રાષ્ટ્રીય હેન્ડલૂમ દિવસના અવસરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને સ્થાનિક કાપડ અને પરંપરાગત વણાટને પ્રોત્સાહન આપવા અપીલ કરી છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર એક વિડિયો શેર કરીને જણાવ્યું કે ભારતની સમૃદ્ધ હસ્તકલા અને હેન્ડલૂમ ઉદ્યોગને મજબૂત બનાવવા માટે દરેક નાગરિકની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.
રાષ્ટ્રીય હેન્ડલૂમ દિવસ 2026ના અવસરે વડાપ્રધાને દેશવાસીઓને સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય ભાગીદારી કરીને સ્થાનિક હેન્ડલૂમ ઉત્પાદનોને પ્રદર્શિત કરવા અને ‘ગેટ રેડી વિથ મી’ (GRWM) ટ્રેન્ડ મારફતે ભારતીય વસ્ત્રોની વૈવિધ્યતાને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરવાની અપીલ કરી. તેમણે જણાવ્યું કે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ આજે સાંસ્કૃતિક વારસાને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવાનું અસરકારક માધ્યમ બની ચૂક્યા છે. તેમણે લોકોને પોતાના મનપસંદ હેન્ડલૂમ પરિધાનો અને વસ્ત્રો સાથેના વિડિયો અને તસવીરો શેર કરવા તેમજ સોશિયલ મીડિયા પર #NationalHandloomDay હેશટેગનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી.
ભારતમાં દર વર્ષે 7 ઓગસ્ટે રાષ્ટ્રીય હેન્ડલૂમ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ 1905માં શરૂ થયેલા સ્વદેશી આંદોલનની યાદમાં સમર્પિત છે, જેણે ભારતીય ઉદ્યોગો અને સ્થાનિક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. હેન્ડલૂમ ક્ષેત્ર ભારતની સાંસ્કૃતિક ઓળખનું પ્રતીક હોવા ઉપરાંત લાખો લોકોની આજીવિકાનું મુખ્ય સાધન પણ છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતનો હેન્ડલૂમ ઉદ્યોગ વિશ્વના સૌથી મોટા પરંપરાગત વસ્ત્ર ક્ષેત્રોમાંનો એક છે. આ ક્ષેત્ર સદીઓ જૂની વણાટ તકનીકો, પ્રાદેશિક કલાઓ અને હસ્તનિર્મિત વસ્ત્રોની પરંપરાનું સંરક્ષણ કરે છે. સાથે જ પર્યાવરણમૈત્રી ઉત્પાદન પ્રણાલીને કારણે તે ટકાઉ ફેશન (Sustainable Fashion)ની વૈશ્વિક માંગને પણ અનુરૂપ માનવામાં આવે છે.
રાષ્ટ્રીય હેન્ડલૂમ દિવસના અવસરે કાપડ મંત્રાલય નવી દિલ્હીમાં આવેલા રાષ્ટ્રપતિ ભવન સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રમાં 12મા રાષ્ટ્રીય હેન્ડલૂમ દિવસ સમારોહનું આયોજન કરશે. કાર્યક્રમ દરમિયાન ભારતની વિવિધ વણાટ પરંપરાઓ, હસ્તનિર્મિત વસ્ત્રો અને વણકર સમુદાયના યોગદાનને સન્માનિત કરવામાં આવશે. સમારોહમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપશે. ઉપરાંત કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રી, કાપડ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, વિવિધ રાજ્યોના વણકરો, ડિઝાઇન નિષ્ણાતો, ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ અને અન્ય વિશિષ્ટ અતિથિઓ પણ ઉપસ્થિત રહેશે.
આ અવસરે દેશના શ્રેષ્ઠ વણકરો અને શિલ્પકારોને કુલ 22 પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો આપવામાં આવશે, જેમાં ત્રણ સંત કબીર હેન્ડલૂમ પુરસ્કાર અને 19 રાષ્ટ્રીય હેન્ડલૂમ પુરસ્કારોનો સમાવેશ થાય છે. આ પુરસ્કારોનો હેતુ પરંપરાગત વણાટ તકનીકોના સંરક્ષણ, નવીનતાને પ્રોત્સાહન અને ભારતીય હેન્ડલૂમ ઉત્પાદનોને નવી ઓળખ અપાવવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનાર કારીગરોને સન્માનિત કરવાનો છે. પુરસ્કાર વિજેતાઓના કાર્યોનું પ્રદર્શન પણ યોજાશે, જ્યાં મુલાકાતીઓ ભારતની વિવિધ પ્રાદેશિક વણાટ શૈલીઓને નજીકથી જોઈ શકશે.
સમારોહ દરમિયાન હેન્ડલૂમ સંબંધિત વિશેષ પ્રકાશનોનું વિમોચન કરવામાં આવશે તેમજ વિવિધ પરંપરાગત વણાટ તકનીકોનું પ્રદર્શન યોજાશે. મુલાકાતીઓને કાની વણાટ, કચ્છ શિલ્પ, કુદરતી રંગોથી તૈયાર કરાયેલા વસ્ત્રો અને અન્ય હસ્તનિર્મિત ઉત્પાદનો જોવા મળશે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આધુનિક ડિઝાઇન અને પરંપરાગત શિલ્પકલાના સંયોજનથી ભારતીય હેન્ડલૂમ ઉદ્યોગને વૈશ્વિક બજારમાં નવી તકો મળી છે. આજે અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય ફેશન બ્રાન્ડ અને ડિઝાઇનરો ભારતીય હસ્તનિર્મિત વસ્ત્રોમાં રસ દર્શાવી રહ્યા છે.
