કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના સંસ્થાપક અભિજીત દીપકેએ જણાવ્યું છે કે હાલ સંગઠનને રાજકીય પક્ષમાં ફેરવવાની કોઈ યોજના નથી. સપ્ટેમ્બરથી ‘ક્યા બોલતી પબ્લિક’ અભિયાન શરૂ કરીને દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં લોકો સાથે સીધો સંવાદ કરવામાં આવશે.
અભિજીત દીપકે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પોતાના આંદોલનો અને સરકાર સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પરના વલણને કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. જંતર-મંતર ખાતેના આંદોલન બાદ હવે તેઓ સંગઠનની આગામી વ્યૂહરચના, કોર કમિટીના વિસ્તરણ અને દેશવ્યાપી જનસંપર્ક અભિયાનની તૈયારીમાં છે.
દીપકે જણાવ્યું કે CJPને રાજકીય પક્ષ બનાવવાના મુદ્દે કોર કમિટીમાં ચર્ચા થઈ છે, પરંતુ હાલ સંગઠનને ચૂંટણી રાજકારણમાં ઉતારવું ઉતાવળ ગણાશે. તેમના જણાવ્યા મુજબ દેશમાં પહેલેથી અસ્તિત્વ ધરાવતા અનેક મોટા રાજકીય પક્ષો પણ પોતાના અસ્તિત્વ અને રાજકીય પ્રભાવને જાળવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.
તેમણે કહ્યું કે લોકશાહીને માત્ર ચૂંટણી લડવા અને સરકાર બનાવવાની પ્રક્રિયા તરીકે જોવી જોઈએ નહીં. તેમના અનુસાર, જનતાની સક્રિય ભાગીદારી, નાગરિક સંગઠનો, મીડિયા, ન્યાયતંત્ર અને વિવિધ દબાણ જૂથો પણ લોકશાહી વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ વિચાર હેઠળ CJP હાલ જનઆંદોલનો અને જનતા સાથે સીધા સંવાદ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માગે છે.
CJPને કોઈ રાજકીય પક્ષ સાથે જોડાવા અથવા સમર્થન આપવા અંગેના પ્રસ્તાવ વિશે પૂછવામાં આવતા દીપકેએ તેનો ઇનકાર કર્યો. તેમણે જણાવ્યું કે વિવિધ રાજકીય પક્ષો સાથે જોડાયેલા લોકો આંદોલનની સફળતા પર તેમને અભિનંદન આપવા પહોંચ્યા છે, પરંતુ કોઈ પક્ષ તરફથી સંગઠનમાં જોડાવા માટેનો ઔપચારિક પ્રસ્તાવ મળ્યો નથી.
તેમણે કહ્યું કે વિવિધ રાજકીય પક્ષોના લોકોએ CJPના આંદોલનની સ્વતંત્ર ઓળખને સમજવાનો આદર રાખ્યો છે. દીપકેના જણાવ્યા મુજબ, સંગઠનની વિશ્વસનીયતા જાળવવા માટે તેનું રાજકીય પક્ષોથી સ્વતંત્ર રહેવું જરૂરી છે.
કોંગ્રેસ સાથેના સંપર્ક અંગે પૂછવામાં આવતા દીપકેએ જણાવ્યું કે કોંગ્રેસ નેતા પવન ખેડા તેમને મળ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ખેડાએ કહ્યું હતું કે તેઓ કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી તરફથી આંદોલનના મુદ્દાઓ સમજવા અને સમર્થન વ્યક્ત કરવા આવ્યા હતા.
દીપકેએ કહ્યું કે તેમની રાહુલ ગાંધી સાથે હજુ વાતચીત થઈ નથી. જોકે, ભવિષ્યમાં મુલાકાતનો અવસર મળે તો તેઓ તેમને મળવા તૈયાર છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જો ભાજપ સાથે જોડાયેલા લોકો તેમને મળવા માગે તો તેઓ તેમની સાથે પણ વાતચીત કરવા તૈયાર છે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, કોઈ રાજકીય પક્ષના નેતા સાથે મુલાકાતનો અર્થ રાજકીય ગઠબંધન અથવા સમર્થન માનવો જોઈએ નહીં. CJP પોતાના મુદ્દાઓ અને આંદોલનની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવા માગે છે.
દીપકે અંગે રાજકીય વર્તુળોમાં વિવિધ પ્રકારની સરખામણીઓ કરવામાં આવી રહી છે. કેટલાક લોકો તેમને આમ આદમી પાર્ટીના શરૂઆતના સમય સાથે જોડે છે, જ્યારે કેટલાક તેમના આંદોલનને RSS અથવા ભાજપના દૃષ્ટિકોણથી જુએ છે.
આ અંગે દીપકેએ વ્યંગાત્મક રીતે કહ્યું કે કેટલાક લોકો તેમને આમ આદમી પાર્ટી સાથે જોડે છે અને કેટલાક RSS-ભાજપ સાથે. તેમણે કહ્યું કે ટીકા કરનારાઓએ પહેલાં નક્કી કરવું જોઈએ કે તેમને કોની બી-ટીમ કહેવી.
