ફ્રાન્સે કેન્યાની રાજધાની નૈરોબીમાં આયોજિત Africa Forward Summit દરમિયાન આફ્રિકા સાથેના સંબંધોને નવી દિશા આપવા માટે લગભગ 27 અબજ ડોલર (અંદાજે 2.2 લાખ કરોડ રૂપિયા)ના રોકાણની જાહેરાત કરી છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોએ જણાવ્યું કે આ રોકાણનો મુખ્ય ફોકસ નવનીકરણીય ઊર્જા, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, કૃષિ, સમુદ્રી ઉદ્યોગ અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રો પર રહેશે.
સંમેલનમાં મેક્રોએ જણાવ્યું કે આફ્રિકા વિશ્વના સૌથી સંભાવનાશીલ પ્રદેશોમાંનું એક છે, કારણ કે અહીં યુવા વસ્તી ઝડપથી વધી રહી છે અને આર્થિક વિકાસની સંભાવનાઓ મજબૂત છે. તેમણે કહ્યું કે આ રોકાણનો હેતુ માત્ર મૂડીરોકાણ કરવાનો નથી, પરંતુ આફ્રિકી દેશોને આત્મનિર્ભર બનાવવાનો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં તેમની ભાગીદારી વધારવાનો છે. મેક્રોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભવિષ્યની ભાગીદારી સમાનતા અને પારદર્શિતાના આધાર પર હોવી જોઈએ.
ફ્રાન્સનો આ પગલું તેની આફ્રિકા નીતિમાં મોટા ફેરફાર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી આફ્રિકામાં ફ્રાન્સનો પ્રભાવ મુખ્યત્વે તેના ભૂતપૂર્વ વસાહતી દેશો સુધી મર્યાદિત માનવામાં આવતો હતો. જોકે, નૈરોબી સંમેલન દ્વારા ફ્રાન્સે સંકેત આપ્યો છે કે તે હવે માત્ર ફ્રેન્ચ ભાષી દેશો સુધી સીમિત રહેવા માંગતું નથી.
આ પ્રથમ પ્રસંગ છે જ્યારે ફ્રાન્સે કોઈ મોટા આફ્રિકા કેન્દ્રિત સંમેલનનું આયોજન અંગ્રેજી ભાષી આફ્રિકી દેશ કેન્યામાં કર્યું છે. તેને ફ્રાન્સની વિદેશ નીતિમાં વસાહતી વારસાથી આગળ વધવાની વ્યૂહરચના તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં આફ્રિકાના અનેક દેશોમાં ફ્રાન્સ વિરુદ્ધ અસંતોષ વધ્યો છે. ખાસ કરીને સાહેલ પ્રદેશના દેશો જેમ કે બૂર્કિના ફાસો, માલી અને નાઇજરમાં સૈન્ય શાસનોએ ફ્રેન્ચ સૈનિકોને બહાર કાઢ્યા છે અને સુરક્ષા સહકાર રશિયા જેવા દેશોની દિશામાં વાળ્યો છે. આ દેશોમાં ફ્રાન્સ પર નવ-વસાહતી હસ્તક્ષેપ અને રાજકીય નિયંત્રણના આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે તેની પરંપરાગત પકડ નબળી પડી છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ નૈરોબી સંમેલન ફ્રાન્સની છબી સુધારવા અને નવા વિશ્વાસની સ્થાપના કરવાનો પ્રયાસ છે. સેનેગલ સ્થિત વિશ્લેષક ગિલ્સ યાબીએ જણાવ્યું કે આફ્રિકાની યુવા પેઢી હવે વસાહતી ઇતિહાસથી આગળ વધીને સમાન ભાગીદારી ઇચ્છે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ ફ્રાન્સ હવે પોતાને સૈન્ય શક્તિ કરતાં રોકાણ અને વિકાસ ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરવા માંગે છે.
કેન્યાના વિદેશ પ્રધાને આ સંમેલનને આફ્રિકી દેશો માટે મહત્વપૂર્ણ તક ગણાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે આ મંચ આફ્રિકાને ભાષાકીય અથવા વસાહતી વિભાજન જેમ કે ફ્રેન્કોફોન, એંગ્લોફોન અને લુસોફોન માળખાથી બહાર લાવીને સંયુક્ત આર્થિક ઓળખ બનાવવા મદદ કરશે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ સંમેલન ખંડીય એકતા અને મજબૂત આર્થિક સહકારની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ ફ્રાન્સ હવે પોતાની આફ્રિકા નીતિને સૈન્ય હાજરીથી દૂર લઈ જઈ આર્થિક ભાગીદારી અને ટેકનોલોજી આધારિત રોકાણ તરફ કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ પરિવર્તન વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનમાં થઈ રહેલા મોટા ફેરફારોનો ભાગ છે, જેમાં આફ્રિકા ઝડપથી વ્યૂહાત્મક આર્થિક કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
