અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકાના સૈન્ય હથિયારો અને દારૂગોળાના ભંડારમાં અછત હોવાના અહેવાલોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢતાં જણાવ્યું કે દેશ પાસે પૂરતા પ્રમાણમાં હથિયારો ઉપલબ્ધ છે અને જરૂરિયાત મુજબ નવા હથિયારોનું ઉત્પાદન સતત ચાલુ છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર આપેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંબંધિત ગોપનીય માહિતી લીક કરનારાઓની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે અને દોષિત સાબિત થનારાઓ સામે લાંબી જેલ સજાની માંગ કરવામાં આવશે.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો ચાલુ સંઘર્ષ છ મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલે છે અને યુદ્ધવિરામ અથવા સ્થાયી શાંતિ કરાર અંગે હજુ સુધી સ્પષ્ટતા થઈ નથી. આ દરમિયાન અમેરિકાના સૈન્ય ભંડાર, ખાસ કરીને લાંબા અંતરની મિસાઇલો અને હવાઈ રક્ષા પ્રણાલીઓ સાથે સંબંધિત હથિયારોની ઉપલબ્ધતા અંગે અનેક અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે અમેરિકા પાસે વિવિધ પ્રકારના હથિયારો અને દારૂગોળાનો વિશાળ ભંડાર છે. તેમણે દાવો કર્યો કે રક્ષા ઉત્પાદન સતત ચાલુ છે અને જરૂર પડ્યે વધારાના હથિયારોનું ઉત્પાદન કરીને તેને સૈન્ય ભંડારમાં સામેલ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
રાષ્ટ્રપતિએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકાની સૈન્ય ક્ષમતા કોઈપણ સંભવિત પડકારનો સામનો કરવા માટે સંપૂર્ણપણે સક્ષમ છે અને હથિયારોની અછત અંગેના અહેવાલો વાસ્તવિક સ્થિતિ દર્શાવતા નથી.
ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંબંધિત માહિતી મીડિયા સુધી પહોંચાડનારાઓ પ્રત્યે નારાજગી વ્યક્ત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે આવી ગોપનીય માહિતી લીક કરવી દેશના હિતો વિરુદ્ધ છે અને સંબંધિત વ્યક્તિઓની ઓળખ કરીને તેમના વિરુદ્ધ કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે સુરક્ષા સંબંધિત બાબતોમાં ગોપનીયતા જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે, કારણ કે આવી માહિતી જાહેર થવાથી સૈન્ય વ્યૂહરચના અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર અસર પડી શકે છે.
તાજેતરના દિવસોમાં અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ઈરાન સાથેના ચાલુ સંઘર્ષ અને અન્ય સૈન્ય અભિયાનોને કારણે અમેરિકાએ મોટી સંખ્યામાં લાંબા અંતરની ચોકસાઈયુક્ત મિસાઇલો અને હવાઈ રક્ષા પ્રણાલીમાં ઉપયોગમાં લેવાતા હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો છે.
આ અહેવાલો બાદ ચર્ચા શરૂ થઈ કે ભવિષ્યના સંભવિત સંઘર્ષો માટે અમેરિકા પાસે પૂરતો સૈન્ય ભંડાર બચ્યો છે કે નહીં. જોકે અમેરિકી પ્રશાસન સતત આવા દાવાઓનું ખંડન કરતું રહ્યું છે.
અમેરિકાના હથિયાર ભંડાર અંગે ઊભા થયેલા પ્રશ્નો વચ્ચે ઈરાન તરફથી પણ પ્રતિક્રિયા સામે આવી. ઈરાનના રક્ષા અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે દેશની સ્વદેશી રક્ષા તકનીક અને સ્થાનિક સ્તરે વિકસાવવામાં આવેલા હથિયારો કોઈપણ બાહ્ય ખતરાનો સામનો કરવા માટે સક્ષમ છે.