દીપકેએ જણાવ્યું કે તેમનું સંગઠન કોઈ રાજકીય પક્ષની વિચારધારા અથવા વ્યૂહરચના હેઠળ કામ કરી રહ્યું નથી. તેમનો ભાર જનતાના મુદ્દા ઉઠાવવા અને સરકાર પાસેથી જવાબદારી માગવા પર છે.
CJPની કોર કમિટીમાં કેટલાક લોકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા તેને લઈને પણ સવાલો ઉઠ્યા છે. દીપકે પર પોતાના નજીકના લોકો અથવા મિત્રોને સંગઠનમાં મહત્વની જવાબદારીઓ આપવાના આરોપો લાગ્યા છે.
આ આરોપોને નકારી કાઢતાં દીપકેએ કહ્યું કે કોર કમિટીમાં એવા લોકોને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે જેમણે પોતાના-પોતાના ક્ષેત્રોમાં કામ કર્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે ટીમમાં કાનૂની બાબતો અને પત્રકારત્વ સાથે જોડાયેલા લોકો, પેપર લીકના મુદ્દે કામ કરનારા લોકો, નીતિ અને બજેટ સાથે જોડાયેલા લોકો તેમજ ખેડૂત આંદોલનમાં સક્રિય રહેલા લોકો સામેલ છે.
દીપકેએ કહ્યું કે આમાંથી ઘણા લોકોને તેઓ અગાઉ વ્યક્તિગત રીતે ઓળખતા પણ નહોતા. તેમણે કહ્યું કે જો તેમને માત્ર મિત્રોને હોદ્દા આપવાના હોત તો તેઓ પોતાના શાળા અને બાળપણના મિત્રોને પણ ટીમમાં સામેલ કરી શકતા હતા.
આંદોલન બાદ તેમના વર્તનમાં અહંકાર આવી ગયો હોવાના આરોપ અંગે દીપકેએ ઇનકાર કર્યો. તેમણે કહ્યું કે તેમની વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરનારા લોકો સાથે પણ તેમની ટીમે વાતચીત કરી છે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, ટીમના સભ્યોએ વિરોધ કરી રહેલા લોકો સાથે અનેક કલાક ચર્ચા કરી હતી. તેમની માગ હતી કે તેમને પણ કોર કમિટીમાં સામેલ કરવામાં આવે, પરંતુ સંગઠનમાં દરેક વ્યક્તિને ટોચની ટીમનો ભાગ બનાવવો શક્ય નથી.
દીપકેએ કહ્યું કે ભવિષ્યમાં સંગઠનનું વિસ્તરણ થશે ત્યારે વધુ લોકોને જવાબદારીઓ આપવામાં આવી શકે છે. જોકે, કોઈ વ્યક્તિને દબાણ અથવા મજબૂરી હેઠળ કોર કમિટીમાં સામેલ કરવામાં આવશે નહીં.
ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને EVM અંગે દીપકેએ કહ્યું કે 2024ની સામાન્ય ચૂંટણી બાદ મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલા સવાલો ગંભીર બન્યા છે. તેમણે પોતાની વાત રજૂ કરતાં કહ્યું કે અગાઉ મતદાર સરકાર પસંદ કરતો હતો, પરંતુ હવે તેમને લાગે છે કે સરકાર એ નક્કી કરવાની સ્થિતિમાં આવી રહી છે કે મતદાર કોણ હશે.
તેમણે પશ્ચિમ બંગાળમાં કથિત રીતે મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલા વિવાદનો ઉલ્લેખ કર્યો અને દાવો કર્યો કે મોટી સંખ્યામાં વાસ્તવિક મતદારોને લઈને સવાલો ઉઠ્યા છે. દીપકેના જણાવ્યા મુજબ, લોકશાહી માટે સમસ્યા માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ મતદાર યાદીમાં કોઈપણ પ્રકારની ગડબડ પણ ગંભીર ખતરો ઊભો કરી શકે છે.
CJPની આગામી યોજનાઓમાં ‘ક્યા બોલતી પબ્લિક’ કાર્યક્રમ મુખ્ય છે. દીપકેના જણાવ્યા મુજબ, સપ્ટેમ્બરથી સંગઠન દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં જઈને લોકો સાથે સીધો સંવાદ કરશે.
આ અભિયાન હેઠળ સ્થાનિક લોકોની સમસ્યાઓ, તેમની પ્રાથમિકતાઓ અને સરકાર પાસેથી તેમની અપેક્ષાઓ સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. દીપકેએ જણાવ્યું કે આ સંવાદોમાંથી સામે આવતા મુદ્દાઓ એકત્ર કરીને એક મોડેલ એજન્ડા તૈયાર કરવામાં આવશે.
તેમના અનુસાર, આ એજન્ડા જનતાની વાસ્તવિક સમસ્યાઓ પર આધારિત હશે અને તેમાં રોજગાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય, જાહેર માળખાકીય સુવિધાઓ તથા અન્ય સામાજિક-આર્થિક મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી શકે છે.
