భారత్, జపాన్‌లు ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో శాంతి, స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో రక్షణ సహకారాన్ని మరింత విస్తరించాలని నిర్ణయించాయి. రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్, జపాన్ రక్షణ మంత్రి షింజిరో కోయిజుమి మధ్య 2026 ఆగస్టు 20న న్యూఢిల్లీలో ద్వైపాక్షిక సమావేశం జరిగింది.
సముద్ర భద్రత, రక్షణ సహకారానికి కొత్త వ్యవస్థ
భారత ప్రభుత్వ ప్రకారం, సమావేశంలో భారత్, జపాన్‌లు సముద్ర భద్రత సహకారానికి సంబంధించిన ఒక ముఖ్యమైన ఏర్పాటుపై సంతకాలు చేశాయి. ఇరు దేశాల నౌకాదళాల మధ్య ఆచరణాత్మక సహకారాన్ని పెంచడం, సముద్ర ప్రాంతంలో సమన్వయాన్ని బలోపేతం చేయడం దీని లక్ష్యంగా ఉంది.
సముద్ర భద్రత, రక్షణ పరికరాలు మరియు సాంకేతికత, సైనిక విన్యాసాలు, రక్షణ పరిశ్రమ వంటి రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచేందుకు ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతాన్ని స్వేచ్ఛాయుత, బహిరంగ, నియమాల ఆధారిత ప్రాంతంగా కొనసాగించాలన్న ఉమ్మడి లక్ష్యాన్ని కూడా ఇరు దేశాలు పునరుద్ఘాటించాయి.
కొత్త ఏర్పాటులో భాగంగా భారత నౌకాదళం, జపాన్ మారిటైమ్ సెల్ఫ్-డిఫెన్స్ ఫోర్స్ మధ్య సముద్ర ప్రాంతానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని పంచుకోవడం, ఆచరణాత్మక సహకారాన్ని పెంచే అవకాశాలు మరింత బలోపేతం కానున్నాయి. సముద్ర సమాచార మార్గాల భద్రతకు కూడా ఇరు పక్షాలు ప్రాధాన్యత ఇచ్చాయి.
నౌకాదళాల మధ్య పరస్పర పర్యటనలు, సంయుక్త విన్యాసాలు
భారత్, జపాన్‌లు రానున్న కాలంలో నౌకాదళ నౌకలు, సైనిక విభాగాల పరస్పర పర్యటనలను పెంచేందుకు చర్యలు తీసుకోనున్నాయి. దీనితో పాటు సంయుక్త సైనిక విన్యాసాలు, సైనిక సిబ్బంది మరియు నిపుణుల మార్పిడి, నౌకాశ్రయాలు మరియు నిర్వహణ సదుపాయాల వినియోగానికి సంబంధించిన సహకారాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లనున్నారు.
నౌకల నిర్మాణ రంగంలో కూడా సహకార అవకాశాలను పరిశీలించేందుకు ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. ఇందులో జపాన్ సాంకేతిక నైపుణ్యం, భారత్ పెరుగుతున్న రక్షణ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని వినియోగించవచ్చు. ఈ సహకారం భారత్ ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’, ఆత్మనిర్భర్ రక్షణ ఉత్పత్తి ప్రాధాన్యతలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
రక్షణ సాంకేతికత, సైనిక విన్యాసాలపై దృష్టి
భారత్, జపాన్ మధ్య క్రమం తప్పకుండా జరిగే సైనిక విన్యాసాలను మరింత ప్రభావవంతంగా నిర్వహించే అంశంపై కూడా సమావేశంలో చర్చ జరిగింది. ‘ధర్మ గార్డియన్’, ‘జెమాక్స్’ వంటి విన్యాసాలు ఇరు దేశాల సైన్యాల మధ్య సమన్వయం, కార్యకలాపాల సామర్థ్యాన్ని పెంచడంలో పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
భవిష్యత్ విన్యాసాల్లో మానవరహిత వ్యవస్థలను చేర్చడం, వాటిని మరింత సంక్లిష్టంగా నిర్వహించే అవకాశాలపై ఇరు పక్షాలు చర్చించాయి. ప్రత్యేక ఆపరేషన్స్ దళాల మధ్య మార్పిడిని పెంచడం, సైనిక నిపుణుల మధ్య సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడంపైనా అంగీకారం కుదిరింది.
భారత్-జపాన్ వైమానిక దళ విన్యాసం ‘వీర్ గార్డియన్ 26’కు సంబంధించిన పురోగతిని కూడా సమావేశంలో స్వాగతించారు. ప్రతిపాదిత ఈ విన్యాసంలో జపాన్ ఎయిర్ సెల్ఫ్-డిఫెన్స్ ఫోర్స్‌కు చెందిన యుద్ధ విమానాలు తొలిసారిగా భారత్‌కు వచ్చి పాల్గొననున్నాయి. ఇటువంటి సంయుక్త విన్యాసాలు వివిధ పరిస్థితుల్లో సైనిక సమన్వయం, సమాచార మార్పిడి, కార్యకలాపాల సామర్థ్యాలను పరీక్షించేందుకు ఇరు దేశాలకు అవకాశం కల్పిస్తాయి.
ఇండో-పసిఫిక్‌లో సముద్ర భద్రతకు సహకారం
భారత్, జపాన్‌లు ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో సముద్ర భద్రతకు సంబంధించిన అంశాల్లో చురుకైన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. సముద్ర, వైమానిక రవాణా స్వేచ్ఛకు ఆటంకం కలిగించే ఏకపక్ష చర్యలను ఇరు దేశాలు వ్యతిరేకించాయి. బలప్రయోగం లేదా ఒత్తిడి ద్వారా యథాతథ స్థితిని మార్చే ప్రయత్నాలకు వ్యతిరేకంగా తమ వైఖరిని కూడా ఇరు దేశాలు పునరుద్ఘాటించాయి.
శోధన, రక్షణ చర్యలు, మానవతా సహాయం, విపత్తు సహాయక చర్యల రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచేందుకు ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. సముద్రపు మందుపాతరలను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం, నైపుణ్యాన్ని పరస్పరం పంచుకోవడంపైనా దృష్టి పెట్టారు.
