భారతీయ బ్యాంకింగ్ రంగంలో కీలకమైన విదేశీ పెట్టుబడి ఒప్పందంలో భాగంగా, కెనడాకు చెందిన ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్ సంస్థ ఐడీబీఐ బ్యాంకులో 60.72 శాతం నియంత్రణ వాటాను కొనుగోలు చేయనుంది. ఈ ఒప్పందం విలువ సుమారు రూ.52,878.08 కోట్లు (5.56 బిలియన్ డాలర్లు). భారత సంతతికి చెందిన కెనడియన్ పెట్టుబడిదారుడు ప్రేమ్ వాత్సా స్థాపించిన ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ సంస్థ ఈ లావాదేవీలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
ప్రేమ్ వాత్సా ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్ వ్యవస్థాపకుడు, ఛైర్మన్, ముఖ్య కార్యనిర్వహణ అధికారి (CEO). ఆయన 1950 ఆగస్టు 5న హైదరాబాద్‌లో జన్మించారు. మద్రాస్‌లోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (IIT) నుంచి కెమికల్ ఇంజినీరింగ్‌లో పట్టా పొందారు. అనంతరం కెనడాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వెస్ట్రన్ అంటారియో నుంచి ఎంబీఏ పూర్తి చేశారు.
1985లో ఆయన ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ సంస్థను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ బీమా, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక సేవల రంగాల్లో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోంది. కంపెనీల దీర్ఘకాలిక అవకాశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని పెట్టుబడులు పెట్టే విధానానికి వాత్సా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన పెట్టుబడి వ్యూహాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అమెరికన్ పెట్టుబడిదారుడు వారెన్ బఫెట్‌తో పోలుస్తుంటారు. భారతీయ వ్యాపారాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం, సామాజిక సేవల్లో పాల్గొనడం వంటి అంశాలకు గుర్తింపుగా 2020లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA) 2026 అక్టోబర్ 14న ఐడీబీఐ బ్యాంక్ వ్యూహాత్మక విక్రయానికి ఆమోదం తెలిపింది. ఈ ప్రతిపాదన ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వం తన వద్ద ఉన్న 30.48 శాతం వాటాను, భారతీయ జీవిత బీమా సంస్థ (LIC) తన వద్ద ఉన్న 30.24 శాతం వాటాను విక్రయించనున్నాయి. దీంతో మొత్తం 60.72 శాతం వాటా ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ అనుబంధ సంస్థకు బదిలీ కానుంది.
ఈ లావాదేవీ మొత్తం విలువ సుమారు రూ.52,878.08 కోట్లు. ఒక్కో షేరు ధరను రూ.81గా నిర్ణయించారు. విక్రయం అనంతరం కేంద్ర ప్రభుత్వం వద్ద 15 శాతం, ఎల్‌ఐసీ వద్ద 19 శాతం వాటా మిగులుతుంది. ఈ రెండు సంస్థల వద్ద కలిపి 34 శాతం వాటా కొనసాగుతుంది.
ఐడీబీఐ బ్యాంక్‌కు ఒక్కో షేరుకు రూ.75.99గా నిర్ణయించిన విలువ కంటే ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ సమర్పించిన బిడ్ అధికంగా ఉంది. అయితే, క్యాబినెట్ ఆమోదం లభించినంత మాత్రాన కొనుగోలు ప్రక్రియ పూర్తయినట్లు కాదు. ఈ ఒప్పందం అమలుకు సంబంధిత నియంత్రణ సంస్థల అనుమతులు, ఇతర అవసరమైన అధికారిక ప్రక్రియలు పూర్తి కావాల్సి ఉంది. ఈ లావాదేవీని 2027 మార్చి నాటికి పూర్తి చేసే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు.
గత కొన్ని సంవత్సరాల్లో ఐడీబీఐ బ్యాంక్ ఆర్థిక పరిస్థితిలో మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం, 2018 సెప్టెంబర్‌లో 31.78 శాతంగా ఉన్న బ్యాంక్ స్థూల నిరర్థక ఆస్తుల (NPA) నిష్పత్తి 2026 మార్చి నాటికి 2.32 శాతానికి తగ్గింది.
ఈ పెట్టుబడి ద్వారా భారతీయ బ్యాంకింగ్ మార్కెట్‌లో తన ఉనికిని విస్తరించుకునే అవకాశం ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్‌కు లభించనుంది. బ్యాంక్ ప్రస్తుత ఖాతాదారుల సంఖ్య, శాఖల నెట్‌వర్క్, ఆర్థిక సేవల మౌలిక సదుపాయాలను ఉపయోగించుకుని తన కార్యకలాపాలను విస్తరించే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
ఐడీబీఐ బ్యాంకులో వాటా కొనుగోలుతో పాటు, భారత్‌లో తన ఆర్థిక సేవల వ్యాపారాలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడంపై ఫెయిర్‌ఫ్యాక్స్ పరిశీలిస్తున్నట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. ఇందులో డిజిట్ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్, డిజిట్ జనరల్ ఇన్సూరెన్స్, ఐఐఎఫ్‌ఎల్ క్యాపిటల్‌కు చెందిన ఆస్తులు లేదా వ్యాపార కార్యకలాపాలను ఐడీబీఐ బ్యాంకుతో అనుసంధానించే ప్రణాళిక కూడా ఉన్నట్లు సమాచారం.
అయితే, ఇటువంటి చర్యలన్నీ సంబంధిత నియంత్రణ సంస్థల అనుమతులు, అమల్లో ఉన్న నిబంధనలకు లోబడి ఉంటాయి. ఈ ప్రణాళిక అమలైతే, బ్యాంకింగ్, బీమా, పెట్టుబడులు, వెల్త్ మేనేజ్‌మెంట్ వంటి సేవలను సమగ్ర ఆర్థిక సేవల వ్యవస్థలో అందించే అవకాశం ఉంటుంది.