ઈરાને જણાવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેણે પોતાની રક્ષા ઉત્પાદન ક્ષમતાને મજબૂત બનાવી છે અને આધુનિક મિસાઇલો તેમજ અન્ય સૈન્ય પ્રણાલીઓના વિકાસમાં સતત રોકાણ કર્યું છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર નજર રાખતા અનેક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આધુનિક મિસાઇલો અને અદ્યતન રક્ષા પ્રણાલીઓનું ઉત્પાદન અત્યંત જટિલ અને સમય લેતી પ્રક્રિયા છે. આવા હથિયારોના વિકાસ, ઓર્ડર, ઉત્પાદન અને સૈન્ય સુધી પહોંચાડવામાં ઘણા મહિના અથવા ક્યારેક વર્ષો લાગી શકે છે.
તેમના મતે, જો કોઈ મોટા સૈન્ય અભિયાન દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં હથિયારોનો ઉપયોગ થાય તો ભંડારને અગાઉની સ્થિતિમાં લાવવામાં સમય લાગવો સ્વાભાવિક છે.
કેટલીક સ્વતંત્ર રક્ષા વિશ્લેષણ સંસ્થાઓએ જાહેરમાં ઉપલબ્ધ આંકડાઓના આધારે અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે કે અમેરિકાના કેટલાક મુખ્ય મિસાઇલ ભંડારમાં ઘટાડો થયો છે. તેમાં ખાસ કરીને પેટ્રિયટ અને THAAD જેવી હવાઈ રક્ષા પ્રણાલીઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતી મિસાઇલોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
જોકે અમેરિકી સરકારે આ અંદાજોની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. રક્ષા વિભાગનું કહેવું છે કે વાસ્તવિક સૈન્ય ભંડાર સંબંધિત માહિતી ગોપનીય હોય છે અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કારણોસર તેને જાહેર કરવામાં આવતી નથી.
અમેરિકા માત્ર પશ્ચિમ એશિયામાં જ નહીં પરંતુ અન્ય વિસ્તારોમાં પણ પોતાના સહયોગી દેશોને સૈન્ય સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન પણ અમેરિકાએ યુક્રેનને મોટી સંખ્યામાં રક્ષા સાધનો અને મિસાઇલો ઉપલબ્ધ કરાવી છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે એકસાથે અનેક મોરચાઓ પર સૈન્ય સહાય પૂરી પાડવાથી હથિયારોની માંગ વધવી સ્વાભાવિક છે, જેના કારણે ઉત્પાદન ક્ષમતા પર વધારાનો દબાણ પડી શકે છે.
અમેરિકી પ્રશાસને અગાઉ પણ સંકેત આપ્યો હતો કે ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને રક્ષા ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે. રક્ષા વિભાગે વધારાના બજેટની પણ માંગ કરી છે જેથી સૈન્ય માટે નવા હથિયારો, મિસાઇલો અને સૈન્ય સાધનોનું ઝડપી ઉત્પાદન કરી શકાય.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક સુરક્ષા પડકારો અને વધતા ભૂ-રાજકીય તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકા આગામી વર્ષોમાં રક્ષા ઉદ્યોગમાં વધુ રોકાણ કરી શકે છે.
અમેરિકાના સૈન્ય ભંડાર અંગેની ચર્ચા માત્ર દેશની આંતરિક રાજનીતિ સુધી મર્યાદિત નથી. તેની અસર વૈશ્વિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા, સહયોગી દેશોની રક્ષા વ્યૂહરચના અને આંતરરાષ્ટ્રીય શક્તિ સંતુલન પર પણ પડી શકે છે.
જો ભવિષ્યમાં કોઈ મોટો પ્રાદેશિક અથવા વૈશ્વિક સંઘર્ષ સર્જાય, તો મુખ્ય સૈન્ય શક્તિઓની ઉત્પાદન ક્ષમતા, હથિયારોનો ભંડાર અને રક્ષા પુરવઠા શૃંખલા મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. હાલ અમેરિકી પ્રશાસનનું કહેવું છે કે દેશ સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે, જ્યારે રક્ષા નિષ્ણાતો ઉપલબ્ધ જાહેર આંકડાઓના આધારે વાસ્તવિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરતા રહેવાની વાત કરી રહ્યા છે.
