ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ 38 ਪੈਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ 1 ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 90.40 ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਏ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਹੇ।
ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅੰਤਰਬੈਂਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਪਇਆ 38 ਪੈਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ 90.40 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਹਾਜ਼ਰੀ ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲ ਧਿਆਨਯੋਗ ਰਹੀ।
ਮਿਰਾਏ ਐਸੈਟ ਸ਼ੇਅਰਖਾਨ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਨੁਜ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਯਾਤਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਯਾਤ ਵਧਣ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਯਾਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲੀਆ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਏ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਅੰਕੜੇ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਨ-ਫਾਰਮ ਪੇਰੋਲ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲ ਸੇਲਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਕੜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਭਰਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।
ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪਿੱਛੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਆਰਬੀਆਈ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪਰਯਾਪਤ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨਾ ਆਵੇ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਸਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਖਰੀਦਦਾਰ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 943.81 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ।
ਅੰਤਰਬੈਂਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਪਇਆ 90.55 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ 90.56 ਤੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਫੜਦਿਆਂ 90.40 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਇਆ 22 ਪੈਸੇ ਡਿੱਗ ਕੇ 90.78 ਪ੍ਰਤੀ ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੇ ਵੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ। ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ 0.05 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਟ ਕੇ 96.78 ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਹੇ। ਵੀਰਵਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸੈਕਸ 349.87 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 83,883.77 ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਨਿਫਟੀ 106.60 ਅੰਕ ਘਟ ਕੇ 25,847.25 ‘ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਗਲੋਬਲ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ 0.42 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਕੇ 69.69 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਸੌਖਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
