રાજસ્થાન હાઈકોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો: હાઈવે પર 500 મીટરના દાયરામાં દારૂની દુકાનો બંધ કરવા આદેશ, 1102 દુકાનો થશે બંધ

રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગોથી 500 મીટરના દાયરામાં આવતી 1102 દારૂની દુકાનો બંધ કરવાનો ઐતિહાસિક આદેશ આપ્યો. નાગરિકોના જીવની સુરક્ષાને મહેસૂલથી ઉપર રાખીને, અદાલતે માર્ગ અકસ્માતો પર ચિંતા વ્યક્ત કરી.

ભારતની વિશ્વ કપ વિજેતા સ્ટાર દીપ્તિ શર્મા, ક્રાંતિ ગૌડ અને શ્રી ચારણીને ગુરુવારે નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી મહિલા પ્રીમિયર લીગ (WPL)ની પ્રથમ મેગા હરાજીમાં મોટી રકમ મળવાની અપેક્ષા છે, જ્યારે વિદેશી દિગ્ગજો લોરા વોલ્વાર્ટ અને સોફી એક્લેસ્ટોન પર પણ મોટી બોલી લગાવવામાં આવે તેવી સંભાવના છે.

Rajasthan High Court Order on Liquor Shops: રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગો (નેશનલ અને સ્ટેટ હાઈવે) ના કિનારે ચાલતી દારૂની દુકાનો અંગે ઐતિહાસિક અને સખત નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે કે હાઈવેથી 500 મીટરના દાયરામાં આવતી તમામ દારૂની દુકાનોને ફરજિયાતપણે બંધ કરવી અથવા અન્યત્ર સ્થળાંતરિત કરવી. આ આદેશ હેઠળ, રાજ્યની કુલ 1102 દારૂની દુકાનોને બે મહિનાની અંદર હટાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશોનું પાલન ફરજિયાત

આ નિર્ણય જસ્ટિસ ડો. પુષ્પેન્દ્ર સિંહ ભાટી અને જસ્ટિસ સંજીત પુરોહિતની ખંડપીઠે સંભળાવ્યો. અદાલતે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટના કે. બાલુ વિરુદ્ધ ભારત સરકાર કેસમાં આપવામાં આવેલા નિર્દેશોનું કડકપણે પાલન થવું જોઈએ. હાઈકોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે નગરપાલિકા કે શહેરી વિસ્તારના બહાને હાઈવે પર દારૂની દુકાનો ચલાવવી સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે.

રાજ્ય સરકારે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે હાઈવે પર સ્થિત ઘણી દુકાનો શહેરી વિસ્તારમાં આવે છે અને તેમાંથી સરકારને લગભગ 2221.78 કરોડ રૂપિયાનું વાર્ષિક મહેસૂલ પ્રાપ્ત થાય છે. પરંતુ હાઈકોર્ટે આ દલીલને ફગાવી દેતા કહ્યું કે મહેસૂલની સરખામણીમાં નાગરિકોનો જીવ ક્યાંય વધુ મૂલ્યવાન છે.

કોર્ટની તીક્ષ્ણ ટિપ્પણી

હાઈકોર્ટે સરકારની નીતિ પર સખત ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે "મ્યુનિસિપલ એરિયા" ના વર્ગીકરણનો દુરુપયોગ કરીને હાઈવેને "દારૂ-ફ્રેન્ડલી કોરિડોર" માં બદલી દેવામાં આવ્યો છે, જે કોઈપણ સ્થિતિમાં સ્વીકાર્ય નથી. અદાલતે સ્પષ્ટ કહ્યું કે બંધારણના અનુચ્છેદ 21 હેઠળ જીવનનો અધિકાર સર્વોપરી છે. કોર્ટે રાજ્યમાં વધતા માર્ગ અકસ્માતો પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી. 

ખાસ કરીને જયપુરના હરમાડા અને ફલોદીમાં થયેલા તાજેતરના ભયાનક માર્ગ અકસ્માતોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો, જેમાં માત્ર બે દિવસમાં 28 લોકોના મોત થયા હતા. કોર્ટે માન્યું કે ઓવર-સ્પીડિંગ અને દારૂ પીને વાહન ચલાવવું (ડ્રંક એન્ડ ડ્રાઈવ) આવા અકસ્માતોના મુખ્ય કારણો છે. અદાલત સમક્ષ રજૂ કરાયેલા આંકડા મુજબ, વર્ષ 2025માં ડ્રંક એન્ડ ડ્રાઈવના કેસોમાં લગભગ 8 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જે અત્યંત ચિંતાજનક છે.

હાઈકોર્ટના મુખ્ય આદેશો

  • 500 મીટરનો નિયમ ફરજિયાત: નેશનલ અને સ્ટેટ હાઈવેના 500 મીટરના દાયરામાં કોઈ પણ દારૂની દુકાન ચલાવી શકાશે નહીં, ભલે તે નગરપાલિકા ક્ષેત્રમાં જ કેમ ન આવતી હોય.
  • 1102 દુકાનોનું સ્થળાંતર થશે: રાજ્ય સરકારે માન્યું કે આવી 1102 દુકાનો આ દાયરામાં છે, જેને બે મહિનાની અંદર હટાવવામાં આવશે.
  • જાહેરાત પર પણ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ: હાઈવે પરથી દેખાતી દારૂની જાહેરાતો, હોર્ડિંગ્સ અને સાઈન બોર્ડ પર સંપૂર્ણપણે રોક રહેશે. ઉલ્લંઘન પર કડક કાર્યવાહી થશે.
  • જીવ સૌથી પહેલા: કોર્ટે કહ્યું કે માત્ર મહેસૂલના કારણે જનતાની સુરક્ષા સાથે સમજૂતી કરી શકાય નહીં.

હાઈકોર્ટે આબકારી કમિશનરને નિર્દેશ આપ્યા છે કે કેસની અનુપાલન રિપોર્ટ (Compliance Affidavit) 26 જાન્યુઆરી 2026 સુધી અદાલત સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે.

Leave a comment