ઉત્તરાખંડના કુમાઉં ક્ષેત્રમાં રેલવે સુવિધાઓના વિસ્તરણની યોજના બનભૂલપુરા જમીન વિવાદને કારણે અટવાઈ છે. કાઠગોદામ રેલવે સ્ટેશન પર જગ્યાની અછતને ધ્યાનમાં રાખીને રેલવે હલ્દ્વાનીને મોટા રેલવે કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવા માગે છે. આ માટે બનભૂલપુરા વિસ્તારમાં આશરે 31 હેક્ટર જમીનની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી છે. આ મામલો હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં છે. રેલવેને જમીન ઉપલબ્ધ થયા બાદ અને જરૂરી મંજૂરીઓ મળ્યા પછી સ્ટેશનના વિસ્તરણ તેમજ નવી ટ્રેનોના સંચાલન સંબંધિત કામગીરી આગળ વધી શકશે.
હલ્દ્વાની રેલવે સ્ટેશનના વિસ્તરણનો મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં છે. રેલવેના જણાવ્યા અનુસાર, બનભૂલપુરા વિસ્તારમાં આવેલી આશરે 31 હેક્ટર જમીન તેની માલિકીની છે. આ જમીનના કબજાને લઈને કાનૂની વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. તેના કારણે સ્ટેશન પર નવી રેલવે લાઇનો નાખવા અને મુસાફરોની સુવિધાઓ વધારવાની યોજના આગળ વધી શકી નથી.
રેલવેના ઇજ્જતનગર મંડળે સ્ટેશનના વિકાસ માટે પ્રસ્તાવ તૈયાર કર્યો છે. તેમાં નવી ટ્રેનોના સંચાલન ઉપરાંત તેમની સફાઈ, જાળવણી અને માલસામાનની હેરફેર માટેની વ્યવસ્થાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. રેલવે પ્રશાસન પોતાની જરૂરિયાતોનો વિગતવાર અહેવાલ સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરી ચૂક્યું છે.
બનભૂલપુરા રેલવે જમીન વિવાદ છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી અદાલતોમાં ચાલી રહ્યો છે. આ મામલે 24 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે અસરગ્રસ્ત પરિવારોના પુનર્વસન સંબંધિત વ્યવસ્થા અંગે મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશો આપ્યા હતા.
અદાલતે પાત્ર પરિવારોને પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજનાનો લાભ અપાવવા માટે વહીવટી પ્રક્રિયા આગળ વધારવા જણાવ્યું હતું. આ અંતર્ગત સંબંધિત અધિકારીઓને પરિવારોને સહાય પૂરી પાડવા અને અરજી કરવાની વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા હતા.
આ મામલે રેલવેની વિકાસ સંબંધિત જરૂરિયાતો ઉપરાંત અસરગ્રસ્ત પરિવારોના આવાસ અને પુનર્વસનનો મુદ્દો પણ જોડાયેલો છે. તેથી આગળની કામગીરી ન્યાયિક આદેશો અને વહીવટી પ્રક્રિયા પર નિર્ભર રહેશે.
રેલવેના પ્રસ્તાવિત આયોજન અનુસાર, જમીન ઉપલબ્ધ થયા બાદ હલ્દ્વાની સ્ટેશન પર આશરે 17 રેલવે લાઇનો નાખવામાં આવશે. હાલમાં સ્ટેશન પર ત્રણ પ્લેટફોર્મ છે, જેને વધારીને કુલ છ કરવાની યોજના છે.
![]()
નવી રેલવે લાઇનો ઉપલબ્ધ થવાથી વધુ ટ્રેનોને ઊભી રાખવાની અને તેમનું સંચાલન કરવાની સુવિધા મળશે. આ ઉપરાંત કોચિંગ ડેપો બનાવવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે, જ્યાં ટ્રેનોના કોચની સફાઈ, ધોવાણ અને જાળવણી કરવામાં આવશે.
સ્ટેશન પર માલગાડીઓ માટે અલગ ગુડ્સ પ્લેટફોર્મ બનાવવાની યોજના પણ છે. તેનાથી પહાડી વિસ્તારો માટે આવતા માલસામાનની હેરફેરમાં સુવિધા મળી શકે છે.
હલ્દ્વાનીમાં રેલવે સામે જમીનની અછત ઉપરાંત ગૌલા નદી સંબંધિત સમસ્યા પણ છે. ચોમાસા દરમિયાન નદીનું જળસ્તર વધવાથી તેની આસપાસ આવેલી રેલવે લાઇન પ્રભાવિત થવાનું જોખમ રહે છે.
વિસ્તરણ યોજનામાં ગૌલા નદી નજીક આવેલી રેલવે લાઇનને બીજી તરફ ખસેડવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. રેલવેના મતે, આ વ્યવસ્થાથી રેલવે સંચાલનને વધુ સુરક્ષિત બનાવવામાં મદદ મળશે.
આ ઉપરાંત રેલવે ફાટકના સ્થાને અંડરપાસ બનાવવાની યોજના પણ છે. આ કામ પૂર્ણ થયા બાદ ફાટક બંધ રહેવાને કારણે સર્જાતા ટ્રાફિક જામમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
કુમાઉંના મુસાફરો માટે આ પરિયોજનાનું મુખ્ય આકર્ષણ પ્રસ્તાવિત વંદે ભારત એક્સપ્રેસ છે. રેલવેના આયોજનમાં કાઠગોદામ અને દિલ્હી વચ્ચે વંદે ભારત ટ્રેન શરૂ કરવાની સંભાવનાનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે, આ ટ્રેન શરૂ કરવાની તારીખ, સમયપત્રક અને અંતિમ મંજૂરી અંગેની માહિતી હજુ સામે આવી નથી. આ માટે સ્ટેશનની ક્ષમતા વધારવાની સાથે અન્ય જરૂરી વ્યવસ્થાઓ પણ પૂર્ણ કરવી પડશે.
નવી ટ્રેન શરૂ થવાથી નૈનીતાલ, હલ્દ્વાની અને આસપાસના પહાડી વિસ્તારોમાં આવતા મુસાફરોને વધુ સારી રેલવે કનેક્ટિવિટી મળી શકે છે.
રેલવેની યોજના માત્ર વંદે ભારત ટ્રેન પૂરતી મર્યાદિત નથી. આસામના કામાખ્યા વિસ્તાર માટે સીધી ટ્રેન શરૂ કરવાની સંભાવના પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. તેનાથી કામાખ્યા મંદિર જતાં શ્રદ્ધાળુઓને મુસાફરીમાં સુવિધા મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત મુંબઈ અને વારાણસી સહિત અન્ય શહેરો માટે પણ રેલવે સેવાઓ વધારવાનો પ્રસ્તાવ છે. કાનપુર અને જમ્મુ રૂટ પર હાલ દોડતી ટ્રેનોના સંચાલન સમયમાં વધારો કરવાની સંભાવના પણ દર્શાવવામાં આવી છે.
હાલમાં કાઠગોદામ અને હલ્દ્વાનીથી મર્યાદિત સંખ્યામાં ટ્રેનોનું સંચાલન થાય છે. તેના કારણે અનેક શહેરો સુધી પહોંચવા માટે મુસાફરોએ અન્ય સ્ટેશનો પરથી ટ્રેન પકડવી પડે છે.








