મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં એકબીજાના વિરોધી ગણાતા ત્રણ મોટા નેતાઓ ગુરુવાર, 29 ઑક્ટોબરે મુંબઈમાં એક જ મંચ પર જોવા મળ્યા હતા. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, શિવસેના (UBT)ના પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરે અને મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાના અધ્યક્ષ રાજ ઠાકરે એક પુસ્તક વિમોચન કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ત્રણેય નેતાઓની એકસાથે હાજરી રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય બની હતી. જોકે, મુખ્યમંત્રી ફડણવીસે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આમાં આશ્ચર્ય પામવા જેવું કંઈ નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, મહારાષ્ટ્રમાં રાજકીય મતભેદો હોવા છતાં સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં વિવિધ પક્ષોના નેતાઓ એકસાથે ભાગ લેતા રહ્યા છે.
મુંબઈના દાદર વિસ્તારમાં આવેલા સાવરકર સ્મારક સભાખંડમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ હળવા અંદાજમાં જોવા મળ્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે ત્રણેય નેતાઓને એક મંચ પર જોઈને કેટલાક લોકો આટલા આશ્ચર્યચકિત કેમ થઈ રહ્યા છે તે તેમને સમજાતું નથી.
ફડણવીસના જણાવ્યા અનુસાર, મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં અલગ-અલગ વિચારો ધરાવતા નેતાઓનું એકબીજાને મળવું નવી વાત નથી. રાજકીય વિરોધીઓ કોઈ કાર્યક્રમમાં સાથે બેસી શકે છે, હળવી વાતચીત અને મજાક કરી શકે છે તેમજ સાથે ચા પણ પી શકે છે. આ માટે તેમના રાજકીય વિચારો એકસરખા હોવા જરૂરી નથી.
કાર્યક્રમ દરમિયાન ફડણવીસે ઉદ્ધવ ઠાકરે સાથેના પોતાના જૂના સંબંધોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે મજાકિયા અંદાજમાં કહ્યું હતું કે 2019 સુધી ઉદ્ધવ ઠાકરે જ્યારે પણ તેમને બોલાવતા હતા ત્યારે તેઓ ચોક્કસ જતા હતા. જોકે, ત્યાર પછી ઉદ્ધવ ઠાકરેએ તેમને ફોન કર્યો જ નથી અને તેઓ તેમના આમંત્રણની રાહ જોતા રહ્યા હતા.
ફડણવીસની આ ટિપ્પણી બાદ બંને નેતાઓના જૂના રાજકીય સંબંધોની ચર્ચા ફરી શરૂ થઈ હતી. હકીકતમાં, 2019ની મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણી પછી મુખ્યમંત્રી પદને લઈને ભાજપ અને તત્કાલીન અવિભાજિત શિવસેના વચ્ચે મતભેદ ઊભા થયા હતા.
બંને પક્ષો લાંબા સમય સુધી સાથી રહ્યા હતા, પરંતુ સત્તામાં ભાગીદારીને લઈને સહમતી બની શકી નહોતી. ત્યારબાદ ગઠબંધન તૂટી ગયું હતું અને બંને પક્ષો રાજકીય વિરોધી બની ગયા હતા.
મનસેના પ્રમુખ રાજ ઠાકરેએ પણ ત્રણેય નેતાઓની એકસાથે હાજરી અંગે પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે કેટલાક કાર્યક્રમો એવા હોય છે, જેમાં રાજકીય મતભેદોને બાજુ પર રાખીને ભાગ લેવો જોઈએ.
તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કલા, સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમોનું પોતાનું મહત્વ હોય છે. આવા પ્રસંગોએ અલગ-અલગ પક્ષોના નેતાઓનું એકસાથે આવવું મહારાષ્ટ્રની જૂની પરંપરા રહી છે.
