ચીનના શેનઝેનમાં ગુરુવાર, 19 નવેમ્બર 2026ના રોજ અમેરિકા, રશિયા અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિઓ પ્રથમ વખત ત્રિપક્ષીય શિખર બેઠકમાં એકસાથે મળ્યા હતા. બેઠક બાદ ત્રણેય દેશોએ સંયુક્ત શાંતિ નિવેદન જાહેર કરીને પરમાણુ હથિયારોના જોખમ, ઊર્જા સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓની ભૂમિકા અંગે ચર્ચા ચાલુ રાખવા સંમતિ વ્યક્ત કરી હતી.
ચીનના શેનઝેન સ્થિત કાઇલિન વિલામાં યોજાયેલી આ બેઠક પર સમગ્ર વિશ્વની નજર હતી. ત્રણેય દેશો વચ્ચે વેપાર, સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદોને લઈને લાંબા સમયથી મતભેદ રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં ત્રણેય રાષ્ટ્રપતિઓ એક જ મંચ પર મળ્યા હતા.
બેઠકની શરૂઆતમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ત્રણેય નેતાઓ ઇતિહાસ રચી રહ્યા છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પાસે મોટી પરમાણુ શક્તિ છે. તેથી વિશ્વમાં પરમાણુ હથિયારોની સંખ્યા અને તેમના ઉપયોગના જોખમને ઘટાડવાની જવાબદારી પણ આ દેશોની છે.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે વાતચીતને સકારાત્મક અને ઉપયોગી ગણાવી હતી. બીજી તરફ, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમિર પુતિને જણાવ્યું હતું કે ત્રણેય દેશોના અનેક હિતો સમાન છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ જાળવવામાં તેમની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.
બેઠકમાં પરમાણુ સુરક્ષાનો મુદ્દો મુખ્ય રહ્યો હતો. ત્રણેય નેતાઓએ સ્વીકાર્યું હતું કે પરમાણુ યુદ્ધમાં કોઈની જીત થઈ શકે નહીં અને આવું યુદ્ધ ક્યારેય લડવું જોઈએ નહીં.
સંયુક્ત ઘોષણામાં પરમાણુ હથિયારોના પ્રસારને રોકવા અને તેનાથી સંબંધિત જોખમો ઘટાડવા માટે વાતચીત ચાલુ રાખવા સંમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, પરમાણુ હથિયારોની સંખ્યા ઘટાડવા માટે કોઈ નવો કરાર થયો નથી. આ અંગે કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી કે ઔપચારિક વાટાઘાટોની તારીખ પણ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી ઇચ્છે છે કે અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પરમાણુ હથિયારોમાં ઘટાડા માટે સંયુક્ત કરાર કરે. બીજી તરફ, ચીનનું કહેવું રહ્યું છે કે તેની પાસે અમેરિકા અને રશિયાની સરખામણીએ ઘણા ઓછાં પરમાણુ હથિયારો છે.
બેઠકમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલત એટલે કે ICC અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી. ત્રણેય દેશોએ જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતોએ પોતાના અધિકારક્ષેત્રનો દુરુપયોગ કરવો જોઈએ નહીં.
સંયુક્ત નિવેદનમાં સરકારી અધિકારીઓને મળતી કાનૂની છૂટછાટ અને દેશોની સંમતિના સિદ્ધાંતનું સન્માન કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
આ મુદ્દો રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિન માટે ખાસ મહત્ત્વ ધરાવે છે. માર્ચ 2023માં ICCએ યુક્રેનમાંથી બાળકોના કથિત ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર સાથે સંબંધિત આરોપો હેઠળ પુતિન વિરુદ્ધ ધરપકડ વોરંટ જાહેર કર્યું હતું. રશિયા આ આરોપોને નકારતું રહ્યું છે.
