ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਿਯਾਮਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਿਮਯ ਬੋਰਡ (SEBI) ਨੂੰ ਸਮਾਪਤੀ ਨੀਲਾਮੀ ਸੈਸ਼ਨ (Closing Auction Session-CAS) ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵਾਇਦਾ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪ (F&O) ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਬਦਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 20,000 ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। SEBI ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਕੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਨਵਾਂ ਸਰਕੁਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
SEBI ਨੇ 3 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ 'ਤੇ 20,000 ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਨਿਯਾਮਕ ਨੇ CAS ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ F&O ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਝਾਅ ਮੰਗੇ ਸਨ।
ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ SEBI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੁਹਿਨ ਕਾਂਤ ਪਾਂਡੇ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ 3,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
SEBI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੁਹਿਨ ਕਾਂਤ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਾਮਕ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਏਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਂਡ ਕੈਪੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟ ਪਾਰਟੀਸਿਪੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (CPAI) ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਹੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਾਮਰਸ਼ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਬਦਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਸਰਕੁਲਰ ਜਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ।
SEBI ਨੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ CAS ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਡੈਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਦੇ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ 'ਤੇ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਰਾਇ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ।
CAS ਜਾਂ ਸਮਾਪਤੀ ਨੀਲਾਮੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੀਲਾਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਜਾਂ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕਵਿਟੀ ਕੈਸ਼ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿੱਚ CAS ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ SEBI ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਿਯਾਮਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੱਲ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤਰੀਕੇ ਸੁਝਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
SEBI ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ, ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ, ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
20,000 ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ SEBI ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪਰੇਖਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸਰਕੁਲਰ ਵਿੱਚ CAS, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ F&O ਨਿਪਟਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸਥਿਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
SEBI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਯਾਮਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
SEBI ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਾਹੀਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਇਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਬੋਲੀ ਮੰਚ, ਆਨਲਾਈਨ ਬਾਂਡ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਨ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। SEBI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਾਂਡ ਇੰਡੈਕਸ ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
