કાનપુરની નિશી ગુપ્તાએ આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને સામાજિક ટીકાઓ વચ્ચે પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો. તેમના પિતાની પાનની દુકાનમાંથી પરિવારનું ગુજરાન ચાલતું હતું. મોટી બહેનનાં જૂનાં પુસ્તકોમાંથી તૈયારી કરીને તેમણે UP PCS J 2022ની પરીક્ષામાં સમગ્ર ઉત્તર પ્રદેશમાં પ્રથમ રેન્ક મેળવી.
નિશી ગુપ્તા ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરની રહેવાસી છે. તેમના પિતા પાનની દુકાન ચલાવીને પરિવારનું ભરણપોષણ કરતા હતા. પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ એવી નહોતી કે બાળકોના શિક્ષણ પાછળ વધુ ખર્ચ કરી શકાય. આમ છતાં, નિશીના પિતાએ તેમની ભણવાની ઇચ્છાને અટકવા દીધી નહોતી.
નિશીએ કાનપુરની હિન્દી માધ્યમની શાળામાંથી પ્રાથમિક શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. શરૂઆતથી જ તેમને અભ્યાસમાં રસ હતો અને તેઓ કાયદાના ક્ષેત્રમાં કારકિર્દી બનાવવા માગતાં હતાં.
નિશીના પરિવારમાં અગાઉ કોઈએ કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો નહોતો. તેથી આ ક્ષેત્ર વિશે માર્ગદર્શન આપવા માટે પણ તેમની પાસે કોઈ નહોતું. શાળાનું શિક્ષણ પૂરું કર્યા બાદ તેમણે અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ મેળવ્યો અને ત્યાંથી LLB તથા LLMની ડિગ્રી મેળવી.
હિન્દી માધ્યમમાં અભ્યાસ કર્યો હોવાથી શરૂઆતમાં તેમને અંગ્રેજીના કાનૂની શબ્દો સમજવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી. આ સમસ્યાને દૂર કરવા માટે તેમણે વધારાની મહેનત કરી અને ધીમે ધીમે અંગ્રેજી ભાષા પર પોતાની પકડ મજબૂત બનાવી.
અભ્યાસની સાથે નિશીએ સામાજિક દબાણનો પણ સામનો કરવો પડ્યો હતો. કેટલાક સંબંધીઓ તેમના પિતાને દીકરીનાં લગ્ન કરાવી દેવાની સલાહ આપતા હતા. તેમની મોટી બહેનનાં લગ્ન પણ 23 વર્ષની ઉંમરે થઈ ગયાં હતાં. તેથી પરિવારના કેટલાક લોકો માનતા હતા કે નિશીનાં લગ્ન પણ વહેલી તકે કરી દેવા જોઈએ.
જોકે, તેમના પિતા ઇચ્છતા હતા કે નાની દીકરી પહેલાં પોતાનું સ્વપ્ન પૂરું કરે. સમાજ અને સંબંધીઓની વાતો છતાં તેમણે નિશીને અભ્યાસ ચાલુ રાખવાની સંપૂર્ણ તક આપી.
ન્યાયિક સેવા પરીક્ષાની તૈયારી દરમિયાન નિશી પાસે દરેક વિષયનાં નવાં પુસ્તકો ખરીદવા માટે પૂરતા પૈસા નહોતા. તેથી તેમણે પોતાની મોટી બહેનનાં જૂનાં પુસ્તકોનો ઉપયોગ કરીને અભ્યાસ કર્યો. જે વિષયોમાં મુશ્કેલી પડતી હતી તેને ફરીથી સમજવાનો પ્રયાસ કરતાં અને સતત અભ્યાસ તથા પુનરાવર્તન કરતાં હતાં.
તેમણે એક સ્ટડી પાર્ટનર સાથે મળીને પણ તૈયારી કરી હતી. આના કારણે અભ્યાસમાં નિયમિતતા જાળવવામાં મદદ મળી હતી.