જોકે, ત્રણેય દેશોની આ જાહેરાતથી ICCનું ધરપકડ વોરંટ રદ થતું નથી કે અદાલતની કાનૂની સત્તાઓમાં આપમેળે કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
અમેરિકા, રશિયા અને ચીને વિશ્વમાં રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન અને પુરવઠો વધારવાની યોજના પર કામ કરવાની વાત કરી હતી.
![]()
ત્રણેય નેતાઓએ સ્વીકાર્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊર્જાનો પુરવઠો સ્થિર રહેવો જરૂરી છે. જોકે, તેલનું ઉત્પાદન કેટલું વધારવામાં આવશે અથવા આ માટે કેટલી સમયમર્યાદા રહેશે તેની કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
આ ઉપરાંત, સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારાનો મુદ્દો પણ બેઠકમાં ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. ત્રણેય દેશોએ જણાવ્યું હતું કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રને આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારોનો વધુ સારી રીતે સામનો કરવા સક્ષમ બનાવવું જોઈએ. જોકે, આ સુધારાઓ અમલમાં મૂકવા માટેની કોઈ વિગતવાર યોજના રજૂ કરવામાં આવી નથી.
બેઠક પહેલાં એવી અપેક્ષા હતી કે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને ઈરાનમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અંગે કોઈ મહત્ત્વપૂર્ણ જાહેરાત થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે તેમણે પુતિન અને શી જિનપિંગ સાથે યુક્રેન યુદ્ધ અંગે ચર્ચા કરી હતી. જોકે, સંયુક્ત શાંતિ નિવેદનમાં યુક્રેન યુદ્ધનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. એ જ રીતે, ઈરાન સાથે જોડાયેલા સંઘર્ષ અંગે પણ કોઈ કરાર જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી.
ટ્રમ્પે ચીન સાથે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી ઊર્જાનો પુરવઠો જાળવી રાખવાના મુદ્દે ચર્ચા કરી હતી.
તાઇવાનનો મુદ્દો પણ ત્રણેય દેશોના સંયુક્ત નિવેદનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો નથી. ચીન તાઇવાનને પોતાનો ભાગ માને છે, જ્યારે આ મુદ્દે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી મતભેદ છે.
બેઠક દરમિયાન અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના ટેક્નોલોજી સંબંધોની પણ ચર્ચા રહી હતી. બંને દેશો વચ્ચે અદ્યતન AI ચિપ્સ, ટેક્નોલોજીની નિકાસ અને રેર અર્થ ખનિજો અંગે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.
અમેરિકાની ચિપ કંપની Nvidiaના CEO જેન્સન હુઆંગે પણ નવેમ્બરમાં પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું છે. ત્યારબાદ કંપની અને ચીન સાથેના વ્યાપારી સંબંધોને લઈને અમેરિકામાં તપાસ અને ચર્ચા તેજ થઈ છે.
જોકે, શેનઝેનમાં યોજાયેલી ત્રિપક્ષીય બેઠકના સંયુક્ત નિવેદનમાં AI ચિપ્સની નિકાસ અથવા ચીન પર લાદવામાં આવેલા અમેરિકાના ટેક્નોલોજી પ્રતિબંધો હટાવવા અંગે કોઈ કરારની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ બેઠકને મોટી સફળતા ગણાવી હતી અને પુતિન તથા શી જિનપિંગ સાથેના સારા સંબંધો પર ભાર મૂક્યો હતો. બીજી તરફ, ચીને તેને મુખ્ય શક્તિઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવાની શરૂઆત ગણાવી હતી.
જોકે, હાલ પરમાણુ હથિયારોમાં ઘટાડો કરવા, યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદો ઉકેલવા માટે કોઈ બંધનકર્તા કરાર થયો નથી.
આ બેઠકથી ત્રણેય દેશો વચ્ચે વાતચીતનો માર્ગ ખુલ્યો છે, પરંતુ તેના વાસ્તવિક પરિણામો આગામી વાટાઘાટો પર નિર્ભર રહેશે.








