ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)એ તેની તાજેતરની બેઠકમાં રેપો રેટ 5.25 ટકા પર યથાવત રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. છ સભ્યોની સમિતિએ ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાની અધ્યક્ષતામાં આ નિર્ણય સર્વાનુમતે લીધો હતો.
તાજેતરની મોનેટરી પોલિસી સમીક્ષા બાદ ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જાહેરાત કરી કે રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી અને તેને 5.25 ટકા પર જ જાળવી રાખવામાં આવ્યો છે.
આ નિર્ણયનો સીધો પ્રભાવ એવા લાખો લોકો પર પડે છે જેમણે હોમ લોન, કાર લોન અથવા પર્સનલ લોન લીધા છે, તેમજ ભવિષ્યમાં લોન લેવાની યોજના ધરાવતા લોકો પર પણ તેની અસર પડશે.
RBI દ્વારા રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર ન કરવાનો અર્થ એ છે કે હાલમાં મોટા ભાગના ઉધારકર્તાઓની માસિક હપ્તાની રકમ (EMI)માં કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી. ફ્લોટિંગ વ્યાજદર સાથે જોડાયેલા લોન ધરાવતા ગ્રાહકો માટે પણ તાત્કાલિક અસરથી EMI અથવા વ્યાજદરમાં વધારો થવાની સંભાવના નથી. જો કોઈ બેંકે અગાઉથી પોતાની લોન દરોને રેપો રેટ સાથે જોડ્યા હોય તો પણ વર્તમાન નિર્ણય પછી ગ્રાહકોને વધારાનો નાણાકીય બોજો સહન કરવો નહીં પડે.
રેપો રેટ એ તે વ્યાજદર છે જેના આધારે વાણિજ્યિક બેંકો RBI પાસેથી ટૂંકા ગાળાનું ધિરાણ મેળવે છે. જ્યારે કેન્દ્રીય બેંક રેપો રેટ વધારે છે ત્યારે બેંકો માટે નાણાં એકત્ર કરવાની કિંમત વધી જાય છે. તેના પરિણામે બેંકો હોમ લોન, ઓટો લોન અને અન્ય ધિરાણ પર વ્યાજદર વધારી શકે છે. બીજી તરફ, રેપો રેટમાં ઘટાડાથી લોન સસ્તી થઈ શકે છે અને EMIમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
આ વખતે રેપો રેટને સ્થિર રાખવાનો નિર્ણય એ સંકેત આપે છે કે કેન્દ્રીય બેંક હાલમાં આર્થિક વૃદ્ધિ અને મોંઘવારી વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માંગે છે.
RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલી તાજેતરની મોનેટરી પોલિસી અનુસાર મુખ્ય દરો આ મુજબ છે:
- રેપો રેટ: 5.25%
- સ્ટેન્ડિંગ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી (SDF): 5.00%
- માર્જિનલ સ્ટેન્ડિંગ ફેસિલિટી (MSF): 5.50%
- બેંક રેટ: 5.50%
- નીતિ વલણ (Policy Stance): ન્યુટ્રલ
આ દરોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી, જેના કારણે નાણાકીય બજારોને સ્થિરતાનો સંકેત મળ્યો છે.
RBIનો આ નિર્ણય વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ અને ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે લેવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલુ સંકટ, ઊર્જા કિંમતોમાં વધઘટ અને વૈશ્વિક બજારોમાં અસ્થિરતાએ નીતિનિર્માતાઓને સાવચેત વલણ અપનાવવા પ્રેરિત કર્યા છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે કેન્દ્રીય બેંક હાલની આર્થિક પરિસ્થિતિઓ પર નજીકથી નજર રાખવા માંગે છે જેથી ભવિષ્યમાં જરૂર પડ્યે નીતિગત પગલાં લઈ શકાય. મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓએ પણ અગાઉથી અનુમાન વ્યક્ત કર્યું હતું કે આ બેઠકમાં વ્યાજદરમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા મર્યાદિત છે અને RBIએ તે જ દિશામાં નિર્ણય લીધો છે.
ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે વૈશ્વિક પડકારો હોવા છતાં ભારતમાં છૂટક મોંઘવારી દર હજુ પણ કેન્દ્રીય બેંકના નિર્ધારિત લક્ષ્યની અંદર છે. જોકે RBIએ સંકેત આપ્યો છે કે વર્ષના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં મોંઘવારીનો દર વધી શકે છે અને તે ઉપરી સહનશીલતા મર્યાદાની નજીક પહોંચી શકે છે.
તેમ છતાં હાલમાં ઘરેલું માંગ અને પુરવઠાની સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે. આવનારા મહિનાઓમાં મોંઘવારીની દેખરેખ RBIની નીતિ નિર્ધારણ પ્રક્રિયાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહેશે. વ્યાજદરોને સ્થિર રાખવાનો નિર્ણય રોકાણકારો અને નાણાકીય બજારો માટે સકારાત્મક સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. તેનાથી વેપારીઓ, ઉદ્યોગો અને ગ્રાહકોને નજીકના ભવિષ્યમાં નાણાકીય આયોજન કરવામાં સરળતા રહેશે.
