ઉત્તરાખંડમાં સતત ભારે વરસાદને કારણે પહાડી તેમજ મેદાની વિસ્તારોમાં જનજીવન પ્રભાવિત થયું છે. વરસાદને કારણે અનેક જિલ્લાઓમાં નદી-નાળા ઉભરાઈ રહ્યા છે, વિવિધ સ્થળોએ પાણી ભરાવા અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે. વરસાદ સંબંધિત અલગ-અલગ અકસ્માતોમાં અત્યાર સુધી 12 લોકોનાં મોત થયાની માહિતી છે, જ્યારે અનેક વિસ્તારોમાં લોકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવાની જરૂર પડી રહી છે. ભારે વરસાદ અને ભૂસ્ખલનને કારણે રાજ્યમાં 172 રસ્તાઓ બંધ છે. ઉત્તરકાશીમાં ભૂસ્ખલનને કારણે અવરજવર પ્રભાવિત થઈ છે, જ્યારે દેહરાદૂનમાં તેજ પ્રવાહમાં બે બાળકો તણાઈ જવાની ઘટના સામે આવી છે.
સતત વરસાદને કારણે પહાડી જિલ્લાઓમાં સ્થિતિ સૌથી વધુ પડકારજનક બની છે. પહાડોમાંથી કાટમાળ અને પથ્થરો પડવાને કારણે અનેક રસ્તાઓ બંધ થઈ ગયા છે. લોક નિર્માણ વિભાગ અને અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ બંધ માર્ગોને ખોલવામાં લાગેલી છે, પરંતુ વરસાદ ચાલુ રહેવાને કારણે રાહત અને માર્ગ પુનઃસ્થાપનના કામમાં મુશ્કેલી આવી રહી છે. અનેક સ્થળોએ રસ્તો ખોલ્યા બાદ ફરી કાટમાળ આવવાથી માર્ગ બંધ થઈ રહ્યો છે.
રાજ્યમાં બંધ થયેલા 172 રસ્તાઓમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ માર્ગો પણ સામેલ છે. અલગ-અલગ જિલ્લાઓમાં રસ્તાઓ બંધ થવાથી ગ્રામ્ય અને દૂરના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને જરૂરી સામગ્રી અને આરોગ્ય સેવાઓ સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં માર્ગ સંપર્ક ખોરવાતા લોકોને વૈકલ્પિક રસ્તાઓનો સહારો લેવો પડી રહ્યો છે. વહીવટીતંત્રની ટીમો મશીનોની મદદથી કાટમાળ હટાવીને માર્ગ ખોલવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ઉત્તરકાશીમાં વરસાદને કારણે અનેક સંવેદનશીલ સ્થળોએ ભૂસ્ખલનનું જોખમ વધ્યું છે. પહાડી ઢોળાવો પરથી સતત પથ્થરો અને કાટમાળ પડવાથી વાહનચાલકોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. વહીવટીતંત્રે લોકોને બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળવા અને હવામાનની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જ પહાડી માર્ગો પર જવાની સલાહ આપી છે. મુસાફરોને ખાસ કરીને નદી અને વરસાદી નાળાઓની આસપાસ જવાથી બચવા કહેવામાં આવ્યું છે.
પહાડી વિસ્તારોમાં વરસાદ સાથે ભૂસ્ખલનનું જોખમ સૌથી વધુ રહે છે. રસ્તાની બાજુમાં પહાડ પરથી પથ્થરો પડવાની ઘટનાઓ સતત સામે આવી રહી છે. ઘણી વખત વાહનચાલકો કાટમાળની ઝપેટમાં આવી જાય છે. વહીવટીતંત્રે લોકોને અપીલ કરી છે કે વરસાદ દરમિયાન કોઈ માર્ગ પર ભૂસ્ખલન અથવા પથ્થરો પડવાની માહિતી મળે તો તે માર્ગ પર જવાનું ટાળે.
વરસાદની અસર રાજધાની દેહરાદૂનમાં પણ જોવા મળી રહી છે. અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદી નાળા અને નાની નદીઓ તેજ પ્રવાહ સાથે વહી રહી છે. આ દરમિયાન બે બાળકો તેજ પાણીમાં તણાઈ જવાની ઘટના સામે આવી છે. એક બાળકનો મૃતદેહ મળી આવ્યો હોવાની માહિતી છે, જ્યારે બીજા બાળકની શોધ માટે બચાવ દળ અભિયાન ચલાવી રહ્યું છે.
ભારે વરસાદ બાદ દેહરાદૂનના અનેક નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાઈ ગયું છે. રસ્તાઓ પાણીમાં ડૂબી જવાથી વાહનવ્યવહાર પ્રભાવિત થયો છે અને લોકોને પોતાના ઘરો તથા વાહનોને સુરક્ષિત રાખવા માટે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો છે. અનેક સ્થળોએ વરસાદી પાણી રસ્તાઓ પર એટલી ઝડપથી આવ્યું કે લોકોને સંભાળવાનો સમય પણ મળ્યો નહીં. વહીવટીતંત્ર અને આપદા રાહત ટીમોને અનેક સ્થળોએથી મદદ માટે માહિતી મળી છે.
દેહરાદૂનના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદ દરમિયાન વાહનો તણાઈ જવાની ઘટનાઓ પણ સામે આવી છે. તેજ પ્રવાહમાં વાહનો ફસાયા બાદ SDRF અને પોલીસની ટીમોએ સ્થળે પહોંચી લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવાનો પ્રયાસ કર્યો. એક અકસ્માતમાં વાહનમાં સવાર કેટલાક લોકોને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે અન્ય લોકોની શોધ અને રાહત કામગીરી ચાલુ રહી હતી. સતત વરસાદને કારણે નદી અને નાળાઓનું જળસ્તર ઝડપથી વધી રહ્યું છે.
