ભારતની દરિયાઈ સુરક્ષાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે એક મોટું પગલું ભરવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતીય નૌકાદળ ટૂંક સમયમાં સ્વદેશી અનમેન્ડ બોટ ‘માતંગી’ને તેના કાફલામાં સામેલ કરવા જઈ રહ્યું છે, જે ઓટોનોમસ સર્વે વેસલ (Autonomous Surface Vessel) ની શ્રેણીમાં આવે છે.
નવી દિલ્હી: ભારતીય નૌકાદળમાં ટૂંક સમયમાં અનમેન્ડ બોટ એટલે કે ઓટોનોમસ સર્વે વેસલ ‘માતંગી’ સામેલ થવા જઈ રહી છે, જેનાથી નૌકાદળની દેખરેખ અને માઈન્સ ક્લિયરન્સ ક્ષમતામાં મોટો વધારો થશે. હાલમાં ચાર બોટ નૌકાદળને સોંપવાની પ્રક્રિયામાં છે અને કુલ 12 આવી સ્વદેશી બોટ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. તેમાંથી બે બોટ ભારતીય સેનાને પણ આપવામાં આવશે. સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેક્નોલોજીથી બનેલી આ બોટ ભારતીય સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત કરશે.
આ અનમેન્ડ બોટનું નિર્માણ સ્વદેશી કંપની સાગર ડિફેન્સ કરી રહી છે. કંપનીના સ્થાપક નિકુંજે જણાવ્યું કે તમામ 12 બોટ અલગ-અલગ તબક્કામાં તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે અને ચાર બોટ હાલમાં ઇન્ડક્શન ફેઝમાં છે. આ બોટ 60 થી 65 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ચાલી શકે છે અને તેને સેટેલાઇટ દ્વારા ઓપરેટ કરી શકાય છે. તેમાં ગન પણ લાગેલી હશે અને લોઇટરિંગ એમ્યુનિશન લગાવવાની પણ ક્ષમતા હશે.
12 અનમેન્ડ બોટનું નિર્માણ, 4 ટૂંક સમયમાં સામેલ થશે
માહિતી અનુસાર, કુલ 12 અનમેન્ડ બોટ ‘માતંગી’ બનાવવામાં આવી રહી છે, જેમાંથી 4 બોટ હાલમાં ઇન્ડક્શન ફેઝમાં છે અને ટૂંક સમયમાં ભારતીય નૌકાદળને સોંપી દેવામાં આવશે. તેમાંથી 2 બોટ ભારતીય સેનાને પણ આપવામાં આવશે, જેનાથી દરિયાકાંઠાના અને સરહદી વિસ્તારોમાં દેખરેખ અને સુરક્ષાને વધુ મજબૂતી મળશે. આ પહેલીવાર છે જ્યારે ભારતમાં આટલી અદ્યતન ઓટોનોમસ દરિયાઈ બોટનું સ્વદેશી નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.
‘માતંગી’ અનમેન્ડ બોટની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ઝડપી ગતિ અને સંપૂર્ણ રીમોટ ઓપરેશન ક્ષમતા છે. આ બોટ 60 થી 65 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ચાલી શકે છે અને તેને સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન દ્વારા ઓપરેટ કરી શકાય છે. તેમાં આધુનિક નેવિગેશન સિસ્ટમ, રીઅલ-ટાઇમ ડેટા ટ્રાન્સમિશન અને ઉચ્ચ ક્ષમતાવાળા સેન્સર લગાવવામાં આવ્યા છે, જેનાથી તે સમુદ્રમાં લાંબા સમય સુધી માનવ હસ્તક્ષેપ વિના કામ કરી શકે છે.
માઈન્સ ક્લિયરન્સ અને દેખરેખમાં ક્રાંતિકારી વધારો થશે
‘માતંગી’નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે દરિયાઈ દેખરેખ (Maritime Surveillance), પેટ્રોલિંગ અને માઈન્સ ક્લિયરન્સ માટે કરવામાં આવશે. દુશ્મન દ્વારા બિછાવવામાં આવેલી દરિયાઈ બારૂદી સુરંગો (Naval Mines) ને શોધવી અને તેમને નિષ્ક્રિય કરવી એ નૌકાદળ માટે અત્યંત જોખમી કાર્ય હોય છે. આ અનમેન્ડ બોટના આગમનથી આ કાર્ય કોઈપણ માનવીય જોખમ વિના કરી શકાશે, જેનાથી જવાનોની સુરક્ષા પણ સુનિશ્ચિત થશે.
‘માતંગી’ને નિષ્ણાતો “પાણીનો ડ્રોન” પણ કહી રહ્યા છે. તેમાં સ્વૉર્મ ટેક્નોલોજી (Swarm Technology) નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, બરાબર તે જ રીતે જેમ આકાશમાં ડ્રોન ઝૂંડ બનાવીને ઓપરેટ થાય છે. તેનો અર્થ એ છે કે અનેક માતંગી બોટ એક સાથે નેટવર્ક દ્વારા જોડાઈને મિશન પાર પાડી શકે છે. જો મિશન કંટ્રોલ સ્ટેશન કે કંટ્રોલ બોટ કોઈ કારણસર ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ જાય, તો સ્વૉર્મ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલી કોઈ બીજી બોટ આપમેળે મિશન કંટ્રોલની ભૂમિકા સંભાળી લે છે અને બધી બોટ મળીને નિર્ધારિત મિશન પૂરું કરે છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સથી સજ્જ, ટકરાવાથી પોતે બચશે
આ બોટમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી છે. જ્યારે તે પેટ્રોલિંગ પર હોય છે અને સામે કોઈ અન્ય બોટ, ફિશિંગ વેસલ કે કોઈ અવરોધ આવે છે, ત્યારે તે આપમેળે જમણે-ડાબે વળીને ટકરાવાથી બચી જાય છે. આ ટેક્નોલોજી તેને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત અને ભરોસાપાત્ર બનાવે છે. આના દ્વારા નૌકાદળને લાઇવ વિડિયો ફીડ અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા સતત મળતો રહેશે, જેનાથી સમુદ્રમાં દરેક પ્રવૃત્તિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી શકાશે.
દેખરેખ ઉપરાંત ‘માતંગી’ સંપૂર્ણપણે કોમ્બેટ રોલ નિભાવવામાં પણ સક્ષમ છે. તેમાં ગન અને લોઇટરિંગ એમ્યુનિશન (Loitering Munition) જેવા હથિયારો પણ લગાવી શકાય છે. જરૂર પડ્યે તેને દુશ્મનની નજીક મોકલીને દૂરથી જ સચોટ હુમલો કરી શકાય છે. આનાથી નૌકાદળની સ્ટ્રાઇક ક્ષમતામાં પણ અણધારી વૃદ્ધિ થશે.
