પ્રમોટર હિસ્સો એટલે કંપનીના સ્થાપકો અને મેનેજમેન્ટ દ્વારા ધારણ કરાયેલા શેર. તે પ્રમોટરોની પ્રતિબદ્ધતા, કંપનીમાં તેમનો નિયંત્રણ અને રોકાણકારો માટે સુરક્ષાની ભાવના પૂરી પાડે છે. ઊંચો હિસ્સો સામાન્ય રીતે સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવે છે.
પ્રમોટર હિસ્સો (Promoter Stake): શેરબજારમાં રોકાણ કરતા પહેલા, રોકાણકારો ઘણા પાસાઓ ધ્યાનમાં લે છે. આમાં કંપનીના નાણાકીય ડેટા, માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન, રિટર્ન હિસ્ટરી અને ટેકનિકલ ચાર્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, એક અન્ય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે જેને ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે — પ્રમોટર હિસ્સો. આ કંપનીના સ્થાપકો, પ્રમોટરો અને મેનેજમેન્ટ દ્વારા ધારણ કરાયેલા શેરનો સંદર્ભ આપે છે.
પ્રમોટર હિસ્સાની ટકાવારી દર્શાવે છે કે પ્રમોટરોએ કંપનીમાં કેટલું રોકાણ કર્યું છે અને તેમને તેના ભવિષ્યમાં કેટલો વિશ્વાસ છે. ઊંચો પ્રમોટર હિસ્સો સામાન્ય રીતે કંપની પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા અને આત્મવિશ્વાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેનાથી વિપરીત, ખૂબ ઓછો અથવા ઘટતો હિસ્સો અસ્થિરતા અને પ્રમોટરો તરફથી આત્મવિશ્વાસનો અભાવ સૂચવી શકે છે.
પ્રમોટર હિસ્સાનું મહત્વ
પ્રમોટર હિસ્સાનું મહત્વ અનેક કારણોસર છે. સૌપ્રથમ, તે પ્રતિબદ્ધતા અને આત્મવિશ્વાસનો સંકેત આપે છે. જો પ્રમોટરો ઊંચો હિસ્સો ધરાવે છે, તો તે દર્શાવે છે કે તેમણે તેમની સખત મહેનત અને રોકાણ દ્વારા કંપનીને મજબૂત કરી છે અને તેની સફળતામાં લાંબા ગાળાનો વિશ્વાસ ધરાવે છે.
બીજું, ઉંચો હિસ્સો પ્રમોટરોને નિયંત્રણ પ્રદાન કરે છે. આનો અર્થ એ છે કે તેઓ કંપનીના નિર્ણાયક નિર્ણયોમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ભલે તે કોર્પોરેટ નીતિ હોય, નવી રોકાણ યોજનાઓ હોય કે વૈવિધ્યકરણ (Diversification) ના નિર્ણયો હોય, કંપનીની સ્થિર કામગીરી માટે પ્રમોટરો માટે પૂરતી મત આપવાની શક્તિ (Voting Power) અનિવાર્ય છે.
ત્રીજું કારણ ગવર્નન્સ (વહીવટ) છે. ઊંચા પ્રમોટર હિસ્સા સાથે, પ્રમોટરો તેમના રોકાણને સુરક્ષિત રાખવા માટે પારદર્શક અને નૈતિક પ્રથાઓ અપનાવવા વધુ વલણ ધરાવે છે. તેમને કંપનીના નિર્ણયોમાં પારદર્શિતા જાળવવા અને શેરધારકોના હિતોનું ધ્યાન રાખવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
ચોથું કારણ ઇનસાઇડર સેન્ટિમેન્ટ (આંતરિક ભાવના) છે. પ્રમોટર હિસ્સો દર્શાવે છે કે કંપનીના ભવિષ્યમાં આંતરિક લોકોને કેટલો વિશ્વાસ છે. જો પ્રમોટરો સતત તેમનો હિસ્સો વધારતા રહે છે અથવા જાળવી રાખે છે, તો તે સામાન્ય રોકાણકારો માટે સકારાત્મક સંકેત છે.
પ્રમોટર હિસ્સો કેટલો હોવો જોઈએ?
નિષ્ણાતોના મતે, 40% થી 70% ની રેન્જમાં પ્રમોટર હિસ્સો સ્વસ્થ (healthy) માનવામાં આવે છે. આ રેન્જમાં, પ્રમોટરોનું નિયંત્રણ અને પ્રતિબદ્ધતા બંને સંતુલિત રહે છે.
40% થી ઓછો હિસ્સો ધ્યાન માંગે છે કારણ કે તે સૂચવી શકે છે કે પ્રમોટરોને કંપનીમાં સંપૂર્ણ વિશ્વાસ નથી. જોકે, આનું વિશ્લેષણ હંમેશા અન્ય પરિબળો સાથે કરવું જોઈએ.
70% થી વધુ હિસ્સા સાથે પણ, રોકાણકારોએ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. અતિશય હિસ્સો એટલે કે પ્રમોટરોનું કંપની પર વધુ પડતું નિયંત્રણ છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, નિર્ણયો ફક્ત પ્રમોટરોના વ્યક્તિગત હિતોના આધારે લેવામાં આવી શકે છે, જે અન્ય શેરધારકોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
