બાંગ્લાદેશમાં 2025ની સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા રાજકીય સંકટ ઘેરું બન્યું છે. જમાત-એ-ઇસ્લામીએ જનમત સંગ્રહની માંગ ઉઠાવી છે, જ્યારે બીએનપીએ તેનો વિરોધ કર્યો છે. આ વિવાદથી દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર અનિશ્ચિતતા વધી ગઈ છે.
Bangladesh Election: બાંગ્લાદેશમાં આવતા વર્ષે યોજાનારી સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા રાજકારણમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે. દેશની સૌથી મોટી ઇસ્લામવાદી પાર્ટી જમાત-એ-ઇસ્લામીએ ચૂંટણીને લઈને નવો વળાંક આપ્યો છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રીય ચાર્ટર પર જનમત સંગ્રહ (Referendum) કરવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી ચૂંટણી ન થવી જોઈએ. આ જાહેરાતથી દેશના રાજકીય માહોલમાં તણાવ વધ્યો છે અને ચૂંટણી પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો છવાઈ ગયા છે.
જનમત સંગ્રહની માંગ પર વિવાદ શરૂ
ઢાકામાં મંગળવારે આયોજિત રેલીમાં જમાત-એ-ઇસ્લામીએ પ્રસ્તાવિત સામાન્ય ચૂંટણીનો સખત વિરોધ કર્યો. પાર્ટી પ્રમુખ શફીકુર રહેમાને કહ્યું કે સરકારે પહેલા રાષ્ટ્રીય ચાર્ટરને કાનૂની દરજ્જો આપવા માટે જનમત સંગ્રહ કરાવવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ફેબ્રુઆરીમાં પ્રસ્તાવિત ચૂંટણી ત્યાં સુધી થઈ શકે નહીં, જ્યાં સુધી જનતા પાસેથી આ ચાર્ટર પર અભિપ્રાય લેવામાં ન આવે.
રહેમાને કહ્યું કે દેશના સ્વતંત્રતા-પ્રેમી લોકોની એક જ માંગ છે – ચૂંટણી પહેલા રાષ્ટ્રીય જનમત સંગ્રહ કરાવવો જોઈએ. તેમનું આ નિવેદન આગામી ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે.
રાજધાની ઢાકામાં શક્તિ પ્રદર્શન
જમાત પ્રમુખ શફીકુર રહેમાને રાજધાનીમાં આયોજિત રેલીમાં સાત અન્ય ઇસ્લામવાદી સહયોગી પક્ષો સાથે મંચ શેર કર્યો. આ રેલી જમાતની રાજકીય તાકાતનું સ્પષ્ટ પ્રદર્શન હતું. તેમણે કહ્યું કે જ્યાં સુધી મુખ્ય સલાહકાર મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળના રાષ્ટ્રીય સર્વસંમતિ આયોગ (National Consensus Commission) દ્વારા તૈયાર કરાયેલા જુલાઈ ચાર્ટરને કાનૂની માન્યતા ન મળે, ત્યાં સુધી ચૂંટણીઓ થઈ શકે નહીં.
જમાત અને બીએનપી વચ્ચે વધતો સંઘર્ષ
જમાત-એ-ઇસ્લામીનું વલણ હવે પૂર્વ વડાપ્રધાન ખાલિદા ઝિયાની પાર્ટી બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) સાથે ટકરાયું છે. બીએનપી સ્પષ્ટપણે જનમત સંગ્રહ કરાવવાની વિરુદ્ધ છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે બંધારણમાં આવી કોઈ પ્રક્રિયા મોજુદ નથી.
બીએનપીના મહાસચિવ મિર્ઝા ફખરુલ ઇસ્લામ આલમગીરે ઠાકુરગાંવમાં આયોજિત રેલીમાં કહ્યું, "જમાત ચૂંટણીથી ડરી રહી છે કારણ કે તેને ખબર છે કે જો ચૂંટણી થશે તો તેનું અસ્તિત્વ ખતમ થઈ જશે." આ નિવેદને બંને પક્ષો વચ્ચેની તિરાડને વધુ ગાઢ બનાવી છે.
ચાર્ટર પર સહમતિ પરંતુ અમલ પર વિવાદ
ગયા મહિને બીએનપી અને જમાતે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં 84 પ્રસ્તાવો ધરાવતા રાષ્ટ્રીય ચાર્ટર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ ચાર્ટર દેશના રાજકીય સુધારા અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવવાનો દાવો કરે છે. પરંતુ હવે તેના અમલીકરણને લઈને વિવાદ પેદા થયો છે.
જમાતનું કહેવું છે કે જો બધા પક્ષોએ ચાર્ટર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે તો જનમત સંગ્રહ કરાવવો એ જ તાર્કિક પગલું છે. જ્યારે બીએનપીનું માનવું છે કે સંસદ આના પર વિચાર કરવા માટે યોગ્ય મંચ છે, કારણ કે બંધારણમાં જનમત સંગ્રહનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી.
બીએનપીની શરતો અને વલણમાં બદલાવ
શરૂઆતમાં બીએનપીએ જનમત સંગ્રહના વિચારને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યો હતો. પરંતુ બાદમાં પાર્ટીએ અનિચ્છાએ આ પ્રસ્તાવ પર સહમતિ દર્શાવી. બીએનપીએ એવી શરત મૂકી કે જો જનમત સંગ્રહ થાય તો તેને રાષ્ટ્રીય ચૂંટણીના દિવસે જ કરાવવામાં આવે.
પાર્ટીની દલીલ છે કે આનાથી વધારાનો ખર્ચ અને વહીવટી બોજ વધશે નહીં. જોકે જમાતનું કહેવું છે કે જનમત સંગ્રહ પહેલા થવો જોઈએ જેથી ચાર્ટરને કાયદેસરતા મળી શકે અને ચૂંટણી તે જ આધાર પર થાય.
બીએનપીનો આરોપ – બંધારણ સાથે થઈ રહી છે છેડછાડ
બીએનપીની નીતિ નિર્ધારણ સ્થાયી સમિતિના સભ્ય અમીર ખાસરૂ મહમૂદ ચૌધરીએ ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે વચગાળાની સરકારે બંધારણની રક્ષા કરવાની શપથ લીધી છે. તેમના મતે "આ બંધારણમાં જનમત સંગ્રહની કોઈ જોગવાઈ નથી."
બીએનપીએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો કે સર્વસંમતિ આયોગ (Consensus Commission)ના અંતિમ મુસદ્દામાં પાર્ટીના ઘણા અસહમતિ નોટ્સને હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. પાર્ટીનો દાવો છે કે આમાંથી કેટલાક મુદ્દા બાંગ્લાદેશના બંધારણ વિરુદ્ધ છે.
જનમત સંગ્રહની સમયસીમા સમાપ્ત, અનિશ્ચિતતા વધી
વચગાળાની સરકારે રાજકીય પક્ષોને જનમત સંગ્રહ પર સહમતિ બનાવવા માટે સાત દિવસનો સમય આપ્યો હતો. આ સમયસીમા હવે સમાપ્ત થઈ ચૂકી છે, પરંતુ કોઈ સર્વસંમતિ બની શકી નથી.
અધિકારીઓનું કહેવું છે કે હવે વચગાળાનું પ્રશાસન ચાર્ટરના અમલીકરણ અને જનમત સંગ્રહના સમય નિર્ધારણ પર એકતરફી નિર્ણય લેવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે કારણ કે બીએનપીએ આ મુદ્દે જમાત સાથે કોઈપણ પ્રકારની વાતચીત કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
