નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) એ બુધવારે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેણે કક્ષા 8 ની સામાજિક વિજ્ઞાનની પાઠ્યપુસ્તક ‘Exploring Society: India and Beyond — Volume II’ ના વિતરણ પર કડક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ નિર્ણય ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા મુદ્દા અંગે નોંધ લેવાયા બાદ લેવામાં આવ્યો છે.
NCERT દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદન મુજબ, 24 ફેબ્રુઆરીએ પ્રકાશિત થયેલી નવી પાઠ્યપુસ્તકના અધ્યાય 4 ‘અમારા સમાજમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા’ માં કેટલીક એવી પાઠ્ય સામગ્રી સમાવેશ પામી ગઈ હતી, જેણે સંવિધાનિક સંસ્થાની પ્રતિષ્ઠાને ઠેસ પહોંચાડવાનો કોઈ ઇરાદો ન હતો.
નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અધ્યાયમાં અનિચ્છિત રીતે કેટલીક અયોગ્ય સામગ્રી અને નિર્ણય સંબંધિત ભૂલો સામેલ થઈ ગઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. NCERT એ જણાવ્યું કે તે ન્યાયતંત્રનો અત્યંત સન્માન કરે છે અને તેને ભારતીય સંવિધાનનો સંરક્ષક માને છે. આ ભૂલ સંપૂર્ણપણે અનજાણે થઈ હોવાનું જણાવ્યું છે.
નવી પાઠ્યપુસ્તકમાં ન્યાયતંત્ર વિષયક એક વિભાગમાં સંબંધિત સંદર્ભોમાં ‘ભ્રષ્ટાચાર’ અને કેસ બેકલોગ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. NCERT ની કક્ષા 8 ની પાઠ્યપુસ્તકમાં ન્યાયતંત્રના સંદર્ભમાં આવી ટિપ્પણી પ્રથમ વખત સમાવેશ પામી હતી. અગાઉના સંસ્કરણોમાં મુખ્યત્વે ન્યાયતંત્રની રચના, ભૂમિકા, ન્યાય સુધી પહોંચ અને લોકતંત્રમાં તેના યોગદાન પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. નવા સંદર્ભોને કારણે મુદ્દો વિવાદમાં આવ્યો.
ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા મુદ્દા અંગે નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી, ત્યારબાદ મામલો જાહેર વિવાદમાં બદલાયો.
NCERT એ પોતાના નિવેદનમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ સંવિધાનિક સંસ્થાના અધિકાર અથવા પ્રતિષ્ઠા પર પ્રશ્ન ઊભો કરવાનો અથવા તેને ઓછું દર્શાવવાનો કોઈ ઇરાદો નહોતો. નવી પાઠ્યપુસ્તકોનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓમાં સંવિધાનિક સાક્ષરતા, સંસ્થાગત સન્માન અને લોકતંત્રમાં ભાગીદારી વિશે જ્ઞાન મજબૂત કરવાનો છે.
NCERT એ જણાવ્યું કે વિવાદિત અધ્યાયને હાલ માટે પાઠ્યક્રમમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો છે અને પુસ્તકના વિતરણ પર કડક પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. અધ્યાયને જરૂરી મુજબ યોગ્ય સત્તાધિકારીઓની સલાહથી ફરીથી લખવામાં આવશે. સુધારેલ આવૃત્તિ શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27 ની શરૂઆત સુધી વિદ્યાર્થીઓને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.
કાઉન્સિલે જણાવ્યું કે તે આ નિર્ણયની ભૂલ અંગે ફરી એકવાર ખેદ વ્યક્ત કરે છે અને સંસ્થાની પવિત્રતા તથા સન્માન જાળવવાના પોતાના નિશ્ચયને પુનરોચ્ચાર સાથે માફી માંગે છે.
