બિહારના બેગુસરાયમાં સાયબર ગુનેગારોએ લોકોને ઠગવાનો વધુ એક નવો પ્રયાસ કર્યો. આ વખતે આરોપીઓએ પોતાને બેંક અધિકારી તરીકે ઓળખાવી એક યુવકને ફોન કર્યો અને હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસીના બહાને તેની બેંકિંગ માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો. જોકે યુવકની સતર્કતા અને સમજદારીના કારણે સંભવિત સાયબર ઠગાઈ ટળી ગઈ.
માહિતી મુજબ યુવકના મોબાઇલ પર અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ આવ્યો હતો. કોલ કરનારાએ પોતાને એક ખાનગી બેંકનો અધિકારી હોવાનું જણાવી કહ્યું કે તેના નામે હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ યોજના સક્રિય કરવામાં આવી રહી છે. કોલ કરનારાએ દાવો કર્યો કે પોલિસીનો લાભ મેળવવા માટે કેટલીક જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે અને તેના માટે બેંક ખાતાની ચકાસણી જરૂરી છે.
વાતચીત દરમિયાન આરોપીએ યુવક પર બેંક ખાતાની વિગતો, ડેબિટ કાર્ડની માહિતી અને મોબાઇલ પર આવતા ઓટીપી (OTP) શેર કરવા માટે દબાણ શરૂ કર્યું. તેણે એવું પણ જણાવ્યું કે જો પ્રક્રિયા પૂર્ણ નહીં કરવામાં આવે તો ખાતામાંથી વધારાનો ચાર્જ કપાઈ શકે છે અથવા ઇન્શ્યોરન્સ સુવિધા બંધ થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં યુવકને વાત સામાન્ય લાગી હતી, પરંતુ જ્યારે કોલ કરનારાએ સતત ગોપનીય બેંકિંગ માહિતી અને ઓટીપી માંગવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે તેને શંકા ગઈ.
યુવકે તરત જ કોઈપણ વ્યક્તિગત માહિતી આપવાનો ઇનકાર કર્યો અને કોલ કાપી નાખ્યો. ત્યારબાદ તેણે સંબંધિત બેંકની અધિકૃત ગ્રાહક સેવા સાથે સંપર્ક કરીને સમગ્ર ઘટનાની માહિતી મેળવી. બેંક અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું કે બેંક ક્યારેય પણ ફોન પર ગ્રાહકો પાસેથી ઓટીપી, કાર્ડ નંબર, સીવીવી, યુપીઆઈ પિન અથવા ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ પાસવર્ડ જેવી ગોપનીય માહિતી માંગતી નથી. ત્યારબાદ યુવકને સમજાયું કે આ સાયબર ઠગાઈનો પ્રયાસ હતો.
ઘટના બાદ યુવકે પોતાના પરિચિતો અને પરિવારના સભ્યોને પણ આવા પ્રકારના કોલથી સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી. સ્થાનિક સ્તરે પણ આ ઘટનાની ચર્ચા રહી અને લોકોએ તેને સાયબર ગુનેગારોની નવી ચાલ ગણાવી.
સાયબર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ હાલમાં ગુનેગારો હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ, કેવાયસી અપડેટ, ક્રેડિટ કાર્ડ રિવોર્ડ, બેંક ખાતું બંધ થવાની ચેતવણી, પેન્શન, ગેસ સબસિડી, વીજળી બિલ અને સરકારી યોજનાઓના નામે લોકોને ફોન કરીને ઠગવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેઓ પોતાને બેંક કર્મચારી, વીમા કંપનીના અધિકારી અથવા સરકારી વિભાગના પ્રતિનિધિ તરીકે ઓળખાવી લોકોનો વિશ્વાસ જીતે છે અને ત્યારબાદ ગોપનીય માહિતી મેળવી બેંક ખાતામાંથી રકમ ઉપાડી લે છે.
પોલીસ અને સાયબર સેલે લોકોને અપીલ કરી છે કે કોઈપણ અજાણ્યા કોલ પર પોતાની બેંકિંગ માહિતી શેર ન કરે. જો કોઈ વ્યક્તિ ફોન, એસએમએસ, વોટ્સએપ અથવા ઇ-મેલ દ્વારા ઓટીપી, યુપીઆઈ પિન, કાર્ડ નંબર, સીવીવી અથવા પાસવર્ડ માંગે તો તેને તરત બ્લોક કરીને તેની જાણ સાયબર હેલ્પલાઇન 1930 અથવા રાષ્ટ્રીય સાયબર અપરાધ પોર્ટલ પર કરવી.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ સાયબર ઠગાઈનો ભોગ બને તો તેણે વિલંબ કર્યા વિના ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. શરૂઆતના સમયમાં ફરિયાદ મળવાથી ઘણા કેસોમાં લેવડદેવડ રોકીને રકમ પરત અપાવવાની શક્યતા વધી જાય છે.
આ ઘટના ફરી એકવાર દર્શાવે છે કે ડિજિટલ યુગમાં થોડી સતર્કતા મોટી આર્થિક નુકસાનીથી બચાવી શકે છે. કોઈપણ આકર્ષક ઓફર, હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ, બેંક અપડેટ અથવા કેવાયસીના નામે આવતા શંકાસ્પદ કોલ પર વિશ્વાસ કરતા પહેલાં તેની અધિકૃત પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે. આવી સાવચેતી સાયબર ગુનેગારોની જાળમાં ફસાવાથી બચાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
