ഇന്ത്യൻ ഓഹരി വിപണിയിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്നവർക്ക് ശനിയാഴ്ച സാധാരണയായി അവധിദിനമാണ്. എന്നാൽ 2026 ജൂലൈ 11-ന് സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. അന്നേ ദിവസം നാഷണൽ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ച് (NSE)യും ബോംബെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ച് (BSE)യും പ്രത്യേക മോക്ക് ട്രേഡിംഗ് (Mock Trading) സെഷൻ സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇത് പതിവ് വ്യാപാര സെഷൻ അല്ല; എക്സ്ചേഞ്ചിന്റെ ട്രേഡിംഗ് സംവിധാനം, നെറ്റ്‌വർക്ക് അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, ഡിസാസ്റ്റർ റിക്കവറി (Disaster Recovery) സംവിധാനം എന്നിവ പരിശോധിക്കുന്നതിനായി നടത്തിയ സാങ്കേതിക സിമുലേഷൻ (Simulation Exercise) ആയിരുന്നു.
സാധാരണയായി ഇന്ത്യൻ ഓഹരി വിപണികൾ ശനിയാഴ്ചയും ഞായറാഴ്ചയും പ്രവർത്തിക്കാറില്ല. അതിനാൽ ശനിയാഴ്ച വിപണി തുറന്നെന്ന വിവരം നിക്ഷേപകരിൽ കൗതുകം സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ ഈ പ്രത്യേക സെഷനിൽ ഒരു നിക്ഷേപകന്റെയും യഥാർത്ഥ പണം ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല. യഥാർത്ഥ ഓഹരികളുടെ വാങ്ങൽ-വിൽപ്പനയും നടന്നിട്ടില്ല.
മോക്ക് ട്രേഡിംഗ് നിയന്ത്രിത സാഹചര്യത്തിൽ നടത്തുന്ന സാങ്കേതിക പരീക്ഷണമാണ്. ഇതിൽ എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ, ട്രേഡിംഗ് അംഗങ്ങൾ, ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങൾ, സാങ്കേതിക സേവനദാതാക്കൾ എന്നിവർ അവരുടെ സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനക്ഷമത പരിശോധിക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ സാങ്കേതിക തകരാർ, സൈബർ സംഭവം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം പ്രധാന ട്രേഡിംഗ് സംവിധാനം തടസ്സപ്പെട്ടാൽ, ബാക്കപ്പ് (Business Continuity Plan/Disaster Recovery) സംവിധാനം തടസ്സമില്ലാതെ വിപണി പ്രവർത്തനം തുടരാൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഇത്തരം പരീക്ഷണങ്ങൾ ആഗോള ധനവിപണികളിലും സമയാസമയങ്ങളിൽ നടത്താറുണ്ട്.
2026 ജൂലൈ 11-ലെ ഈ പ്രത്യേക മോക്ക് ട്രേഡിംഗ് സെഷനിൽ ഇക്വിറ്റി, ഇക്വിറ്റി ഡെറിവേറ്റീവ്സ്, ഫ്യൂച്ചേഴ്സ് ആൻഡ് ഓപ്ഷൻസ്, കറൻസി ഡെറിവേറ്റീവ്സ്, കൊമോഡിറ്റി ഡെറിവേറ്റീവ്സ്, ഇലക്ട്രോണിക് ഗോൾഡ് റസീറ്റ്‌സ് (Electronic Gold Receipts – EGR) ഉൾപ്പെടെ പ്രധാന വിപണി വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഈ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും സിസ്റ്റം പരിശോധനയും പ്രോസസ് വാലിഡേഷൻ (Process Validation) ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ട്രേഡിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങളുമാണ് നടത്തിയത്.
