નેપાળ પોલીસએ શનિવારે સવારે પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી કેપી શર્મા ઓલી અને નેપાળી કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા તથા પૂર્વ ગૃહમંત્રી રમેશ લેખકને સપ્ટેમ્બર 2025 દરમિયાન થયેલા જનરેશન Z વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલા મોત અને હિંસાથી જોડાયેલા ગેરઇરાદત હત્યા અને આપરાધિક બેદરકારીના કેસોમાં ધરપકડ કરી છે.
પોલીસ મુજબ, ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલી ઔપચારિક ફરિયાદ અને વિશેષ તપાસ આયોગની ભલામણોના આધારે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. ધરપકડમાં તે સમયના પોલીસ મહાનિરીક્ષક ચંદ્ર કુબેર ખાપુંગને પણ સામેલ કરવામાં આવવાની સંભાવના છે.
વિશેષ તપાસ આયોગની રિપોર્ટ
નેપાળ સરકારે ગયા વર્ષે ન્યાયાધીશ ગૌરી બહાદુર કાર્કીની આગેવાનીમાં વિશેષ તપાસ આયોગ રચ્યો હતો. આ આયોગની તપાસ સપ્ટેમ્બર 2025 દરમિયાન કાઠમંડુ અને અન્ય વિસ્તારોમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી હિંસા, નાગરિકોના મોત અને પોલીસની ઔપચારિક જવાબદારીઓ પર કેન્દ્રિત હતી. આયોગની રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ રીતે જણાવાયું છે કે પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી ઓલી, પૂર્વ ગૃહમંત્રી લેખક અને તે સમયના પોલીસ મહાનિરીક્ષક ખાપુંગને દેશવ્યાપી હિંસા અને મોત માટે મુખ્ય જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ.
આયોગે ભલામણ કરી છે કે તેમના સામે નેપાળની રાષ્ટ્રીય દંડ સંહિતાની કલમ 181 અને 182 હેઠળ આપરાધિક બેદરકારી અને ગેરઇરાદત હત્યાના ગંભીર આરોપો સાથે ફોજદારી કેસ દાખલ કરવામાં આવે. આ કલમો હેઠળ દોષિત સાબિત થવા પર 10 વર્ષ સુધીની સજા શક્ય છે.
સપ્ટેમ્બર 2025ના જનરેશન Z વિરોધ પ્રદર્શન
સપ્ટેમ્બર 2025માં નેપાળમાં શરૂ થયેલા જનરેશન Z આંદોલનને યુવા વર્ગમાં વ્યાપક સમર્થન મળ્યું હતું. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર લાગેલા કહેવાતા પ્રતિબંધો અને સરકારી પારદર્શિતાના અભાવને લઈને શરૂ થયેલા આ વિરોધ પ્રદર્શન ઝડપથી દેશવ્યાપી આંદોલનમાં પરિવર્તિત થયા હતા. 8 સપ્ટેમ્બરે કાઠમંડુ સહિત અનેક શહેરોમાં પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે હિંસક અથડામણો થઈ હતી. આ અથડામણોમાં તે સમયની રિપોર્ટ મુજબ ઓછામાં ઓછા 19 લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ હતી, જ્યારે સમગ્ર આંદોલન દરમિયાન મૃત્યુઆંક 70થી વધુ જણાવાયો હતો.
પ્રદર્શનકારીઓએ સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે પોલીસે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ સામે અતિરિક્ત બળનો ઉપયોગ કર્યો, જેમાં લાઈવ ગોળીઓનો પણ સમાવેશ હતો. આ ઘટનાઓના પગલે તે સમયની ઓલી સરકાર પર દબાણ વધ્યું હતું. વધતા દબાણ અને રાજકીય અસ્થિરતાની વચ્ચે કેપી શર્મા ઓલીને પ્રધાનમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું, જેના કારણે નેપાળમાં તાત્કાલિક રાજકીય ઉથલપાથલ વધી હતી.
ધરપકડનો રાજકીય અને સામાજિક પ્રભાવ
ઓલી અને લેખકની ધરપકડ નેપાળની રાજકીય સ્થિતિમાં નવા વિકાસ તરીકે સામે આવી છે. બંને નેતાઓ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી સામાજિક અને રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્ર રહ્યા છે. સમર્થકોનું કહેવું છે કે આ કેસોમાં રાજકીય જવાબદારી સ્વીકારવી જરૂરી છે, જ્યારે વિરોધીઓનું કહેવું છે કે આરોપીઓને નિષ્પક્ષ ન્યાયિક પ્રક્રિયાનો સામનો કરવો જોઈએ.
વિશેષ તપાસ આયોગની ભલામણોના અમલરૂપે થયેલી આ ધરપકડને ન્યાયની દિશામાં એક પગલું ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. સાથે જ, આ પગલું નેપાળમાં કાનૂન વ્યવસ્થા અને નાગરિક સુરક્ષા સંબંધિત મામલાઓમાં સરકારની જવાબદારીને પણ દર્શાવે છે.
