પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી શનિવારે ચાર દિવસીય ઉઝબેકિસ્તાન અને કિર્ગિસ્તાન પ્રવાસે રવાના થયા છે. તાશકંદમાં તેઓ રાષ્ટ્રપતિ શાવકત મિર્ઝિયોયેવ સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટ કરશે. ત્યારબાદ તેઓ બિશ્કેકમાં 26મા SCO શિખર સંમેલનમાં ભાગ લઈને સભ્ય દેશોના નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરશે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી શનિવારે ઉઝબેકિસ્તાનની રાજધાની તાશકંદ માટે રવાના થયા છે. ચાર દિવસીય પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ ઉઝબેકિસ્તાન અને કિર્ગિસ્તાનની મુલાકાત લેશે. આ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી બંને દેશોના ટોચના નેતૃત્વ સાથે મુલાકાત કરીને ભારતના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા સંબંધિત વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે.
પીએમ મોદીનો ઉઝબેકિસ્તાનનો આ ચોથો પ્રવાસ છે. તાશકંદ પહોંચ્યા બાદ તેઓ ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ શાવકત મિર્ઝિયોયેવ સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટ કરશે.
પ્રધાનમંત્રી મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ મિર્ઝિયોયેવની બેઠકમાં બંને દેશો વચ્ચેના સહકારના વિવિધ ક્ષેત્રોની સમીક્ષા કરવામાં આવશે. વાતચીતમાં વેપાર અને રોકાણ ઉપરાંત સંરક્ષણ, ઊર્જા, ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી અને શિક્ષણ જેવા વિષયો પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે.
ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાનના સંબંધોમાં છેલ્લા વર્ષોમાં અનેક ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરણ થયું છે. બંને દેશો આર્થિક ભાગીદારી ઉપરાંત ટેક્નોલોજી, શિક્ષણ અને લોકો વચ્ચેના સંપર્કને વધારવા પર પણ ભાર મૂકી રહ્યા છે. પ્રધાનમંત્રીની મુલાકાતનો એક મહત્વપૂર્ણ ઉદ્દેશ હાલના સહકારને આગળ વધારવા અને નવા ક્ષેત્રોમાં ભાગીદારીની શક્યતાઓ પર વિચાર કરવાનો છે.
મોદી-મિર્ઝિયોયેવ વાટાઘાટમાં વેપાર અને રોકાણ મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સામેલ રહેશે. ભારત મધ્ય એશિયાઈ દેશો સાથે આર્થિક સંબંધોને મજબૂત કરવાની દિશામાં સતત પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઉઝબેકિસ્તાન પણ પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ દેશ છે.
બંને પક્ષો વેપારી સંબંધો વધારવા, રોકાણની નવી તકો શોધવા અને વ્યવસાયિક સંપર્કને સરળ બનાવવા અંગે ચર્ચા કરી શકે છે.
પ્રધાનમંત્રીના પ્રવાસ દરમિયાન સંરક્ષણ સહકાર પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવશે. ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સંપર્ક અને સહકાર સતત વધ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ અને સંરક્ષણ ભાગીદારીને આગળ વધારવાની શક્યતાઓ અંગે વાતચીત મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
પ્રાદેશિક સુરક્ષાના બદલાતા માહોલમાં મધ્ય એશિયા ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર છે. ઉઝબેકિસ્તાન સાથેના સંબંધોને મજબૂત બનાવવાથી ભારતને આ ક્ષેત્રમાં પોતાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી વધુ વ્યાપક બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીની મુલાકાત દરમિયાન ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી અને ઊર્જા સહકાર પણ ચર્ચાના મહત્વપૂર્ણ વિષયો રહેશે. ભારતે ડિજિટલ ટેક્નોલોજી અને ડિજિટલ જાહેર માળખાકીય સુવિધાના ક્ષેત્રમાં પોતાની ક્ષમતાઓને વૈશ્વિક સ્તરે વહેંચવા પર ભાર મૂક્યો છે.
ઊર્જા ક્ષેત્ર પણ ભારત અને મધ્ય એશિયાઈ દેશો વચ્ચેના સહકારનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. બંને પક્ષો ઊર્જા સુરક્ષા, નવી તકો અને ભવિષ્યમાં સહકારની શક્યતાઓ પર વિચાર કરી શકે છે.
દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટમાં શિક્ષણ અને લોકો વચ્ચેના સંપર્ક એટલે કે people-to-people exchangesને પણ મહત્વ આપવામાં આવશે. બંને દેશો વચ્ચે વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષણવિદો, વ્યાવસાયિકો અને સાંસ્કૃતિક જૂથોના સંપર્કને પ્રોત્સાહન આપવાના મુદ્દા પર ચર્ચા થઈ શકે છે.
પ્રધાનમંત્રીની મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ભારત મધ્ય એશિયા સાથે પોતાના સંબંધોને વ્યાપક બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ઉઝબેકિસ્તાન સાથે શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ અને માનવ સંસાધન સંબંધિત સહકાર વધારવો આ વ્યાપક વ્યૂહરચનાનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની શકે છે.
ઉઝબેકિસ્તાનની મુલાકાત બાદ પ્રધાનમંત્રી મોદી કિર્ગિસ્તાનની રાજધાની બિશ્કેક પહોંચશે. અહીં તેઓ 26મા શાંઘાઈ સહકાર સંગઠન એટલે કે SCO શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેશે. આ સંમેલનમાં SCOના સભ્ય દેશોના નેતાઓ પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વના વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે.
SCO ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ બહુપક્ષીય મંચ છે. તેના માધ્યમથી ભારત મધ્ય એશિયા, રશિયા અને અન્ય સભ્ય દેશો સાથે રાજકીય, આર્થિક અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સંવાદ કરે છે.
SCO શિખર સંમેલન દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી મોદી સભ્ય દેશોના નેતાઓ સાથે અલગ-અલગ મુલાકાતો પણ કરશે. આ બેઠકો દ્વારા ભારત વિવિધ દેશો સાથે દ્વિપક્ષીય સંબંધો અંગે ચર્ચા કરી શકે છે.
બહુપક્ષીય સંમેલનો દરમિયાન થતી આવી બેઠકો વેપાર, રોકાણ, સુરક્ષા, ઊર્જા અને પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી જેવા વિષયો પર સીધા સંવાદની તક આપે છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીની ઉઝબેકિસ્તાન અને કિર્ગિસ્તાન યાત્રાને ભારતની મધ્ય એશિયા નીતિના વ્યાપક સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહી છે. મધ્ય એશિયાઈ ક્ષેત્ર ભૌગોલિક સ્થિતિ, ઊર્જા સંસાધનો, વેપારી સંભાવનાઓ અને સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારત આ ક્ષેત્રના દેશો સાથે રાજકીય સંવાદ વધારવાની સાથે વેપાર, રોકાણ, કનેક્ટિવિટી અને ટેક્નોલોજી સહકારને મજબૂત કરવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે.
ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં સહકારની શક્યતાઓ પણ સતત વધી રહી છે. ભારતની ડિજિટલ ક્ષમતાઓ અને ઉઝબેકિસ્તાનની વિકાસ પ્રાથમિકતાઓ વચ્ચે સહકારના નવા રસ્તાઓ શોધી શકાય છે.
બંને દેશો રોકાણ અને વ્યવસાયિક ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નવા ક્ષેત્રો પર પણ વિચાર કરી શકે છે. આનાથી ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી વધારવા અને બંને અર્થતંત્રો વચ્ચે સંપર્ક મજબૂત કરવાનો માર્ગ ખુલ્લો થઈ શકે છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીના ચાર દિવસીય પ્રવાસ દરમિયાન ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચેના હાલના સહકારની સમીક્ષા સાથે ભવિષ્યની પ્રાથમિકતાઓ પર ચર્ચા થશે. વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ, ઊર્જા, ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી, શિક્ષણ અને લોકો વચ્ચેના સંપર્ક જેવા ક્ષેત્રોને આગળ વધારવા પર ધ્યાન રહેશે.
ત્યારબાદ બિશ્કેકમાં SCO શિખર સંમેલનમાં પ્રધાનમંત્રીની ભાગીદારી ભારતને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર પોતાની પ્રાથમિકતાઓ રજૂ કરવા અને સભ્ય દેશો સાથે સંવાદ મજબૂત કરવાની તક આપશે.