NSEയും BSEയും യഥാക്രമം 2026 ജൂലൈ 8, 9 തീയതികളിൽ പ്രത്യേക സർക്കുലറുകൾ പുറത്തിറക്കി ഈ പ്രത്യേക മോക്ക് ട്രേഡിംഗ് സെഷനെക്കുറിച്ച് വിപണി പങ്കാളികളെ മുൻകൂട്ടി അറിയിച്ചിരുന്നു. ഈ പരീക്ഷണം അവരുടെ പ്രൈമറി സൈറ്റിലും ബാക്കപ്പ് (BCP/DR) അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിലുമാണ് നടത്തുന്നതെന്ന് എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. NSE പുറത്തിറക്കിയ സർക്കുലറിൽ ഇക്വിറ്റി ക്യാഷ് സെഗ്മെന്റിലെ ക്ലോസിംഗ് ഓക്ഷൻ സെഷൻ (Closing Auction Session – CAS) നടപടിക്രമങ്ങളും പരിശോധിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
അതേസമയം, BSE ട്രേഡിംഗ് അംഗങ്ങൾക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് മൂന്നാം കക്ഷി ട്രേഡിംഗ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പങ്കാളികൾക്കും, വിവിധ ട്രേഡിംഗ് സാഹചര്യങ്ങളും സിസ്റ്റം പ്രവർത്തനക്ഷമതയും പരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരം പ്രയോജനപ്പെടുത്തണമെന്ന് നിർദേശിച്ചു.
ശനിയാഴ്ച നടന്ന ഈ പ്രത്യേക സെഷൻ പ്രീ-ഓപ്പൺ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഓർഡർ എൻട്രി, ട്രേഡിംഗ്, സിസ്റ്റം സ്വിച്ചോവർ, റീ-ലോഗിൻ, മറ്റ് സാങ്കേതിക പരിശോധനകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന വിവിധ ഘട്ടങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരുന്നു. കൃത്യമായ സമയക്രമം ബന്ധപ്പെട്ട എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ മുൻകൂട്ടി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. അതനുസരിച്ച് എല്ലാ ട്രേഡിംഗ് അംഗങ്ങൾക്കും അവരുടെ സംവിധാനങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ നിർദേശം നൽകിയിരുന്നു.
മോക്ക് ട്രേഡിംഗിനിടെ നൽകിയ എല്ലാ ഓർഡറുകളും ട്രേഡുകളും പരീക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗം മാത്രമാണ്. അവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥ ഓഹരി വിപണിയിലോ നിക്ഷേപകരുടെ പോർട്ട്ഫോളിയോയിലോ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനമില്ല. ഈ പ്രക്രിയയിൽ യഥാർത്ഥ ഓഹരികളുടെ കൈമാറ്റമോ പേയ്മെന്റോ സെറ്റിൽമെന്റോ നടക്കില്ല. അതിനാൽ നിക്ഷേപകരുടെ പണത്തിനോ നിക്ഷേപത്തിനോ യാതൊരു അപകടസാധ്യതയും ഉണ്ടാകില്ല.
മോക്ക് ട്രേഡിംഗ്, പേപ്പർ ട്രേഡിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ വെർച്വൽ ട്രേഡിംഗ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. യഥാർത്ഥ പണത്തിന് പകരം വെർച്വൽ ഫണ്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ട്രേഡിംഗ് പ്രക്രിയ അഭ്യസിക്കുന്ന സിമുലേറ്റഡ് ട്രേഡിംഗ് അന്തരീക്ഷമാണിത്. പുതിയ നിക്ഷേപകർക്ക് ഓഹരി വിപണിയുടെ പ്രവർത്തനരീതി മനസ്സിലാക്കാനും, ട്രേഡിംഗ് തന്ത്രങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കാനും, ട്രേഡിംഗ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന അനുഭവം നേടാനും ഇത് അവസരം നൽകുന്നു. അതേസമയം, ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങൾ, എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ, സ്ഥാപന നിക്ഷേപകർ എന്നിവർ അവരുടെ സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങൾ, റിസ്ക് മാനേജ്മെന്റ് നടപടിക്രമങ്ങൾ, ട്രേഡിംഗ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യത എന്നിവ പരിശോധിക്കാൻ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
