કેન્દ્ર સરકારે વીમા ક્ષેત્રમાં 100% વિદેશી સીધી રોકાણ (FDI)ને ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ મંજૂરી આપી છે, જેના કારણે વિદેશી કંપનીઓ હવે ભારતીય વીમા કંપનીઓમાં સંપૂર્ણ હિસ્સેદારી મેળવી શકશે. જોકે, લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (LIC) માટે FDI મર્યાદા 20% પર જ યથાવત રાખવામાં આવી છે.
સરકાર દ્વારા જારી સૂચના મુજબ, વિદેશી રોકાણકારોને હવે ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ રોકાણ કરવા માટે સરકાર અથવા રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા પાસેથી પૂર્વ મંજૂરી લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. આવા રોકાણ મેળવનારી કંપનીઓએ ઇન્શ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (IRDAI) પાસેથી જરૂરી લાયસન્સ અને મંજૂરીઓ મેળવવી પડશે તેમજ ઇન્શ્યોરન્સ એક્ટ, 1938ના પ્રાવધાનોનું પાલન કરવું ફરજિયાત રહેશે.
ભારતીય નિયંત્રણ અને દેખરેખ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કેટલીક શરતો લાગુ કરવામાં આવી છે. સુધારેલા નિયમો અનુસાર, સંબંધિત વીમા કંપનીમાં ચેરપર્સન, મેનેજિંગ ડિરેક્ટર (MD) અથવા ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (CEO) પૈકી ઓછામાં ઓછો એક વ્યક્તિ ભારતીય નાગરિક હોવો જરૂરી રહેશે. આ પ્રાવધાન નિયમનાત્મક સંતુલન અને રાષ્ટ્રીય દેખરેખ જાળવવા માટે ઉમેરવામાં આવ્યો છે.
લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (LIC)ને આ સુધારેલા FDI માળખાથી બહાર રાખવામાં આવી છે. LICમાં રોકાણ લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા એક્ટ, 1956 અને ઇન્શ્યોરન્સ એક્ટ, 1938 હેઠળ જ રહેશે અને વિદેશી રોકાણ મર્યાદા 20% જ રહેશે.
આ નીતિમાં ફેરફાર ઇન્શ્યોરન્સ ઇન્ટરમિડિયરીઝ સુધી પણ વિસ્તરે છે, જેમને હવે 100% વિદેશી રોકાણની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. તેમાં ઇન્શ્યોરન્સ બ્રોકર્સ, રી-ઇન્શ્યોરન્સ બ્રોકર્સ, ઇન્શ્યોરન્સ કન્સલ્ટન્ટ્સ, કોર્પોરેટ એજન્ટ્સ અને થર્ડ પાર્ટી એડમિનિસ્ટ્રેટર્સનો સમાવેશ થાય છે. સર્વેયર્સ, લોસ એસેસર્સ, મેનેજિંગ જનરલ એજન્ટ્સ અને ઇન્શ્યોરન્સ રિપોઝિટરી જેવી સંસ્થાઓ પણ આ નીતિ હેઠળ આવરી લેવામાં આવી છે.
આ નીતિ પરિવર્તન માટેનો આધાર ડિસેમ્બર 2025માં તૈયાર થયો હતો, જ્યારે સંસદે ‘સબકા બીમા, સબકી રક્ષા (ઇન્શ્યોરન્સ કાયદા સુધારા) બિલ, 2025’ને મંજૂરી આપી હતી. આ કાયદા હેઠળ ઇન્શ્યોરન્સ એક્ટ, 1938, લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા એક્ટ, 1956 અને ઇન્શ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા એક્ટ, 1999માં સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા.
આ ઉપરાંત, ભારત સાથે જમીની સીમા વહેંચતા દેશોમાંથી આવતા રોકાણ માટેના નિયમોમાં પણ શિથિલતા આપવામાં આવી છે. કેબિનેટે ‘પ્રેસ નોટ 3’ માળખામાં સુધારો કરીને 10% સુધીની નોન-કન્ટ્રોલિંગ હિસ્સેદારી ધરાવતા રોકાણને ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ મંજૂરી આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. અગાઉ આવા દેશોમાંથી આવતા તમામ રોકાણ માટે સરકારની પૂર્વ મંજૂરી ફરજિયાત હતી.
પ્રેસ નોટ 3, 2020માં લાગુ કરવામાં આવેલ નિયમનકારી માળખું છે, જેનો હેતુ ભારત સાથે જમીની સીમા ધરાવતા દેશોમાંથી આવતા રોકાણની દેખરેખ રાખવાનો હતો, ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં વિદેશી નિયંત્રણને રોકવા માટે.