ધાર્મિક ધ્રુવીકરણની રાજનીતિ અંગે દીપકેએ કહ્યું કે દેશના રાજકીય વિમર્શનું કેન્દ્ર બદલવાની જરૂર છે. તેમના મતે, ચૂંટણીમાં ધર્મ આધારિત નિવેદનોને બદલે રાજકીય પક્ષોને શિક્ષણ, રોજગાર, આરોગ્ય અને જાહેર માળખાકીય સુવિધાઓ અંગે સ્પષ્ટ યોજનાઓ વિશે સવાલ કરવામાં આવવા જોઈએ.
તેમણે કહ્યું કે નેતાઓએ જણાવવું જોઈએ કે સત્તામાં આવ્યા બાદ તેઓ દેશ માટે શું કરશે. AI અને ટેકનોલોજીમાં થઈ રહેલા ફેરફારોનો ઉલ્લેખ કરતાં દીપકેએ કહ્યું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સથી કેટલીક નોકરીઓ પર અસર પડી શકે છે, પરંતુ તેનાથી નવી તકો પણ ઊભી થઈ શકે છે.
ભવિષ્યમાં અમેરિકા પરત ફરવા અંગે પૂછવામાં આવતા દીપકેએ કહ્યું કે તેઓ ભારતમાં જ રહેશે. તેમણે જણાવ્યું કે હાલ તેઓ ભારતમાં રહીને CJPના કામને આગળ વધારવા માટે સંપૂર્ણ સમય આપશે.
તેમણે યુવા આંદોલનની ભૂમિકાને પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાવી. દીપકેએ જણાવ્યું કે આંદોલનની સૌથી મોટી સફળતા કોઈ વ્યક્તિનું રાજીનામું નહીં, પરંતુ યુવાનોનો ભય દૂર થવો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, લોકશાહીમાં નાગરિકોએ સરકારને સવાલ પૂછવા અને જવાબદારી માગવાથી ડરવું જોઈએ નહીં.
દીપકેએ પોતાના સમર્થકોને જણાવ્યું કે આંદોલનને સફળ બનાવવામાં જનતાની ભૂમિકા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે સમર્થન આપવા બદલ લોકોનો આભાર માન્યો, પરંતુ સાથે કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિને રાતોરાત હીરો બનાવવો જોઈએ નહીં.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, લોકશાહીમાં કોઈ એક વ્યક્તિને દેશ, બંધારણ અથવા લોકશાહી સંસ્થાઓથી મોટો બનાવી શકાય નહીં. તેમના મતે, કોઈ આંદોલનની વાસ્તવિક તાકાત વ્યક્તિ નહીં, પરંતુ જનતાની ભાગીદારી અને સંસ્થાકીય જવાબદારી છે.
સરકાર કથિત રીતે પોતાના વચનોથી પાછળ હટે તો આગામી પગલાં અંગે દીપકેએ કહ્યું કે CJP ફરી આંદોલનનો માર્ગ અપનાવી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે સરકારોએ એવું માનવું જોઈએ નહીં કે વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોનો ગુસ્સો સમાપ્ત થઈ ગયો છે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ, મૂળ સમસ્યાઓનું સમાધાન નહીં થાય તો યુવાનો ફરી રસ્તા પર ઉતરી શકે છે. હાલ સંગઠનનો ઉદ્દેશ આંદોલનની સાથે દેશભરમાં જનતા સાથેનો સંવાદ વધારવાનો છે.
મતદાનની ઉંમર 18 વર્ષથી ઘટાડીને 16 વર્ષ કરવાની બાબતે દીપકેએ સ્પષ્ટ કર્યું કે હાલ CJPના એજન્ડામાં આવો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી. તેમણે કહ્યું કે સંગઠન હાલમાં આ મુદ્દે વિચાર કરી રહ્યું નથી.
વિદેશ નીતિ અંગે તેમણે કહ્યું કે ભારતે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણયો લેવા જોઈએ. અમેરિકા સાથે વેપાર અને ટેરિફ સંબંધિત વાતચીત તથા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાના મુદ્દાનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે દાવો કર્યો કે અમેરિકા પોતાના હિતો માટે ભારત પર દબાણ કરતું રહ્યું છે.
દીપકેએ ભારતીય મીડિયાના એક મોટા હિસ્સાની કાર્યશૈલી પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમનો આરોપ છે કે મોટાભાગની મીડિયા સંસ્થાઓએ પોતાનું-પોતાનું પ્રોપેગન્ડા નક્કી કરી રાખ્યું છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સ્વતંત્ર પત્રકારત્વ અને નિષ્પક્ષ માહિતી લોકશાહી માટે અત્યંત જરૂરી છે.
CJP હાલ પોતાને રાજકીય પક્ષ બનાવવાને બદલે જનઆંદોલન અને નાગરિક ભાગીદારીના મંચ તરીકે આગળ વધારવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બરથી પ્રસ્તાવિત ‘ક્યા બોલતી પબ્લિક’ અભિયાન દ્વારા સંગઠન જનતાની સમસ્યાઓ સીધી સાંભળીને તેને વ્યાપક એજન્ડામાં ફેરવવાનો પ્રયાસ કરશે.
