ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ISRO) ୨୦୨୬ ନଭେମ୍ବର ୧୨ ତାରିଖରେ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରେ PSLV ରକେଟ୍ର ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (PS3)ର ସଲିଡ୍ ମୋଟରର ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଷ୍ଟାଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ PSLV-C61/EOS-09 ଏବଂ PSLV-C62/EOS-N1 ମହାକାଶ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବୈଷୟିକ ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଇସ୍ରୋ ପକ୍ଷରୁ ରକେଟ୍ର ଡିଜାଇନ୍, ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, କଞ୍ଚାମାଲର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଗୁଣାତ୍ମକ ଯାଞ୍ଚ ପଦ୍ଧତିର ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା।
ଦୁଇଟି ମହାକାଶ ଅଭିଯାନରେ ତ୍ରୁଟି ପରେ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପୁନଃସମୀକ୍ଷା
PSLV ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଯାନ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ବିଭିନ୍ନ ଉପଗ୍ରହକୁ ମହାକାଶକୁ ପଠାଇ ଆସୁଛି। ତେବେ ୨୦୨୫ ଏବଂ ୨୦୨୬ରେ ହୋଇଥିବା ଦୁଇଟି ଲଗାତାର ଅଭିଯାନରେ ରକେଟ୍ର ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବୈଷୟିକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା।
୨୦୨୫ ମେ ମାସରେ PSLV-C61 ମାଧ୍ୟମରେ EOS-09 ଉପଗ୍ରହ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ସମୟରେ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ୨୦୨୬ ଜାନୁଆରୀରେ ହୋଇଥିବା PSLV-C62/EOS-N1 ଅଭିଯାନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ତ୍ରୁଟି ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା।
ଉଭୟ ଅଭିଯାନରେ ସମାନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେବା ପରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମୋଟରର ଡିଜାଇନ୍, ନିର୍ମାଣରେ ବ୍ୟବହୃତ କଞ୍ଚାମାଲ, ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶକୁ ଯୋଡ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମାନଦଣ୍ଡର ପୁନଃଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ।
PS3 ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଇସ୍ରୋ ଅନୁଯାୟୀ, ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଡିଜାଇନ୍ ସୁରକ୍ଷା ମାର୍ଜିନ୍, କଞ୍ଚାମାଲର ଅନୁମୋଦନ ମାନଦଣ୍ଡ, ଆସେମ୍ବଲି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ଯାଞ୍ଚ ପଦ୍ଧତିର ବିସ୍ତୃତ ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି।
ଡିଜାଇନ୍ ସୁରକ୍ଷା ମାର୍ଜିନ୍ରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ PS3 ସଲିଡ୍ ମୋଟରର ନୋଜଲ୍ ଗଠନରେ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଠନକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରାଯାଇଛି।
ମୋଟରର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସଂଯୋଗ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ କରାଯାଇଛି। ସିଲିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତିରିକ୍ତ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା (Redundancy) ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ସଂଶୋଧିତ ଡିଜାଇନ୍ର ସୁରକ୍ଷା ମାର୍ଜିନ୍ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ରହିଥିବା ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ କଞ୍ଚାମାଲର ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଆସେମ୍ବଲି ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅପଡେଟ୍ କରାଯାଇଛି। ରକେଟ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ପରିବହନ ସମୟରେ କରାଯାଉଥିବା ନନ୍-ଡେଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟିଭ୍ ଟେଷ୍ଟିଂ (Non-Destructive Testing–NDT) ପଦ୍ଧତିରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଣାଯାଇଛି।
ଏହି ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ PS3 ସଲିଡ୍ ମୋଟରର ନୂତନ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ଏହାର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି।
ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରେ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଷ୍ଟାଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷଣ
ନଭେମ୍ବର ୧୨ରେ ହୋଇଥିବା ପରୀକ୍ଷଣ ରକେଟ୍ର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ନଥିଲା। ଏହା ଏକ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଷ୍ଟାଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ଥିଲା। ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ PS3 ମୋଟରକୁ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରର ଷ୍ଟାଟିକ୍ ଟେଷ୍ଟ ସୁବିଧାରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏଭଳି ପରୀକ୍ଷଣରେ ମୋଟରକୁ ମହାକାଶକୁ ପଠାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଭୂମିରେ ରଖି ଚାଲୁ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ସମ୍ପର୍କିତ ବୈଷୟିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ।
ନଭେମ୍ବର ୧୨ରେ ହୋଇଥିବା ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ଇସ୍ରୋ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ସଂଶୋଧିତ ଡିଜାଇନ୍ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ PS3 ସଲିଡ୍ ମୋଟରର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ସଂଗୃହୀତ ତଥ୍ୟର ବିସ୍ତୃତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ସମୀକ୍ଷା କରାଯିବ। ଏହାର ଆଧାରରେ ଆଗାମୀ ପରୀକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଯୋଜନା କରାଯିବ ବୋଲି ଇସ୍ରୋ ଜଣାଇଛି।
PSLVର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପାଇଁ ଆହୁରି ପରୀକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ
ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମୋଟରର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ PSLVର ନୂତନ ସଂସ୍କରଣର ବୈଷୟିକ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ସୂଚାଉଛି। ତେବେ ଏହା ଆଧାରରେ PSLVର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
କୌଣସି ରକେଟ୍ର ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଯାଞ୍ଚ ଆବଶ୍ୟକ। PS3 ମୋଟରର ସଫଳ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଷ୍ଟାଟିକ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର।
ପରୀକ୍ଷଣରୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟର ବିସ୍ତୃତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ସମୀକ୍ଷା ପରେ ଆହୁରି ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯିବ ବୋଲି ଇସ୍ରୋ କହିଛି। ତେବେ PSLVର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍କ୍ଷେପଣର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୋଷଣା କରାଯାଇନାହିଁ।
