મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૂરાજકીય તણાવ અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતાની સ્થિતિ વચ્ચે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ભારતને રશિયન તેલ ખરીદવા માટે 30 દિવસની અસ્થાયી છૂટ આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. નવા અમેરિકન પ્રતિબંધો લાગુ થયા પછી ઘણા રશિયન તેલ ટેન્કરો સમુદ્રમાં અટકેલા રહી ગયા હતા અને તેલ ઉતારવાની પ્રક્રિયામાં વિલંબ થઈ રહ્યો હતો ત્યારે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
અમેરિકન ટ્રેઝરી વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલી આ અસ્થાયી મંજૂરીથી ભારતીય તેલ રિફાઇનરીઓને રાહત મળશે અને સમુદ્રમાં અટકેલા રશિયન તેલ ટેન્કરોને સંભવિત ખરીદદારો મળવાની સંભાવના વધી છે. નિષ્ણાતોના કહેવા મુજબ આ પગલું વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠાને સ્થિર રાખવા અને બજારમાં તેલની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યું છે.
રોયટર્સ સમાચાર એજન્સીની રિપોર્ટ મુજબ તાજેતરમાં લાગુ કરાયેલા અમેરિકન પ્રતિબંધોના કારણે રશિયન તેલના પરિવહન અને વેચાણ અંગે અનેક અનિશ્ચિતતાઓ ઉભી થઈ હતી. ખાસ કરીને વીમા, ચુકવણી પ્રણાલી અને બંદરોમાં પ્રવેશ સંબંધિત સમસ્યાઓને કારણે ઘણા ટેન્કરો સમુદ્રમાં જ અટકેલા રહ્યા હતા.
આ પરિસ્થિતિમાં ભારતીય રિફાઇનરીઓએ પણ સાવચેતી રાખતા રશિયન તેલની ખરીદી અંગે તાત્કાલિક રીતે રાહ જોવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમને આશંકા હતી કે નવા પ્રતિબંધોના કારણે આ વ્યવહારો આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન ન કરે. આ કારણસર ઘણા જહાજોને સમુદ્રમાં જ રોકી દેવામાં આવ્યા હતા.
અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ આ છૂટ મર્યાદિત અને અસ્થાયી ઉપાય છે, જેનો હેતુ માત્ર તેલ ટેન્કરો સાથે જોડાયેલા એવા વ્યવહારોને મંજૂરી આપવાનો છે જે પહેલાથી જ સમુદ્રમાં અટવાયેલા છે. અમેરિકન પ્રશાસનનું કહેવું છે કે આ પગલું રશિયાને કોઈ મોટો આર્થિક લાભ આપવા માટે નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં અવરોધને રોકવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
અમેરિકાના વિદેશ મંત્રીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર પોસ્ટ કરીને જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ઊર્જા નીતિઓના કારણે અમેરિકામાં તેલ અને ગેસનું ઉત્પાદન ઐતિહાસિક સ્તર સુધી પહોંચી ગયું છે. તેમણે કહ્યું કે વૈશ્વિક બજારમાં ઊર્જા પુરવઠો જાળવી રાખવા માટે ભારતીય રિફાઇનરીઓને 30 દિવસની અસ્થાયી મંજૂરી આપવામાં આવી છે જેથી સમુદ્રમાં અટવાયેલા તેલની ખરીદી પૂર્ણ થઈ શકે.
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ આયાતકારોમાંનો એક છે અને તેની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત પર આધારિત છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રશિયાથી મળતું રિયાયતી કાચું તેલ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત બની ગયું છે. આવા પરિસ્થિતિમાં આ અસ્થાયી છૂટ ભારતને સંભવિત પુરવઠા સંકટમાંથી રાહત આપી શકે છે.
ઊર્જા નિષ્ણાતોના કહેવા મુજબ જો વૈશ્વિક બજારમાં તેલનો પુરવઠો અવરોધિત થાય તો તેનો સીધો પ્રભાવ કિંમતો પર પડે છે. તેથી આ નિર્ણય માત્ર ભારત માટે જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજાર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ, ખાસ કરીને ઇરાન સાથે જોડાયેલા ઘટનાઓના કારણે વૈશ્વિક તેલ બજાર પહેલાથી જ દબાણ હેઠળ છે. આવા સમયે અમેરિકા દ્વારા લેવામાં આવેલું આ પગલું બજારમાં સ્થિરતા જાળવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
