IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ମାଲିକାନା ଢାଞ୍ଚାରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ବ୍ୟାଙ୍କରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା 30.48 ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜୀବନ ବୀମା ନିଗମ (LIC)ର 30.24 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନକୁ ମିଶାଇ ମୋଟ 60.72 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ କାନାଡାର Fairfax Financial Holdingsର ସହାୟକ କମ୍ପାନୀ M/s 10955230 Canada Inc.କୁ 52,878.08 କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଛନ୍ତି।
IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ଘରୋଇକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବ୍ୟାଙ୍କର ବହୁମତ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟାପାର ସମ୍ପର୍କିତ କ୍ୟାବିନେଟ କମିଟି (CCEA) ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ Fairfax Financial Holdingsର ସହାୟକ କମ୍ପାନୀ 10955230 Canada Inc.କୁ ବ୍ୟାଙ୍କର 60.72 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି କରାଯିବ। କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏହା ଭାରତର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହେବାକୁ ଥିବା ସର୍ବବୃହତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ନିବେଶ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେବ।
ଏହି ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି ଦ୍ୱାରା IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ମାଲିକାନା ଢାଞ୍ଚାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ। ତେବେ, ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରିକୁ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିବା ଏବଂ ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ। ଏଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନିୟାମକୀୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔପଚାରିକତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସରକାର ଏବଂ LICର ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଚୁକ୍ତିରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିଜର 30.48 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ଏବଂ LIC ନିଜର 30.24 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି କରିବ। ଉଭୟଙ୍କର ମୋଟ ଅଂଶଧନ 60.72 ପ୍ରତିଶତ ହେବ। ଏହା ବଦଳରେ କ୍ରେତା 52,878.08 କୋଟି ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିବ।
ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର 15 ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ LIC ପାଖରେ 19 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶଧନ ରହିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହିପରି ଉଭୟଙ୍କର ମିଳିତ ଅଂଶଧନ 34 ପ୍ରତିଶତ ହେବ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ନିଜର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶଧନର କିଛି ଅଂଶ ଖୋଲା ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରିବା ନେଇ ସରକାର ବିଚାର କରିପାରେ।
ତେବେ, Fairfaxର ସହାୟକ କମ୍ପାନୀକୁ ବ୍ୟାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI)ର ନିୟାମକୀୟ ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। କ୍ରେତାଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟତା ସମ୍ପର୍କିତ ଦଲିଲ ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ସୁରକ୍ଷା ଅନୁମୋଦନ ମଧ୍ୟ ହାସଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
Fairfax ବିଡ୍ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା
IDBI ବ୍ୟାଙ୍କରେ ସରକାରୀ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅକ୍ଟୋବର 2022ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ରେତାମାନଙ୍କଠାରୁ ଆଗ୍ରହ ପତ୍ର ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପାଞ୍ଚଟି ପକ୍ଷ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟି ପକ୍ଷ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ବୈଷୟିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବିଡ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ।
ଉପଲବ୍ଧ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ 2025-26ରେ ମିଳିଥିବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିଡ୍ ସରକାର ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରତି ଶେୟାର 94.42 ଟଙ୍କାଠାରୁ କମ୍ ଥିଲା। ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ଏହା ପରେ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ 2026-27ରେ ଯୋଗ୍ୟ ବିଡ୍ଦାତାମାନଙ୍କଠାରୁ ନୂଆ ସିଲ୍ବନ୍ଦ ବିଡ୍ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଦୁଇଟି ସ୍ୱାଧୀନ ଏଜେନ୍ସି ବ୍ୟାଙ୍କର ଶେୟାରର ହାରାହାରି ଯଥାର୍ଥ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରତି ଶେୟାର 75.99 ଟଙ୍କା ଆକଳନ କରିଥିଲେ। Fairfaxର ସହାୟକ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରତି ଶେୟାର 81 ଟଙ୍କାର ବିଡ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲା, ଯାହା ଏହି ମୂଲ୍ୟାୟନଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା। ଏହି ଆଧାରରେ ତାହାର ବିଡ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିଲା।
IDBI ବ୍ୟାଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର
IDBI ବ୍ୟାଙ୍କ 1964ରେ ଏକ ବିକାଶ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। 2004ରେ ଏହାକୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା। ଜାନୁଆରୀ 2019ରୁ RBI ଏହାକୁ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ବ୍ୟାଙ୍କ ଭାବେ ବର୍ଗୀକୃତ କରୁଛି। ତେବେ ସରକାର ଏବଂ LICର ବଡ଼ ଅଂଶଧନ ଜାରି ରହିଥିଲା।
ବ୍ୟାଙ୍କ ଏକ ସମୟରେ ଖରାପ ଋଣ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଚାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା। ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, 2010ରୁ 2020 ମଧ୍ୟରେ ସରକାର ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପ୍ରାୟ 25,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ କରିଥିଲା। ମେ 2017ରେ RBI ବ୍ୟାଙ୍କକୁ Prompt Corrective Action (PCA) ଢାଞ୍ଚା ଅଧୀନରେ ରଖିଥିଲା। ମାର୍ଚ୍ଚ 2021ରେ ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ସହିତ ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ବ୍ୟାଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆସିଥିଲା।
