భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO), GSLV-F18 రాకెట్ ద్వారా NVS-03 నావిగేషన్ ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా అంతరిక్షంలోకి ప్రవేశపెట్టింది. ఈ ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్‌లో ప్రవేశపెట్టారు. సెప్టెంబర్ తర్వాత GSLV రాకెట్‌కు ఇది వరుసగా రెండో విజయవంతమైన ప్రయోగం. ఈ విజయంతో భారత్‌కు చెందిన స్వదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థ NavIC మరింత బలోపేతం కానుంది.
రెండు నెలల్లో GSLV రెండో విజయవంతమైన ప్రయోగం
2026 అక్టోబర్ 30వ తేదీ రాత్రి 11 గంటల 51 నిమిషాలకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీహరికోటలో ఉన్న సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి GSLV-F18 రాకెట్‌ను ప్రయోగించారు. సుమారు 2,250 కిలోగ్రాముల బరువున్న NVS-03 నావిగేషన్ ఉపగ్రహాన్ని ఈ రాకెట్ నిర్దేశిత ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్‌లోకి చేర్చింది.
ఇంతకుముందు 2026 సెప్టెంబర్ 4న GSLV-F17 రాకెట్ EOS-05 ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. ఈ రెండు ప్రయోగాల మధ్య కేవలం 56 రోజుల వ్యవధి మాత్రమే ఉంది.
GSLV-F18 ఈ రాకెట్ శ్రేణిలో 20వ ప్రయోగం. వరుసగా రెండు విజయవంతమైన ప్రయోగాలతో GSLV రాకెట్ ద్వారా క్రమం తప్పకుండా అంతరిక్ష మిషన్లను నిర్వహించే దిశగా ఇస్రో ప్రయత్నాలకు మరింత బలం చేకూరింది. ఇందులో ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలతో పాటు రాకెట్లు, ఉపగ్రహాల తయారీలో పాల్గొన్న భారతీయ కంపెనీల పాత్ర కూడా కీలకంగా ఉంది.
గత సాంకేతిక సమస్యల తర్వాత మరో విజయం
గత కొన్ని అంతరిక్ష ప్రయోగాల్లో ఇస్రో సాంకేతిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంది. జనవరి 2025లో NVS-02 ఉపగ్రహ ప్రయోగం విజయవంతమైనప్పటికీ, దాని ఇంజిన్ వ్యవస్థలో ఏర్పడిన లోపం కారణంగా ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత తుది కక్ష్యలోకి చేర్చలేకపోయారు.
అదేవిధంగా, మే 2025లో PSLV-C61 మిషన్ కూడా పూర్తికాలేదు. అనంతరం జనవరి 2026లో PSLV-C62 మిషన్ సందర్భంగా రాకెట్ మూడో దశ చివరిలో సాంకేతిక లోపం తలెత్తింది.
NVS-03 ఉపగ్రహంతో భారత్‌కు కలిగే ప్రయోజనాలు
NVS-03 అనేది భారతదేశ కొత్త తరం ఐదు నావిగేషన్ ఉపగ్రహాల ప్రతిపాదిత శ్రేణిలో మూడో ఉపగ్రహం. దేశీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థ NavIC సేవలను మెరుగుపరచే లక్ష్యంతో దీనిని రూపొందించారు.
NavIC ద్వారా భారత్‌తో పాటు పరిసర ప్రాంతాల్లో స్థాన నిర్ధారణ, నావిగేషన్ సేవలు అందించబడతాయి. రవాణా, సముద్ర నౌకల రాకపోకలు, స్థాన ఆధారిత సేవలు, ఇతర పౌర అవసరాల కోసం దీనిని ఉపయోగించవచ్చు.
NVS-03లో భారతీయ సాంకేతికతతో అభివృద్ధి చేసిన అటామిక్ క్లాక్‌ను అమర్చారు. దీనితో పాటు L1 సిగ్నల్ సదుపాయాన్ని కూడా అందించారు. ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న L5, S-బ్యాండ్ సిగ్నళ్లతో కలిసి ఇది పనిచేస్తుంది.
ఈ ఉపగ్రహ కవరేజీ భారత భూభాగంతో పాటు దేశ సరిహద్దుల నుంచి సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల వరకు విస్తరించే పరిసర ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని రూపొందించారు. దీనివల్ల భవిష్యత్తులో NavIC సేవలను మరింత మెరుగుపరచడానికి సహాయపడుతుందని భావిస్తున్నారు.
నాలుగుసార్లు కక్ష్య మార్పుల తర్వాత మరో విజయం
ప్రయోగం అనంతరం NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత ఎత్తుకు చేర్చేందుకు ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు నాలుగుసార్లు కక్ష్య మార్పులు చేపట్టారు. ఈ నాలుగు ప్రక్రియలూ విజయవంతంగా పూర్తయ్యాయని అంతరిక్ష సంస్థ నవంబర్ 4న వెల్లడించింది.
దీంతో ఉపగ్రహం సుమారు 35,765 కిలోమీటర్ల నుంచి 36,196 కిలోమీటర్ల పరిధిలోని జియోసింక్రోనస్ కక్ష్యకు చేరుకుంది. ఉపగ్రహం సాధారణ స్థితిలో ఉందని ఇస్రో తెలిపింది.
అయితే, నిర్దేశిత కక్ష్యకు చేరుకోవడం, అన్ని నావిగేషన్ సేవలను క్రమం తప్పకుండా ప్రారంభించడం వేర్వేరు దశలు. ఇందుకోసం ఉపగ్రహంలోని పరికరాలు, సిగ్నళ్లను కూడా పరీక్షించాల్సి ఉంటుంది.
తదుపరి దశలో ఉపగ్రహ పరికరాల పరీక్షలు
GSLV-F18 విజయం కేవలం ఒక రాకెట్ ప్రయోగానికే పరిమితం కాదు. భారత్ తన నావిగేషన్ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంతో పాటు అంతరిక్ష సాంకేతికతలో స్వదేశీ సామర్థ్యాన్ని కూడా విస్తరించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది.
వరుసగా రెండు GSLV మిషన్లు విజయవంతం కావడం వల్ల ఇస్రోతో పాటు దాని పారిశ్రామిక భాగస్వాములకు తదుపరి ప్రయోగాల సన్నాహాల్లో సహాయపడనుంది. ప్రస్తుతం NVS-03 ఉపగ్రహంలోని పరికరాల పరీక్షలు, NavIC వ్యవస్థలో దాని పూర్తి స్థాయి క్రియాశీల పాత్రపై దృష్టి సారించనున్నారు.
