અજમેરની વિશ્વપ્રસિદ્ધ અજમેર શરીફ દરગાહમાં આગામી ઉર્સ પહેલા તણાવ વધી રહ્યો છે. દરગાહ કમિટી અને ખાદિમો (દરગાહના પરંપરાગત સેવકો) વચ્ચે તાજેતરના લાઇસન્સ ઓર્ડરને લઈને સંઘર્ષ તેજ બન્યો છે.
રાજસ્થાન: અજમેર સ્થિત ખ્વાજા મોઈનુદ્દીન ચિશ્તીની વિશ્વપ્રસિદ્ધ દરગાહમાં આ દિવસોમાં એક નવો વિવાદ ઘેરો બનતો જઈ રહ્યો છે. દરગાહ કમિટીના તાજેતરના આદેશ બાદ ખાદિમો અને કમિટી વચ્ચેનો સંઘર્ષ તેજ બન્યો છે. આ વિવાદ દરગાહમાં ઝિયારત કરાવવા માટે લાઇસન્સ ફરજિયાત કરવાના નિર્ણય સાથે સંકળાયેલો છે, જેને ખાદિમ સમુદાયે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યો છે. દરગાહ કમિટીએ 1 ડિસેમ્બરે આ સંબંધમાં એક જાહેરાત બહાર પાડી હતી, જેમાં 5 જાન્યુઆરી 2026 અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે. આદેશ અનુસાર હવે ઝિયારત કરાવનારા ખાદિમોને લાઇસન્સ લેવું અને તેના માટે અરજી કરવી ફરજિયાત રહેશે.
દરગાહ કમિટીનો આદેશ
દરગાહ કમિટીએ 1 ડિસેમ્બરે એક નોટિસ બહાર પાડી, જેની અંતિમ તારીખ 5 જાન્યુઆરી 2026 નક્કી કરવામાં આવી હતી. નોટિસ અનુસાર, હવે ઝિયારત કરાવનારા ખાદિમોને લાઇસન્સ લેવું ફરજિયાત રહેશે અને તેના માટે અરજી કરવી જરૂરી રહેશે. નાઝિમ બિલાલ ખાને આ નિર્ણયનું કારણ જણાવતા કહ્યું કે આ પગલું મુલાકાતીઓની (ઝાયરીનોની) સુરક્ષા અને સુવિધા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
તેમણે દાવો કર્યો કે ઘણા ખાદિમોનો ગુનાહિત ઇતિહાસ સામે આવ્યો છે અને લાઇસન્સ પ્રક્રિયા હેઠળ તેમનું બેકગ્રાઉન્ડ વેરિફિકેશન કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, તેમણે જણાવ્યું કે અજમેર પ્રશાસન દરગાહની અંદર અને આસપાસના ગેરકાયદેસર દબાણો હટાવવાની કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે, જેમાંના મોટાભાગના દબાણો ખાદિમો દ્વારા કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે.
ખાદિમોનો વિરોધ
આ આદેશ વિરુદ્ધ ખાદિમોએ મોરચો ખોલી દીધો છે. દરગાહની અંજુમન કમિટીના સચિવ સૈયદ સરવર ચિશ્તીએ કહ્યું કે આ નિર્ણય અન્યાયી અને એકતરફી છે. તેમનું કહેવું છે કે, “દરગાહ કોઈના ખાનગી અધિકારમાં નથી. આ ખ્વાજા ગરીબ નવાઝની દરગાહ છે. સદીઓથી ખાદિમ જ તેના અસલી સેવકો રહ્યા છે. કોઈ કમિટીના તુઘલકી ફરમાનને અમે સ્વીકારીશું નહીં.”
સરવર ચિશ્તીએ વધુમાં આરોપ લગાવ્યો કે કમિટી જમીની સ્તર પર અતિક્રમણ અને સુરક્ષાના મામલાઓમાં કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરતી નથી. તેમણે કહ્યું કે કેમેરા લગાવવાની વાતો થાય છે, પરંતુ ગ્રાઉન્ડ મોનિટરિંગ થતું નથી. તેમનું એ પણ કહેવું છે કે લાઇસન્સ જેવી કોઈ પ્રક્રિયા ખાદિમો પાસેથી લેવામાં આવશે નહીં.
ઉર્સના માર્ગે સુરક્ષાની ચિંતા
આ વિવાદની અસર ટૂંક સમયમાં શરૂ થનારા ઉર્સ 2025 પર પડી શકે છે. 17 ડિસેમ્બરથી ઉર્સ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે, જેમાં દર વર્ષે લાખો ઝાયરીન અજમેર પહોંચે છે. દરગાહ કમિટીનું માનવું છે કે લાઇસન્સ પ્રક્રિયા મુલાકાતીઓની સલામતી અને વ્યવસ્થિત સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી છે. બિલાલ ખાને કહ્યું, “આ નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટ અને કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરી બાદ જ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. લાઇસન્સ પ્રક્રિયા ફક્ત સુરક્ષા અને સુવિધાના દૃષ્ટિકોણથી છે.”
વર્તમાનમાં બંને પક્ષો પોતપોતાના વલણ પર અડગ છે. ખાદિમો તેને પોતાના વારસાગત અધિકારો પર હુમલો માની રહ્યા છે, જ્યારે કમિટી સુરક્ષા અને નિયમોના પાલન પર ભાર આપી રહી છે. પ્રશાસન પણ સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે જેથી ઉર્સ દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સમસ્યા ઊભી ન થાય.
