સોમવારે ક્યુબાના ઉત્તર-પશ્ચિમ કિનારા નજીક 6.1 તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ નોંધાયો, જેના કારણે કેરિબિયન વિસ્તારમાં વ્યાપક અસર જોવા મળી. અમેરિકન જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS) મુજબ, ભૂકંપનું કેન્દ્ર પશ્ચિમ ક્યુબાના મન્ટુઆ શહેરથી અંદાજે 104 કિલોમીટર દૂર સમુદ્ર વિસ્તારમાં આવેલું હતું. ભૂકંપની ઊંડાઈ લગભગ 26 કિલોમીટર માપવામાં આવી હતી, જેને મધ્યમથી ઓછી ઊંડાઈનો ભૂકંપ માનવામાં આવે છે. આ કારણે તેના આંચકા વિશાળ વિસ્તારમાં અનુભવાયા.
ભૂકંપ બાદ ક્યુબાના અનેક વિસ્તારોમાં તેજ ધ્રુજારી અનુભવાઈ, જેના કારણે લોકો ઘરો, કચેરીઓ અને જાહેર સ્થળોથી બહાર નીકળી આવ્યા. થોડી જ સેકન્ડોમાં સમગ્ર વિસ્તારમાં હલચલ સર્જાઈ અને અનેક શહેરોમાં ઇમારતો હળવાશથી ધ્રુજતી જોવા મળી.
હવાના સહિત ક્યુબાના અનેક મુખ્ય શહેરોમાં ભૂકંપની અસર સ્પષ્ટ રીતે અનુભવાઈ. સ્થાનિક રહેવાસીઓના જણાવ્યા અનુસાર જમીન અચાનક ધ્રુજવા લાગી હતી અને કેટલાક સેકન્ડ સુધી આંચકા ચાલુ રહ્યા હતા, જેના કારણે લોકો ખુલ્લી જગ્યાઓ તરફ દોડી ગયા.
પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર કોઈ મોટા માળખાકીય ધરાશાયી થવાની અથવા ગંભીર નુકસાનની પુષ્ટિ થઈ નથી. જોકે સાવચેતીના ભાગરૂપે અનેક વિસ્તારોમાં લોકો ખુલ્લી જગ્યાઓમાં એકત્રિત થયા હતા. પ્રશાસને સ્થિતિ પર નજર રાખી હતી અને આપાતકાલીન સેવાઓને સતર્ક રાખવામાં આવી હતી.
ભૂકંપની અસર માત્ર ક્યુબા સુધી મર્યાદિત રહી નહોતી. અમેરિકાના દક્ષિણ ભાગોમાં પણ આંચકા અનુભવાયા હતા. ખાસ કરીને ફ્લોરિડા રાજ્યના મિયામી, ફોર્ટ લોડરડેલ અને ઓર્લાન્ડો જેવા શહેરોમાં લોકોએ હળવી પરંતુ સ્પષ્ટ ધ્રુજારી અનુભવ્યાનું જણાવ્યું.
કેટલીક ઊંચી ઇમારતોમાં રહેતા લોકોએ જણાવ્યું કે ઇમારતો થોડા સેકન્ડ માટે ધ્રુજતી હોવાનું અનુભવાયું. પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલીક સરકારી કચેરીઓ અને ઊંચી ઇમારતોને સાવચેતીરૂપે ખાલી કરાવવામાં આવી હતી, જોકે બાદમાં કોઈ જોખમની પુષ્ટિ થઈ નહોતી.
ક્યુબાના ભૂકંપની અસર મેક્સિકો સુધી પણ પહોંચી હતી. યુકાતાન દ્વીપકલ્પના અનેક વિસ્તારોમાં આંચકા અનુભવાયા હતા, જેમાં કેન્કૂન, પ્લાયા ડેલ કાર્મેન અને તુલુમ જેવા મુખ્ય પ્રવાસન સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.
સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને પ્રવાસીઓએ હળવી ધ્રુજારી અનુભવ્યાનું જણાવ્યું, જોકે તે માત્ર થોડા સેકન્ડ સુધી મર્યાદિત રહી હતી. સ્થાનિક પ્રશાસને સ્થિતિની દેખરેખ શરૂ કરી હતી અને સંભવિત જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને સતર્કતા વધારી હતી.
હાલ સુધી ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર ક્યુબા, અમેરિકા અને મેક્સિકો—ત્રણેય દેશોમાં કોઈ મોટા નુકસાન અથવા જાનહાનિ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, ભૂકંપની તીવ્રતા 6.1 હોવા છતાં તેનું કેન્દ્ર સમુદ્રમાં અને તુલનાત્મક રીતે ઓછી વસ્તીવાળા વિસ્તારમાં હોવાથી વ્યાપક વિનાશ ટળ્યો હતો.
સ્થાનિક આપદા વ્યવસ્થાપન એજન્સીઓ સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પ્રાથમિક મૂલ્યાંકન કામગીરી ચાલુ છે.
ભૂકંપ વિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા અનુસાર ભૂકંપની ઊંડાઈ અને સમુદ્રસ્થ કેન્દ્ર તેના આંચકાઓને વિશાળ વિસ્તારમાં ફેલાવવામાં મહત્વપૂર્ણ રહ્યા હતા. ઓછી ઊંડાઈના ભૂકંપ સામાન્ય રીતે સપાટી પર વધુ તીવ્રતા સાથે અનુભવાતા હોય છે, ખાસ કરીને જ્યારે તેઓ સમુદ્રી ટેક્ટોનિક પ્લેટોની નજીક આવે છે.
નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું કે કેરિબિયન વિસ્તારમાં આ પ્રકારના મધ્યમથી મોટા ભૂકંપ તુલનાત્મક રીતે ઓછા જોવા મળે છે, પરંતુ ટેક્ટોનિક પ્લેટોની સક્રિય સીમાઓની નજીક હોવાને કારણે આ વિસ્તાર સંપૂર્ણપણે ભૂકંપીય જોખમથી મુક્ત નથી.
ભૂકંપ બાદ સંભવિત સુનામીની શક્યતા અંગે પણ તપાસ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કોઈ દેશની એજન્સીએ સુનામી ચેતવણી જાહેર કરી નહોતી. સમુદ્રી ધ્રુજારી છતાં પાણીના મોટા વિસ્થાપનના સંકેતો મળ્યા નહોતા, જેના કારણે તટીય વિસ્તારોમાં રાહતનો માહોલ રહ્યો.
અધિકારીઓએ લોકોને સતર્ક રહેવા અને સંભવિત આફ્ટરશોક્સ માટે તૈયાર રહેવાની સલાહ આપી છે.
ભૂકંપ બાદ નાના આંચકાઓ એટલે કે આફ્ટરશોક્સ આવવાની શક્યતા યથાવત છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને ક્યુબા અને આસપાસના દેશોમાં આપદા વ્યવસ્થાપન ટીમો સક્રિય રાખવામાં આવી છે. લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
શાળાઓ, કચેરીઓ અને જાહેર સ્થળોએ સુરક્ષા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે જેથી સંભવિત જોખમોને સમયસર નિયંત્રિત કરી શકાય.
ભૂકંપ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ આ વિસ્તારમાં 6.0 અથવા તેથી વધુ તીવ્રતાના ભૂકંપ બહુ ઓછા નોંધાય છે. પ્રારંભિક અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે 19મી સદી બાદ આ વિસ્તારમાં આ તીવ્રતાનો ભૂકંપ દુર્લભ ઘટના તરીકે નોંધાયો છે, જેના કારણે ભૂકંપીય દૃષ્ટિએ આ ઘટના મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
