મરજાને સત્રાપી, પ્રખ્યાત ઈરાની-ફ્રેન્ચ લેખિકા, ગ્રાફિક નવલકથાકાર, ફિલ્મ નિર્દેશક અને માનવાધિકાર કાર્યકર,નું 56 વર્ષની વયે અવસાન થયું છે. તેમના અવસાનની પુષ્ટિ ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલય અને અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા સંસ્થાઓએ કરી છે.
મરજાને સત્રાપીનું 4 જૂન 2026ના રોજ પેરિસમાં અવસાન થયું. તેમના પરિવાર અને નજીકના મિત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ છેલ્લા કેટલાક સમયથી વ્યક્તિગત દુઃખો અને ભાવનાત્મક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા હતા. તેમના પતિ, ફિલ્મ નિર્માતા અને અભિનેતા મટિયાસ રિપા,નું પણ લગભગ એક વર્ષ પહેલાં અવસાન થયું હતું.
મરજાને સત્રાપીના અવસાન પર ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ Emmanuel Macron અને તેમની પત્ની બ્રિજિટ મેક્રોએ ઊંડો શોક વ્યક્ત કર્યો. જારી કરાયેલા નિવેદનમાં તેમણે સત્રાપીને “સ્વતંત્રતા અને અભિવ્યક્તિનો અવાજ” ગણાવતાં કહ્યું કે તેમની રચનાઓએ વ્યક્તિગત અનુભવોને સર્વવ્યાપક માનવીય કથાઓમાં પરિવર્તિત કર્યા. રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું કે સત્રાપીનું કાર્ય માત્ર ઈરાનની વાર્તા નહોતું, પરંતુ સ્વતંત્રતા, ઓળખ, સંઘર્ષ અને માનવીય ગૌરવ જેવા સર્વવ્યાપક વિષયો પણ રજૂ કરતું હતું. તેમની રચનાઓ વિશ્વભરના લાખો વાચકો અને દર્શકોને પ્રેરિત કરતી રહેશે.
મરજાને સત્રાપીને વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખ તેમની પ્રસિદ્ધ ગ્રાફિક આત્મકથા Persepolis દ્વારા મળી હતી. આ કૃતિ 2000ના દાયકાની શરૂઆતમાં પ્રકાશિત થઈ હતી અને ટૂંક સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બેસ્ટસેલર બની ગઈ હતી. આ પુસ્તકમાં તેમણે ઈરાનમાં પોતાના બાળપણ, 1979ની ઇસ્લામિક ક્રાંતિ, સામાજિક પરિવર્તનો અને વ્યક્તિગત સંઘર્ષોનું ચિત્રણ કર્યું હતું.
તેમની લેખનશૈલીએ જટિલ રાજકીય ઘટનાઓને માનવીય દૃષ્ટિકોણથી રજૂ કરી હતી, જેના કારણે આ પુસ્તકનું વિવિધ ભાષાઓમાં અનુવાદ થયું અને તે વિશ્વભરના વાચકો સુધી પહોંચ્યું.
પછી આ જ વાર્તા પર આધારિત એનિમેટેડ ફિલ્મ Persepolis પણ બનાવવામાં આવી હતી, જેને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપક પ્રશંસા મળી હતી અને અનેક પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો માટે નામાંકન મળ્યું હતું.
મરજાને સત્રાપી માત્ર લેખિકા જ નહોતા, પરંતુ પ્રભાવશાળી ફિલ્મ નિર્દેશક અને સામાજિક કાર્યકર પણ હતા. તેમણે મહિલાઓના અધિકારો, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને સામાજિક ન્યાયના મુદ્દાઓ પર ખુલ્લેઆમ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા હતા.
તેમની ચર્ચિત ફિલ્મોમાં Chicken with Plums, Radioactive, The Voices, The Gang of the Jotas અને Dear Parisનો સમાવેશ થાય છે. આ ફિલ્મોમાં તેમણે ઓળખ, સ્મૃતિ, વિજ્ઞાન, સમાજ અને માનવીય સંબંધો જેવા વિષયો સર્જનાત્મક રીતે રજૂ કર્યા હતા.
મરજાને સત્રાપીનો જન્મ 22 નવેમ્બર 1969ના રોજ ઈરાનના રશ્ત શહેરમાં થયો હતો. કિશોરાવસ્થામાં તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ઓસ્ટ્રિયા મોકલવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વિયેનામાં અભ્યાસ કર્યો હતો. બાદમાં તેઓ ફ્રાન્સ ગયા અને ત્યાં જ પોતાનું શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું. યુરોપમાં વસવાટ કરવા છતાં તેમની રચનાઓમાં ઈરાની સંસ્કૃતિ, ઇતિહાસ અને સામાજિક અનુભવોની ઊંડી છાપ સતત જોવા મળતી રહી હતી. આ કારણે તેમને ઘણી વખત પૂર્વ અને પશ્ચિમ વચ્ચે સાંસ્કૃતિક સંવાદ સ્થાપિત કરતી મહત્વપૂર્ણ અવાજ તરીકે જોવામાં આવતા હતા.
