥਿਰ ਢਲਾਣਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰਸਤੇ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਖੋਜ ਮੁਹਿੰਮ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਧਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਇਆ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਰਫ਼, ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਜਾਂ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਫ਼ਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ, ਮਲਬੇ ਦਾ ਵਹਾਅ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਰੁਕਣਾ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਰਾਸੂਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਰਨ ਮੌਜੂਦਾ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਰਫ਼ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸੈਂਸਰ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਆਧਾਰਿਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਆਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਟੁੱਟੇ ਪੁਲ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਬਣੀਆਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ
ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਵਹਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਿਯਿਰੋਂਗ ਬਾਰਡਰ ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸੰਪਰਕ ਮਾਰਗ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਉਡੀਕ
ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਾਪਤਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਚੁਣੌਤੀ ਵਧੀ
ਪਹਿਲੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖਤਰਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਬਣੀ ਬੈਰੀਅਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਮਲਬੇ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ ਰੁਕਾਵਟ ਟੁੱਟਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਹਾਅ ਅਚਾਨਕ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁਣ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ।
ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਅਤੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵਿਤ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ, ਬੇਘਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹਾਂ ਹਨ।
