ଦିଲ୍ଲୀର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ୧୪୦ ଟଙ୍କାରେ ତିଆରି କଲେ ଏୟାର ଫିଲ୍ଟର, ସାଧାରଣ ପଙ୍ଖାରେ ହେବ ବାୟୁ ବିଶୋଧନ
ଦିଲ୍ଲୀରେ ବଢ଼ୁଥିବା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଜଣ ସ୍କୁଲ ଛାତ୍ର କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ବାୟୁରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ କରିପାରୁଥିବା ଏକ ଏୟାର ଫିଲ୍ଟର ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ୧୬ ବର୍ଷୀୟ କୃଷ ଅଗ୍ରୱାଲ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ସମର୍ଥ ମିତ୍ତଲଙ୍କ ସହ ମିଶି Project Vayu ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଫିଲ୍ଟରର ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୧୪୦ ଟଙ୍କା। ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ପଙ୍ଖାରେ ଲଗାଇ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ କୃଷଙ୍କୁ ସମ୍ମାନଜନକ Diana Award 2026ର ସମ୍ମାନ ତାଲିକାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମିଳିଛି।
ମହଙ୍ଗା ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର ବଦଳରେ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚର ଫିଲ୍ଟର
ଦିଲ୍ଲୀରେ ଶୀତ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବିଶେଷକରି ସେହି ପିଲାମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଅନେକ ଘଣ୍ଟା ସ୍କୁଲ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ବିତାଇଥାନ୍ତି। ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ମହଙ୍ଗା ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର ଲଗାଇବା ସହଜ ନୁହେଁ।
ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସଂସ୍କୃତି ସ୍କୁଲରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା କୃଷ ଅଗ୍ରୱାଲ ଏବଂ ବସନ୍ତ ଭ୍ୟାଲି ସ୍କୁଲରେ ଏକାଦଶ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ସମର୍ଥ ମିତ୍ତଲ ଏକ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚର ବିକଳ୍ପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।
ନୂଆ ଏୟାର ପ୍ୟୁରିଫାୟର ତିଆରି କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ସ୍କୁଲରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ପଙ୍ଖାଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବାୟୁ ଫିଲ୍ଟର କରିବାର ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ କରିଥିଲେ। ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କିମ୍ବା ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିନା ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଲଗାଯାଇପାରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିକଶିତ କରିବା ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା।
Project Vayu ଫିଲ୍ଟର କିପରି କାମ କରେ?
Project Vayu ଅଧୀନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଫିଲ୍ଟରକୁ ସାଧାରଣ ଟେବୁଲ ଫ୍ୟାନ୍ କିମ୍ବା କାନ୍ଥରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ପଙ୍ଖାରେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହାକୁ ଲଗାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ବିଶେଷ ଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଏହି ଫିଲ୍ଟରରେ Electrostatic Charged Fibres ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଶେଷ ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିକଣା ଏବଂ PM2.5 ପରି ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାକୁ ଧରି ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଫିଲ୍ଟରକୁ ପଙ୍ଖା ସହିତ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ଇଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟାଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ପଙ୍ଖା ଚାଲୁ ହେବା ପରେ ବାୟୁ ଚାପ ଯୋଗୁଁ ଫିଲ୍ଟରଟି ବେଲୁନ୍ ପରି ଫୁଲିଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ବାୟୁକୁ ଫିଲ୍ଟର କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ପୃଷ୍ଠଭାଗ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ।
ସାଧାରଣ ପଙ୍ଖାର ମୋଟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ମଧ୍ୟ ଏହି ଫିଲ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ପ୍ରକଳ୍ପ ସହ ଜଡ଼ିତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଏହାକୁ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ଏକ ମିନିଟ୍ରୁ କମ୍ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ।
ପରୀକ୍ଷଣରେ PM2.5 ସ୍ତର ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ
Project Vayu ଟିମ୍ର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ବନ୍ଦ କୋଠରୀରେ କରାଯାଇଥିବା ପରୀକ୍ଷଣରେ ଫିଲ୍ଟର ଭଲ ଫଳାଫଳ ଦେଖାଇଥିଲା।
ପରୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭରେ କୋଠରୀ ଭିତରେ PM2.5 ସ୍ତର ପ୍ରତି ଘନମିଟରରେ ୧୫୮ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା। ଫିଲ୍ଟର ଲଗାଯାଇଥିବା ପଙ୍ଖାକୁ ଏକ ଘଣ୍ଟା ଚଳାଇବା ପରେ ଏହା ହ୍ରାସ ପାଇ ପ୍ରତି ଘନମିଟରରେ ୧୧ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।
ଏହି ଅନୁସାରେ, ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାର ପରିମାଣ ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। ତେବେ ଏହି ଫଳାଫଳ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ କରାଯାଇଥିବା ପରୀକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ବଡ଼ କୋଠରୀ, ଖୋଲା କବାଟ କିମ୍ବା ବାହାରୁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରଦୂଷିତ ବାୟୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ପରିସ୍ଥିତିରେ ଫିଲ୍ଟରର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ଫିଲ୍ଟର ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବାୟୁକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତତା ଭାବେ ଏହି ଫଳାଫଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
୧୪୦ ଟଙ୍କାରେ କିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଫିଲ୍ଟର?
ଏହି ଫିଲ୍ଟର ତିଆରି କରିବାର ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୧୪୦ ଟଙ୍କା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଫିଲ୍ଟର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୮୫ ଟଙ୍କା, ଇଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟାଣ୍ଡ ପାଇଁ ୧୫ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସିଲେଇ ଓ ପରିବହନ ପାଇଁ ୪୦ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ।
Project Vayu ଟିମ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଫିଲ୍ଟର ମାଗଣାରେ ଯୋଗାଇ ଦେଉଛି। ସମୟକ୍ରମେ ଫିଲ୍ଟରରେ ଧୂଳି ଜମା ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ବଦଳାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବ୍ୟବହାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରକଳ୍ପ ଟିମ୍ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ପୁରୁଣା ଫିଲ୍ଟର ବଦଳରେ ନୂଆ ଫିଲ୍ଟର ଲଗାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରୁଛି।
୧୦ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା Project Vayu
ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଆରମ୍ଭ ଦିଲ୍ଲୀର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରୁ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୬୦୨ଟି ଫିଲ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ୨୯୫ଟି ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଲଗାଯାଇଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୮,୦୦୦ ପିଲା ଉପକୃତ ହୋଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା।
Diana Awardର ଅଫିସିଆଲ୍ ୱେବସାଇଟ୍ ଅନୁସାରେ, Project Vayuର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୦ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଦିଲ୍ଲୀର ଆଉ ୪୫ଟି ସ୍କୁଲରେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଟିମ୍ କାମ କରୁଛି। ଏଥିପାଇଁ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା, ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହ ଭାଗିଦାରୀର ସମ୍ଭାବନା ଖୋଜାଯାଉଛି।
