ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ, ਡਾਟਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਨ ਮਸਕ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ Starlink ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਹੋਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਯੂਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਡਾਟਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ
Starlink ਦੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਮੋਬਾਈਲ ਟਾਵਰਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਕੇਬਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਕੰਪਨੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ Starlink ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਕਿਹੜੇ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਡਾਟਾ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤੱਕ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਏਜੰਸੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੇਟਵੇ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰੇ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ। Starlink ਅਮਰੀਕੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਐਲਨ ਮਸਕ ਦੀ ਕੰਪਨੀ SpaceX ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਏ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਏਜੰਸੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Starlink ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਲਕੀ, ਸਥਾਨਕ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਪਨੀ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਬੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਾਟਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਹੈ।
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ Starlink ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ Starlink ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਚੌਕਸ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਵਸਥਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੱਕੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਪਤਾ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ GMPCS ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਥਾ IN-SPACe ਨੇ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗਾਹਕ ਅਜੇ ਇਸ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।
ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ Starlink ਇਕੱਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। Eutelsat OneWeb ਅਤੇ Jio Satellite Communications ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਛੋਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਪਲਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵੀ ਲਾਂਚ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Starlink ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ Starlink ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, Starlink ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਰਚ ਆਵੇਗਾ, ਇਹ ਵੀ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਲਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਲਗਵਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਰਚ। ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਬਿੱਲ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
