કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત હેલ્થ ટૂલ્સ વપરાશકર્તાઓના મેડિકલ રેકોર્ડ, વેરેબલ ડિવાઇસ અને વેલનેસ એપ્સમાંથી મળેલા ડેટાનો ઉપયોગ કરીને આરોગ્ય સંબંધિત પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ નિષ્ણાતો અનુસાર આ સાધનો ડોક્ટરની જગ્યાએ ઉપયોગ કરી શકાય એવા નથી.
OpenAI અને Anthropicએ જાન્યુઆરી 2026માં નવા AI હેલ્થ ટૂલ્સ રજૂ કર્યા, જે વપરાશકર્તાઓના મેડિકલ રેકોર્ડ, વેરેબલ ડિવાઇસ અને વેલનેસ એપ્સમાંથી ડેટા લઇ આરોગ્ય સંબંધિત પ્રશ્નોના જવાબ આપવાનો દાવો કરે છે. University of California, San Francisco અને Stanford Universityના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આ સાધનો વ્યક્તિગત અને સંદર્ભિત માહિતી આપી શકે છે, પરંતુ બીમારીનું નિદાન કરી શકતા નથી.
નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે કે શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી અથવા છાતીમાં દુખાવો જેવા ગંભીર લક્ષણો જણાય તો તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.
કેટલાક ડોક્ટરો અને સંશોધકોનું માનવું છે કે યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો AI સાધનો પરંપરાગત ઇન્ટરનેટ સર્ચ કરતા વધુ વ્યક્તિગત અને સંદર્ભિત માહિતી આપી શકે છે. University of California, San Franciscoના નિષ્ણાત ડૉ. રોબર્ટ વૉખ્ટરના અનુસાર ઉંમર, દવાઓ, લક્ષણો અને અગાઉની રિપોર્ટ જેવી માહિતી શેર કરવામાં આવે તો જવાબ વધુ ચોક્કસ મળી શકે છે.
તેમ છતાં AI હંમેશા વિશ્વસનીય હોય એવું નથી અને ક્યારેક ખોટી સલાહ પણ આપી શકે છે. તેથી વપરાશકર્તાઓએ આવી માહિતીનો ઉપયોગ સંદર્ભ તરીકે કરવો જોઈએ અને કોઈપણ મેડિકલ નિર્ણય લેતા પહેલા નિષ્ણાત ડોક્ટર સાથે સલાહ લેવી જરૂરી છે.
શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી, છાતીમાં દુખાવો અથવા તેજ માથાનો દુખાવો જેવી સ્થિતિઓમાં AI પરથી સલાહ લેવી જોખમી બની શકે છે. Stanford Universityના ડૉ. લોયડ માઇનરે જણાવ્યું કે કોઈપણ મોટા કે નાના મેડિકલ નિર્ણય માટે માત્ર AI પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં તરત જ હોસ્પિટલ અથવા ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.
AI સાધનોનો ઉદ્દેશ બીમારીનું નિદાન કરવો નથી, પરંતુ રિપોર્ટ અને ડેટાને સમજવામાં મદદ કરવો છે. તેનો ઉપયોગ રોજિંદી આરોગ્ય માહિતી મેળવવા અને ડોક્ટર સાથેની મુલાકાત માટે તૈયારી કરવા માટે કરી શકાય છે.
AI સાધનોમાંથી વધુ ચોક્કસ પરિણામ મેળવવા માટે વપરાશકર્તાઓને ઘણી વખત પોતાની વ્યક્તિગત મેડિકલ માહિતી શેર કરવાની જરૂર પડે છે. HIPAA જેવા કાયદા ડોક્ટરો અને હોસ્પિટલ પર કડક સુરક્ષા લાગુ કરે છે, પરંતુ ચેટબોટ કંપનીઓ તેના દાયરા હેઠળ આવતી નથી. કંપનીઓનું કહેવું છે કે ડેટા સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે અને મોડેલ ટ્રેનિંગ માટે ઉપયોગમાં લેવાતો નથી, પરંતુ પ્રાઇવસી પોલિસી સમજવી જરૂરી છે.
Oxford Universityના સંશોધનમાં AIએ કલ્પિત કેસોમાં 95 ટકા સુધી સાચા પરિણામ આપ્યા હતા, પરંતુ વાસ્તવિક વપરાશકર્તા ડેટા પર મર્યાદિત અનુભવને કારણે ખોટી સલાહ મળવાની સંભાવના રહે છે. તેથી વપરાશકર્તાઓએ AIની સલાહને નિષ્ણાતોની સલાહ સાથે જ જોવી જોઈએ.