વરસાદની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્યના પાંચ જિલ્લાઓમાં શાળાઓ બંધ રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. વહીવટીતંત્રે બાળકોની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપીને શાળાઓ અને આંગણવાડી કેન્દ્રોમાં રજા જાહેર કરી છે. ભારે વરસાદ દરમિયાન રસ્તાઓ પર પાણી ભરાવા, ભૂસ્ખલન અને માર્ગો બંધ થવાની આશંકાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. વાલીઓને પણ બાળકોને બિનજરૂરી રીતે બહાર ન મોકલવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
દેહરાદૂનમાં બાળકો તણાઈ જવાની ઘટના બાદ વહીવટીતંત્રે વરસાદી નાળાઓ અને પાણી ભરાયેલા વિસ્તારોને લઈને લોકોને વિશેષ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી છે. વરસાદ દરમિયાન અનેક નાના નાળા થોડા જ મિનિટોમાં ઉભરાઈ શકે છે. આવા સ્થળોને પાર કરવાનો પ્રયાસ જોખમી બની શકે છે. વાલીઓને પણ બાળકોને આવા વિસ્તારોથી દૂર રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
હવામાન વિભાગે રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની સંભાવના વ્યક્ત કરી છે. કેટલાક જિલ્લાઓ માટે ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં પણ ભારે વરસાદની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. હવામાન વિભાગ અનુસાર પહાડી વિસ્તારોમાં વરસાદ દરમિયાન ભૂસ્ખલન અને અચાનક પૂર જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. લોકોને નદી-નાળા અને ગદેરાઓથી દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ઉત્તરાખંડમાં વરસાદ દરમિયાન સૌથી મોટું જોખમ અચાનક વધતા જળસ્તરનું રહે છે. પહાડોમાં થોડા સમય સુધી વરસાદ ન પડ્યો હોય છતાં ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં થયેલા વરસાદનું પાણી નીચે આવવાથી નદીઓ અને નાળાઓનું જળસ્તર અચાનક વધી શકે છે. આ કારણે વહીવટીતંત્ર લોકોને નદી કિનારે જવા અને તેજ પ્રવાહવાળા માર્ગો પાર કરવાથી સતત રોકી રહ્યું છે.
નૈનીતાલ, પિથોરાગઢ, ચમોલી, રુદ્રપ્રયાગ, ટિહરી અને બાગેશ્વર સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં વરસાદની અસર જોવા મળી રહી છે. અનેક સ્થળોએ રસ્તાઓ બંધ થવા સાથે વીજળી અને પીવાના પાણીનો પુરવઠો પણ પ્રભાવિત થયો છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં લોકોને રોજિંદી જરૂરિયાતો માટે પણ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. વહીવટીતંત્રે સંવેદનશીલ વિસ્તારોની દેખરેખ વધારી છે.
નૈનીતાલમાં સતત વરસાદને કારણે તળાવનું જળસ્તર પણ વધ્યું છે. તળાવનું પાણી નિર્ધારિત સ્તરની નજીક પહોંચ્યા બાદ વધારાના પાણીના નિકાલ માટે ચેનલ ખોલવામાં આવ્યા છે. આને કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં વહીવટીતંત્રે સાવચેતી વધારી છે. તળાવ અને આસપાસના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને જળસ્તર પર નજર રાખવા કહેવામાં આવ્યું છે.
રાજ્યમાં વરસાદને કારણે થયેલા મોતથી વહીવટીતંત્રની ચિંતા વધી છે. અલગ-અલગ ઘટનાઓમાં જીવ ગુમાવનારા લોકોના પરિવારોને રાહત આપવાની પ્રક્રિયા પણ ચાલી રહી છે. આપદા વ્યવસ્થાપન વિભાગ અને જિલ્લા વહીવટીતંત્રની ટીમો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સ્થિતિની સમીક્ષા કરી રહી છે. જ્યાં જરૂર પડી રહી છે ત્યાં રાહત સામગ્રી અને અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
બંધ રસ્તાઓ ખોલવા પણ વહીવટીતંત્ર સામે પડકાર છે. સતત વરસાદને કારણે પહાડી ઢોળાવો પર માટી અને ખડકો ખસકવાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે. મશીનોની મદદથી કાટમાળ હટાવવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ અનેક સંવેદનશીલ સ્થળોએ કામ કરી રહેલા કર્મચારીઓની સુરક્ષા પણ પડકારરૂપ છે. રસ્તો ખોલતા પહેલાં ઉપરથી ફરી કાટમાળ પડવાનું જોખમ ન હોય તેની ખાતરી કરવી જરૂરી છે.
હાલ ઉત્તરાખંડમાં વરસાદનો દોર ચાલુ છે અને આગામી સમયમાં પણ અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની સંભાવના છે. 12 મોત, 172 બંધ રસ્તાઓ, ઉત્તરકાશીમાં ભૂસ્ખલન, દેહરાદૂનમાં બે બાળકો તણાઈ જવાની ઘટના અને પાંચ જિલ્લાઓમાં શાળાઓ બંધ હોવાની સ્થિતિ વચ્ચે વહીવટીતંત્ર અને SDRFની ટીમો રાહત અને બચાવ કામગીરીમાં લાગેલી છે. લોકોને હવામાન સાફ ન થાય ત્યાં સુધી નદી-નાળા, પહાડી ઢોળાવો અને સંવેદનશીલ માર્ગોથી દૂર રહેવા અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.