નિશીએ માત્ર ઉત્તર પ્રદેશ જ નહીં, પરંતુ મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનની ન્યાયિક સેવા પરીક્ષાઓમાં પણ ભાગ લીધો હતો. તેઓ કેટલીક પરીક્ષાઓમાં ઇન્ટરવ્યૂના તબક્કા સુધી પહોંચ્યાં હતાં, પરંતુ અંતિમ પસંદગી થઈ શકી નહોતી. કેટલીક પરીક્ષાઓમાં માત્ર એક માર્કના અંતરથી તેમનું નામ પસંદગી યાદીમાં આવી શક્યું નહોતું.
વારંવાર સફળતાની નજીક પહોંચ્યા બાદ પણ અંતિમ પસંદગી ન થવી તેમના માટે નિરાશાજનક હતું. જોકે, તેમણે તૈયારી છોડી નહોતી.
દરેક પરીક્ષા બાદ નિશી પોતાની ભૂલોનું વિશ્લેષણ કરતાં હતાં. જે વિષયોમાં ઓછા માર્ક્સ મળતા હતા, તેના પર વધુ ધ્યાન આપતાં હતાં.
તેમના મતે, ન્યાયિક સેવા પરીક્ષામાં સફળતા મેળવવા માટે ત્રણ બાબતો મહત્ત્વપૂર્ણ છે. પ્રથમ, અભ્યાસ કરેલા વિષયોનું વારંવાર પુનરાવર્તન કરવું. બીજું, ભણેલી બાબતોને સારી રીતે યાદ રાખવી અને ત્રીજું, પરીક્ષામાં યોગ્ય રીતે જવાબ લખી શકવો. તેઓ આ પદ્ધતિને 3R એટલે કે Repetition, Retention અને Reproduction તરીકે ઓળખાવે છે.
સતત મહેનત અને અનેક પ્રયાસો બાદ નિશી ગુપ્તાને UP PCS J 2022ની પરીક્ષામાં સફળતા મળી. તેમણે સમગ્ર ઉત્તર પ્રદેશમાં પ્રથમ રેન્ક મેળવી હતી.
જે દીકરીનાં લગ્નને લઈને એક સમયે તેમના પિતાને સંબંધીઓની ટીકાઓ સાંભળવી પડતી હતી, એ જ દીકરીએ રાજ્યભરમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવીને પરિવારનું નામ રોશન કર્યું.
નિશીની સફળતા એટલા માટે પણ નોંધપાત્ર છે કે તેમણે મર્યાદિત આર્થિક સંસાધનો વચ્ચે આ સિદ્ધિ મેળવી હતી. તેમના પરિવારમાં અગાઉ કોઈ ન્યાયાધીશ નહોતો અને કાયદાના ક્ષેત્રમાં પણ તેમને કોઈ મોટો પારિવારિક સહારો મળ્યો નહોતો. પોતાની મહેનત અને અભ્યાસના આધારે તેમણે ન્યાયિક સેવામાં સ્થાન મેળવ્યું.
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના સત્તાવાર રેકોર્ડ અનુસાર, નિશી ગુપ્તા મહોબા જિલ્લામાં સિવિલ જજ (જુનિયર ડિવિઝન) અને ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ તરીકે કાર્યરત છે.
તેમની સફળતાની સફર એવા યુવાનો માટે પ્રેરણારૂપ છે, જેઓ આર્થિક મુશ્કેલીઓ અથવા વારંવાર મળતી નિષ્ફળતાને કારણે પોતાનું લક્ષ્ય છોડી દેવાનું વિચારે છે.
નિશીની સિદ્ધિ એ પણ દર્શાવે છે કે દીકરીઓને શિક્ષણ અને કારકિર્દી ઘડવાની તક મળે તો તેઓ પોતાના પરિવારની સાથે સમાજમાં પણ આગવી ઓળખ ઊભી કરી શકે છે. તેમના પિતાએ લોકોની વાતો કરતાં દીકરીના શિક્ષણ પર વધુ વિશ્વાસ મૂક્યો હતો અને નિશીએ પોતાની મહેનતથી એ વિશ્વાસને સાર્થક કર્યો.
