RBIની MPC બેઠક પહેલા સંકેતો મળી રહ્યા છે કે FY26 GDP અનુમાન વધારી શકાય છે, જ્યારે CPIમાં તીવ્ર ઘટાડાને કારણે મોંઘવારીનું અનુમાન વધુ ઘટી શકે છે. મજબૂત માંગ, સુધરેલા આર્થિક ડેટા અને સ્થિર કોમોડિટીની કિંમતો કેન્દ્રીય બેંકના વલણને સમર્થન આપી રહી છે.
RBI Update: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની આગામી નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC)ની બેઠક પહેલા આર્થિક ગતિવિધિઓ તેજ બની ગઈ છે. શુક્રવારે યોજાનારી બેઠક અંગે અર્થશાસ્ત્રીઓ અને રોકાણકારોમાં ઉત્સુકતા સતત વધી રહી છે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે RBI આવનારા સમય માટે તેના મેક્રોઇકોનોમિક અનુમાનોમાં મોટો ફેરફાર કરી શકે છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં આવેલા ઘણા આર્થિક આંકડાઓ અને નીતિગત સંકેતોએ આ વખતના અપડેટને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવ્યું છે. એક તરફ વૃદ્ધિના મોરચે ઉત્સાહ વધ્યો છે, તો બીજી તરફ મોંઘવારીમાં ઝડપી ઘટાડાએ કેન્દ્રીય બેંકને સકારાત્મક સ્થિતિમાં મૂકી દીધી છે.
વૃદ્ધિ પરની સંભાવનાઓ
તાજેતરના આર્થિક ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતીય અર્થતંત્ર પહેલા કરતા વધુ મજબૂતી દર્શાવી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં GDP વૃદ્ધિ અપેક્ષા કરતાં વધુ સારી રહી, જેણે અર્થતંત્ર પ્રત્યેનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત કર્યો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે RBI FY26 માટે વૃદ્ધિ અનુમાનને 6.8% થી વધારીને લગભગ 7% કરી શકે છે.
GST ઘટાડા પછી બજારમાં માંગ ઝડપથી વધી છે, જેની અસર Q3માં પણ ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે. ક્રેડિટ વૃદ્ધિમાં મજબૂતી, ટેક્સ કલેક્શનમાં વધારો અને નોન-ઓઇલ-નોન-ગોલ્ડ આયાતમાં ઉછાળો જેવા સંકેતો દર્શાવે છે કે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ મજબૂત પાયા પર ઊભી છે. આ તમામ પરિબળો RBIને વૃદ્ધિ અનુમાનમાં સુધારો કરવા માટે પડકાર અને તક બંને પૂરા પાડે છે.
મોંઘવારીની સ્થિતિ
RBIની નજર હાલમાં વૃદ્ધિની સાથે મોંઘવારી પર પણ છે. ઓક્ટોબરમાં CPI મોંઘવારી 0.25% નોંધાઈ, જે વર્તમાન શ્રેણીમાં સૌથી નીચું સ્તર છે. આ ઘટાડો બે મુખ્ય કારણોસર થયો છે. પ્રથમ, શાકભાજીના ભાવમાં સતત નવ મહિનાનો ઘટાડો અને બીજું, GSTમાં ઘટાડાને કારણે ઘણી રોજિંદી વસ્તુઓના ભાવ ઘટ્યા છે.
વિશ્લેષકોનું અનુમાન છે કે નવેમ્બર અને ડિસેમ્બરમાં પણ CPI 1% થી નીચે રહી શકે છે. આ જ કારણે અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે કે RBI તેના મોંઘવારીના અનુમાનને 2.6% થી ઘટાડીને લગભગ 1.8–2% કરી શકે છે. મોંઘવારીમાં આ ઘટાડો ગ્રાહકો માટે રાહત લઈને આવ્યો છે અને વ્યાપક આર્થિક સ્થિરતાને મજબૂત બનાવે છે.
RBI નીતિગત વલણ
કેન્દ્રીય બેંક છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી મોંઘવારીના અનુમાનને સતત ઘટાડતી આવી છે. ફેબ્રુઆરીમાં FY26 માટે મોંઘવારી 4.2% જણાવવામાં આવી હતી, જેને ઓક્ટોબરમાં ઘટાડીને 2.6% કરવામાં આવી. હવે ફરી એકવાર અનુમાનમાં ઘટાડો કરવાની તૈયારી દેખાઈ રહી છે. RBIના ડેપ્યુટી ગવર્નર પૂનમ ગુપ્તાએ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં મોંઘવારીનું અનુમાન લગાવવું પડકારજનક છે કારણ કે CPIમાં ખાદ્ય પદાર્થોનું વજન વધુ છે અને તેમની કિંમતોમાં અસ્થિરતા રહે છે.
આ અસ્થિરતા હોવા છતાં, તાજેતરના મહિનાઓમાં જોવા મળેલી નરમાઈ RBI માટે રાહતની સ્થિતિ ઊભી કરે છે. નીતિ નિર્માતાઓનું ધ્યાન હાલમાં ભાવ સ્થિરતા અને વૃદ્ધિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવા પર છે.
મોંઘવારી શા માટે ઘટી રહી છે
મોંઘવારીમાં આવેલો ઘટાડો ઘણા પરિબળોનું પરિણામ છે. શાકભાજીના ભાવમાં સતત આવેલી નરમાઈએ CPIને નીચે ખેંચી છે. આ ઉપરાંત, ઘણી કેટેગરીમાં GST ઘટાડાથી ગ્રાહક વસ્તુઓના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે, જેની સીધી અસર મોંઘવારી પર જોવા મળી. કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે મોસમી પરિબળો પણ ભાવ ઘટાડા માટે જવાબદાર છે, પરંતુ એકંદરે સરકાર અને RBIની નીતિઓએ કિંમતો પર અસરકારક નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે.
આ સાથે જ વૈશ્વિક કોમોડિટીના ભાવમાં સ્થિરતાએ પણ રાહત આપી છે. આવનારા મહિનાઓમાં જો આ વલણોની અસર ચાલુ રહે છે તો RBIને નીતિગત વલણમાં વધુ લવચીકતા મળી શકે છે.
