ગત ચૂંટણીમાં મતદાન કર્યું હતું, પરંતુ વિશેષ સઘન સુધારણા (SIR) દરમિયાન જાહેર કરવામાં આવેલી મતદાર યાદીની ડ્રાફ્ટ યાદીમાં નામ જોવા મળતું નથી, તો હવે સંબંધિત મતદારો ફોર્મ-6 ભરીને ફરીથી નામ નોંધાવવા માટે અરજી કરી શકશે. ચૂંટણી પંચે 3 નવેમ્બર 2026ના રોજ આ અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે. પંચે જણાવ્યું છે કે અગાઉ મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાયેલું હોવા છતાં નવી ડ્રાફ્ટ યાદીમાં નામ ન હોય તેવા મતદારોની ફોર્મ-6 અરજી માત્ર આ કારણસર ખોટી ગણવામાં આવશે નહીં. આ અંગે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ચૂંટણી અધિકારીઓને પણ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
SIR પ્રક્રિયા હેઠળ મતદાર યાદીની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે. આ દરમિયાન કેટલાક મતદારોને ડ્રાફ્ટ યાદીમાં પોતાનું નામ જોવા મળ્યું નથી. તેમાં એવા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેઓ અગાઉ અનેક વખત મતદાન કરી ચૂક્યા છે.
હવે આવા મતદારો ફરીથી મતદાર યાદીમાં પોતાનું નામ સામેલ કરાવવા માગે છે. જોકે, ફોર્મ-6માં કરવામાં આવેલી એક જાહેરાતને કારણે તેઓ મૂંઝવણમાં હતા. હકીકતમાં, ફોર્મ-6માં અરજદારે પ્રથમ વખત મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાવવા માટે અરજી કરી રહ્યો હોવાનું જાહેર કરવાનું હોય છે.
આવી સ્થિતિમાં અગાઉથી મતદાર તરીકે નોંધાયેલા લોકોને ચિંતા હતી કે ફરીથી ફોર્મ-6 ભરવાથી તેમની જાહેરાત ખોટી ગણાઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, તેમની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થવાની આશંકા પણ તેમને સતાવી રહી હતી.
લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 31 હેઠળ મતદાર યાદી સંબંધિત ખોટી જાહેરાત કરવા બદલ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આ જ કારણસર કેટલાક જૂના મતદારો ફોર્મ-6 ભરવાનું ટાળી રહ્યા હતા. આ મુદ્દો ચૂંટણી પંચ સમક્ષ પહોંચ્યા બાદ પંચે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓને પત્ર લખીને સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે.
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અગાઉ મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાયેલું હતું, પરંતુ SIRની નવી ડ્રાફ્ટ યાદીમાં નામ સામેલ નથી, તેવા લોકો ફોર્મ-6 ભરીને ફરીથી નામ નોંધાવવા માટે અરજી કરી શકે છે. અગાઉ મતદાન કરી ચૂકેલા લોકોને પણ આ સુવિધા મળશે.
પંચે જણાવ્યું છે કે ફોર્મ-6માં પ્રથમ વખત મતદાર બનવા સંબંધિત જાહેરાત 1 ઓગસ્ટ 2022થી અમલમાં છે. જો કોઈ વ્યક્તિનું નામ અગાઉ મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલું હતું અને હવે નવી યાદીમાં જોવા મળતું નથી, તો ફરીથી ફોર્મ-6 ભરવા પર તેની જાહેરાતને માત્ર આ કારણસર ખોટી ગણવામાં આવશે નહીં.
આ અંગે ચૂંટણી પંચે મતદાર નોંધણી અધિકારીઓ (ERO)ને પણ સૂચનાઓ આપી છે. તેમને જણાવવામાં આવ્યું છે કે અગાઉથી મતદાર તરીકે નોંધાયેલા કોઈ વ્યક્તિએ ફરીથી ફોર્મ-6 ભર્યું હોય, તો માત્ર આ કારણસર તેની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં ન આવે. જોકે, અરજીમાં આપવામાં આવેલી અન્ય તમામ વિગતો સાચી હોવી જરૂરી છે.
ચૂંટણી પંચે આ સ્પષ્ટતા સાથે કેટલીક શરતો પણ રાખી છે. અરજી કરનાર વ્યક્તિનું નામ અન્ય કોઈ લોકસભા અથવા વિધાનસભા મતવિસ્તારની મતદાર યાદીમાં પહેલેથી નોંધાયેલું ન હોવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, ફોર્મમાં આપવામાં આવેલી અન્ય તમામ વિગતો સાચી અને કાયદા અનુસાર હોવી જરૂરી છે.
આનો અર્થ એ નથી કે ફોર્મ-6માં ખોટી માહિતી આપવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. ચૂંટણી પંચે માત્ર એટલું સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અગાઉ મતદાર તરીકે નોંધાયેલા વ્યક્તિ દ્વારા ફરીથી અરજી કરવામાં આવે તો તેને આપમેળે ખોટી જાહેરાત ગણવામાં આવશે નહીં.
અરજી મળ્યા બાદ સંબંધિત અધિકારીઓ નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ તેની ચકાસણી કરશે. તમામ જરૂરી શરતો પૂર્ણ થયા બાદ જ અરજદારનું નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવશે.
ચૂંટણી પંચની આ સ્પષ્ટતા દિલ્હી હાઇકોર્ટના 14 ઓક્ટોબર 2026ના આદેશ બાદ આવી છે. નિલોત્પલ દત્તા અને અન્ય વિરુદ્ધ ભારતના ચૂંટણી પંચના કેસમાં અરજદારોએ ફોર્મ-6 ભરવા અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
અરજદારોનું કહેવું હતું કે તેઓ અગાઉથી નોંધાયેલા મતદારો છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રથમ વખત મતદાર યાદીમાં નામ સામેલ કરાવવા માટે અરજી કરી રહ્યા હોવાની જાહેરાત કરવી ખોટી સાબિત થઈ શકે છે.
સુનાવણી દરમિયાન ચૂંટણી પંચ તરફથી જણાવવામાં આવ્યું હતું કે અરજદારો ફોર્મ-6 ભરીને પોતાની સમસ્યાનું સમાધાન કરી શકે છે. અદાલતે પણ સ્વીકાર્યું હતું કે આવી સ્થિતિમાં ખોટી જાહેરાત અંગે અરજદારોની આશંકા યોગ્ય છે.
કોર્ટે તેમને ફોર્મ-6 રજૂ કરવાની મંજૂરી આપી હતી અને જણાવ્યું હતું કે અરજી પર કાયદા અનુસાર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
