ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાએ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન 7.7% નો GDP વૃદ્ધિ દર નોંધાવ્યો છે. સરકારી આંકડા મુજબ, આ વૃદ્ધિ દર અગાઉના નાણાકીય વર્ષના 7.1% ની સરખામણીએ વધુ છે. વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પણ અર્થવ્યવસ્થાએ વિકાસની ગતિ જાળવી રાખી છે.
અહેવાલ અનુસાર, વિશ્વભરમાં વધતી અનિશ્ચિતતા, યુદ્ધ અને મોંઘવારીના દબાણ વચ્ચે ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન 7.7% નો Gross Domestic Product (GDP) વૃદ્ધિ દર નોંધાવ્યો છે. જાન્યુઆરીથી માર્ચ ત્રિમાસિક દરમિયાન અર્થવ્યવસ્થાએ 7.8% ના દરે વૃદ્ધિ નોંધાવી હતી.
ચોથી ત્રિમાસિકમાં નોંધાયેલ વૃદ્ધિ દર 7.8% રહ્યો, જે બજારના અંદાજોથી વધુ હતો. તે પહેલાં ત્રીજી ત્રિમાસિકનો વૃદ્ધિ દર સુધારીને 8% કરવામાં આવ્યો હતો. મોંઘવારીને સમાયોજિત કર્યા બાદ દેશનો કુલ GDP વધીને 323.12 લાખ કરોડ રૂપિયા થયો હતો, જ્યારે અગાઉના નાણાકીય વર્ષમાં તે 299.89 લાખ કરોડ રૂપિયા હતો.
ભારત સરકારે આર્થિક આંકડાઓની ગણતરી માટે 2022-23 ને નવા બેઝ યર તરીકે અમલમાં મૂક્યું છે. આ ફેરફારનો હેતુ કોવિડ-19 મહામારી બાદ ગ્રાહક વર્તનમાં આવેલા ફેરફારો, ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાના વિસ્તરણ અને નવી આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વધુ સારી રીતે સમાવવાનો છે. નિષ્ણાતોના મતે નવી GDP શ્રેણી દેશની આર્થિક સ્થિતિનું વધુ સચોટ અને આધુનિક મૂલ્યાંકન શક્ય બનાવશે.
વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ઊર્જા બજારમાં ચાલી રહેલા ફેરફારો ભારત માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં કાચા તેલની આયાત કરે છે. તેલના ભાવમાં વધારો થવાથી મોંઘવારી પર સીધી અસર પડી શકે છે, જેના કારણે ઘરેલુ ખર્ચ અને ઉદ્યોગોની ઉત્પાદન કિંમત વધી શકે છે.
હવામાન વૈજ્ઞાનિકોએ આ વર્ષે એલ નીનોની સંભાવના દર્શાવી છે, જેના કારણે માનસૂન નબળો પડી શકે છે. સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ થવાથી કૃષિ ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે. તેના પરિણામે ખાદ્ય મોંઘવારી, ગ્રામિણ માંગ, ખેડૂતોની આવક અને કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગો પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
વૈશ્વિક આર્થિક મંદી, વેપાર પ્રતિબંધો અને સપ્લાય ચેઇન સંબંધિત પડકારો ભારતના નિકાસ ક્ષેત્રને અસર કરી શકે છે. તેના કારણે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અને રોજગારી પર અસર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે GDP વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ 6.9% થી ઘટાડીને 6.6% કર્યો છે. કેન્દ્રીય બેંકના જણાવ્યા અનુસાર યુદ્ધ, ઊર્જા કિંમતોમાં વધઘટ અને વૈશ્વિક આર્થિક મંદી જેવા પરિબળો આગામી સમયમાં ભારતની વૃદ્ધિ દર પર દબાણ ઊભું કરી શકે છે.