કાર્યક્રમમાં રાજ્યના સાંસ્કૃતિક કાર્યમંત્રી આશિષ શેલાર પણ ઉપસ્થિત હતા. તેમણે ફડણવીસના કાર્યક્રમમાં હાજર રહેવાની પ્રશંસા કરી હતી. તેના જવાબમાં રાજ ઠાકરેએ મજાકિયા અંદાજમાં કહ્યું હતું કે જો ફડણવીસ 2029 સુધી મુખ્યમંત્રી રહેશે, તો તેમને આગળ પણ આવા કાર્યક્રમોમાં આમંત્રિત કરી શકાય છે.
કાર્યક્રમમાં રાજકારણની સાથે કાર્ટૂન કલા અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. ફડણવીસે એક જૂનો પ્રસંગ યાદ કરતાં જણાવ્યું હતું કે તેમણે એક વખત રાજ ઠાકરેને કહ્યું હતું કે જો તેઓ તેમનું કાર્ટૂન બનાવે તો તેમાં તેમનું નાક થોડું મોટું રાખે.
મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું હતું કે કાર્ટૂન માત્ર મનોરંજનનું સાધન નથી. તેના માધ્યમથી સમાજ અને રાજકારણ સાથે જોડાયેલી અનેક ગંભીર બાબતોને ઓછા શબ્દોમાં રજૂ કરી શકાય છે.
તેમણે મરાઠી કાર્ટૂનિસ્ટો માટે અલગ આર્ટ ગૅલેરી બનાવવાનું આશ્વાસન પણ આપ્યું હતું, જેથી તેમની કૃતિઓને સુરક્ષિત રાખી શકાય અને નવી પેઢી પણ તેમનાં સર્જનોથી પરિચિત થઈ શકે.
પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરેએ કહ્યું હતું કે કાર્ટૂનિસ્ટ માટે તેની પેન્સિલ અથવા બ્રશ સૌથી મોટું હથિયાર હોય છે. એક સારા કાર્ટૂનમાં વધારે શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યા વિના મોટી વાત રજૂ કરવાની ક્ષમતા હોય છે.
તેમણે શિવસેનાના સ્થાપક બાળ ઠાકરેની કાર્ટૂન કળાને પણ યાદ કરી હતી. ઉદ્ધવ ઠાકરેએ જણાવ્યું હતું કે બાળ ઠાકરેના નિર્માણાધીન સ્મારકમાં તેમણે બનાવેલાં કાર્ટૂન મૂકવામાં આવશે, જેથી આવનારી પેઢીઓ તેમનાં સર્જનાત્મક કાર્યને જોઈ શકે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન 'મહારાષ્ટ્રાચ્યા હાસ્યરેષા' પુસ્તકનું વિમોચન કરવામાં આવ્યું હતું. વરિષ્ઠ કાર્ટૂનિસ્ટ પ્રશાંત કુલકર્ણી દ્વારા સંપાદિત અને ગ્રંથાલી સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા આ પુસ્તકમાં મરાઠી કાર્ટૂન કલાના અંદાજે 100 વર્ષના ઇતિહાસને સમાવવામાં આવ્યો છે.
આ પુસ્તકમાં 75 કાર્ટૂનિસ્ટોની કૃતિઓ અને તેમના યોગદાનને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. ફડણવીસે પુસ્તક તૈયાર કરનાર ટીમની પ્રશંસા કરી હતી, જ્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરેએ તેને એક અમૂલ્ય ઐતિહાસિક સંગ્રહ ગણાવ્યો હતો.
જોકે, ત્રણેય નેતાઓની મુલાકાત એક સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમના સંદર્ભમાં થઈ હતી, પરંતુ રાજકીય વિરોધીઓનું એક મંચ પર આવવું ચર્ચાનો વિષય બન્યું હતું. હાલ આ મુલાકાતને નવા રાજકીય ગઠબંધનના સંકેત તરીકે જોવાનો કોઈ નક્કર આધાર સામે આવ્યો નથી.
