അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് Donald Trump ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവച്ച പുതിയ സമാധാന-വെടിനിർത്തൽ നിർദേശത്തെ തള്ളിക്കളഞ്ഞതോടെ മധ്യപൂർവേഷ്യയിൽ സംഘർഷാവസ്ഥ ശക്തമായി. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് സംബന്ധിച്ച പ്രതിസന്ധി, എണ്ണവില വർധന, സൈനിക നീക്കങ്ങൾ എന്നിവ ആഗോള ആശങ്ക ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇറാൻ അവതരിപ്പിച്ച സമാധാന-വെടിനിർത്തൽ നിർദേശത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് വ്യക്തമായി നിരസിച്ചു. സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിൽ പ്രതികരിച്ച ട്രംപ്, ഇറാൻ പ്രതിനിധികളുടെ മറുപടി താൻ വായിച്ചെന്നും അത് തനിക്ക് “ഒട്ടും ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല”െന്നും അതിനെ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കി.
ഈ പ്രസ്താവനയ്ക്ക് പിന്നാലെ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നിലനിന്നിരുന്ന സംഘർഷം കൂടുതൽ ശക്തമായി. ആണവ പദ്ധതി, പ്രാദേശിക സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ എന്നിവയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ തർക്കം ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ദീർഘകാലമായി തുടരുകയാണ്.
പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥതയിലൂടെ ഇറാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് പുതിയ നയതന്ത്ര നിർദേശം കൈമാറിയിരുന്നു. റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, നിർദേശത്തിൽ ലെബനനടക്കം മുഴുവൻ മേഖലയിലുമുള്ള യുദ്ധാവസ്ഥ അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലും സമുദ്രസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക, ഇറാനെതിരായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ പിൻവലിക്കുക, ആണവ പദ്ധതിയെ കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളും നിർദേശത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.
തങ്ങളുടെ മറുപടി “സാനുകൂലവും പ്രായോഗികവും” ആണെന്ന് ഇറാൻ അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, ആണവ പദ്ധതിയിൽ വലിയ ഇളവുകൾ നൽകുന്നത് രാജ്യം നിരസിച്ചു.
അമേരിക്ക ഇതിനുമുമ്പ് ഇറാനോട് 14-സൂത്ര നിർദേശം മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നു. അതിൽ പ്രധാന നിബന്ധനയായി കുറഞ്ഞത് 12 വർഷത്തേക്ക് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം പൂർണമായി നിർത്തിവയ്ക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.
കൂടാതെ, ഏകദേശം 440 കിലോഗ്രാം 60 ശതമാനം സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ഇറാൻ കൈമാറണമെന്നും അമേരിക്ക ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിന് പകരമായി ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവും മരവിപ്പിച്ച സ്വത്തുക്കൾ വിട്ടുനൽകുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികളും അമേരിക്ക നിർദേശിച്ചിരുന്നു.
എന്നാൽ ഈ നിർദേശം രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും വിരുദ്ധമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഇറാൻ അത് പൂർണമായി അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു.
മധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ഇപ്പോൾ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് മാറിയിരിക്കുകയാണ്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള തർക്കം രൂക്ഷമായതോടെ ഈ മേഖലയിലെ വ്യാപാര കപ്പലുകളുടെ ഗതാഗതം ബാധിക്കപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
നിരവധി രാജ്യങ്ങളുടെ കപ്പലുകൾ വഴിമാറ്റേണ്ടിവന്നതായും ഇതോടെ ആഗോള എണ്ണവിതരണത്തിന് ഭീഷണി ഉയർന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ ക്രൂഡ് ഓയിൽ വില ബാരലിന് 104 ഡോളറിന് മുകളിലെത്തി.
മധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ സാഹചര്യം കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാകുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ലെബനനിൽ ഇസ്രായേൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി വിവരങ്ങളുണ്ട്. മെഡിക്കൽ പ്രവർത്തകർക്കും നാശനഷ്ടമുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.
ഹോർമുസ് മേഖലയിലെ ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളും കപ്പൽ ഗതാഗത തടസങ്ങളും തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ United Arab Emirates, Kuwait എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഡ്രോൺ അലർട്ടുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ചില രാജ്യങ്ങൾ പ്രാദേശിക അസ്ഥിരത വർധിപ്പിക്കുന്നതായി ഇറാനെതിരെ ആരോപണവും ഉന്നയിച്ചു.
പ്രത്യേകിച്ച് അമേരിക്ക, ഫ്രാൻസ്, ബ്രിട്ടൻ തുടങ്ങിയ പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ സൈനിക ഇടപെടൽ വർധിപ്പിച്ചാൽ “കഠിനവും തൽക്ഷണവുമായ പ്രതികരണം” ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഇറാൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഈ തന്ത്രപ്രധാന ജലപാതയുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനുള്ള അവകാശം ഇറാനിനേയുള്ളുവെന്നും രാജ്യം അവകാശപ്പെട്ടു.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള പുതിയ നയതന്ത്ര പരാജയം ആഗോളതലത്തിൽ ആശങ്ക ഉയർത്തിയിരിക്കുകയാണ്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാത്ത പക്ഷം നിലവിലെ സംഘർഷം കൂടുതൽ വലിയ സൈനികമോ സാമ്പത്തികമോ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
എണ്ണവിപണി, ആഗോള വ്യാപാരം, മധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഇതിനോടകം തന്നെ പ്രതിഫലനം പ്രകടമാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
