ପୃଥିବୀଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ ଦିନ ଦୂରତାରେ ପହଞ୍ଚିବ ଭଏଜର-୧, ନଭେମ୍ବର ୧୮ରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଐତିହାସିକ ରେକର୍ଡ
ମହାକାଶ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଏକ ଐତିହାସିକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହାସଲ କରିବାକୁ ଯାଉଛି ନାସାର ଭଏଜର-୧ ମହାକାଶଯାନ। ୨୦୨୬ ନଭେମ୍ବର ୧୮ ତାରିଖରେ ଏହି ମହାକାଶଯାନ ପୃଥିବୀଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୫.୯ ବିଲିୟନ କିଲୋମିଟର ଦୂରତାରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏହି ଦୂରତାକୁ ଆଲୋକ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀରୁ ପଠାଯାଉଥିବା ରେଡିଓ ସଙ୍କେତ ଭଏଜର-୧ରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିବ। ସେଠାରୁ ଉତ୍ତର ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିବାକୁ ଆଉ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ। ଫଳରେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପଠାଇ ତାହାର ଉତ୍ତର ପାଇବାକୁ ଅତି କମରେ ୪୮ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିବ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭଏଜର-୧ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ୬୧,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ଗତି କରୁଛି। ଆଲୋକ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଯେତିକି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତାହାକୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ ଦିନ କୁହାଯାଏ। ସେହିପରି ଆଲୋକ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଦୂରତାକୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ ବର୍ଷ କୁହାଯାଏ। ଭଏଜର-୧ର ବର୍ତ୍ତମାନର ବେଗରେ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ ବର୍ଷ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୧୮,୦୦୦ ବର୍ଷ ଲାଗିପାରେ।
୧୯୭୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ ତାରିଖରେ ନାସା ଭଏଜର-୧କୁ ମହାକାଶକୁ ପଠାଇଥିଲା। ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶନି ଗ୍ରହର ଅଧ୍ୟୟନ ଏହି ମିଶନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା। ୧୯୭୯ରେ ଏହା ବୃହସ୍ପତି ଏବଂ ୧୯୮୦ରେ ଶନି ଗ୍ରହର ନିକଟରୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲା। ପରେ ନିଜର ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖି ୨୦୧୨ ଅଗଷ୍ଟରେ ସୌରମଣ୍ଡଳର ହେଲିଓସ୍ଫିୟର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ଆନ୍ତଃନକ୍ଷତ୍ର ମହାକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।
ଭଏଜର-୧ ସହିତ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିବା ଭଏଜର-୨ ମଧ୍ୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିଛି। ଏହା ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପଚ୍ୟୁନ୍ ଗ୍ରହର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ୨୦୧୮ରେ ଆନ୍ତଃନକ୍ଷତ୍ର ମହାକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା। ୨୦୩୫ ନଭେମ୍ବରରେ ଭଏଜର-୨ ପୃଥିବୀଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଆଲୋକ ଦିନ ଦୂରତାରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ପ୍ଲୁଟୋନିୟମ୍ ଆଧାରିତ ରେଡିଓଆଇସୋଟୋପ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଭଏଜର-୧କୁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିବା ସହିତ ଏହାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ଉପଲବ୍ଧ ଶକ୍ତିକୁ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ପାଇଁ ନାସା କିଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପକରଣକୁ ବନ୍ଦ କରୁଛି। ତଥାପି ଏହି ମହାକାଶଯାନ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର, କଣିକା ଏବଂ କସ୍ମିକ୍ ରଶ୍ମି ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ପଠାଉଛି।
୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଭଏଜର-୧ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ସାମୟିକ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ପୁନର୍ବାର ଯୋଗାଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ୟାର କାରଣ କ’ଣ ଥିଲା, ତାହା ନାସା ଯାଞ୍ଚ କରୁଛି। କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆସ୍ଥିତ ଜେଟ୍ ପ୍ରପଲସନ୍ ଲାବୋରେଟୋରୀ (JPL)ର ଦଳ ଏହି ମହାକାଶଯାନର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି।
ଭଏଜର-୧ରେ ମାନବଜାତିର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରୁଥିବା 'ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ରେକର୍ଡ' ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏଥିରେ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାକୃତିକ ଶବ୍ଦ, ସଙ୍ଗୀତ, ଚିତ୍ର ଏବଂ ୫୫ଟି ଭାଷାରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବାର୍ତ୍ତା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହର ଜୀବମାନେ ଯଦି ଏହି ମହାକାଶଯାନକୁ ଠାବ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରିବେ ବୋଲି ଏହି ରେକର୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା। ଖ୍ୟାତନାମା ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ କାର୍ଲ ସାଗନ୍ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ।
୧୯୯୦ରେ ଭଏଜର-୧ ପୃଥିବୀର ଏକ ଛବି ଉଠାଇଥିଲା। 'ପେଲ୍ ବ୍ଲୁ ଡଟ୍' ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ଛବି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀର କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦର୍ଶାଇଥିଲା।
ଏହି ଐତିହାସିକ ଘଟଣାକୁ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ନଭେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ କିମ୍ବା ଟର୍ଚ୍ଚଲାଇଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ମୋର୍ସ କୋଡ୍ରେ V-G-R ସଙ୍କେତ ଆଲୋକିତ କରିବାକୁ ନାସା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ନାସାର ୱେବସାଇଟ୍ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫ୍ଲାସିଂ ଟୁଲ୍ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଇଛି।
