अदाणी ग्रुपचे अध्यक्ष गौतम अदाणी, त्यांचे पुतणे सागर अदाणी आणि अदाणी ग्रीन एनर्जीचे माजी वरिष्ठ अधिकारी वनीत जैन यांच्याशी संबंधित अमेरिकेतील फौजदारी प्रकरण न्यूयॉर्कमधील संघीय न्यायालयाने ‘with prejudice’ या आधारावर फेटाळले आहे. त्यामुळे याच अभियोगाच्या आधारावर भविष्यात पुन्हा फौजदारी कारवाई करता येणार नाही.
या प्रकरणात न्यायालयाने ‘with prejudice’ अंतर्गत आदेश दिला आहे. कायदेशीरदृष्ट्या याचा अर्थ विद्यमान फौजदारी अभियोग भविष्यात त्याच आधारावर पुन्हा दाखल करता येणार नाही. मात्र, या आदेशाचा थेट अर्थ न्यायालयाने गौतम अदाणी किंवा अन्य आरोपींना ‘क्लीन चिट’ दिली असा होत नाही.
न्यायालयाने या प्रकरणात खटला चालवून आरोपांची सत्यता किंवा असत्यता यावर निर्णय दिलेला नाही. त्यामुळे हा आदेश आरोप योग्य किंवा अयोग्य असल्याचा न्यायालयीन निष्कर्ष मानला जात नाही. अमेरिकी जिल्हा न्यायालयाच्या नोंदीत प्रकरण कायमस्वरूपी फेटाळल्याचा आदेश नोंदवण्यात आला आहे.
अमेरिकी न्याय विभागाने नोव्हेंबर 2024 मध्ये गौतम अदाणी, सागर अदाणी आणि वनीत जैन यांच्यासह अनेक जणांविरोधात फौजदारी आरोप दाखल केले होते. अभियोजन पक्षाचा आरोप होता की भारतीय ऊर्जा क्षेत्राशी संबंधित प्रकल्पांसाठी कथित लाच योजनेबाबत आणि त्याच्याशी संबंधित आर्थिक व्यवहारांबाबत गुंतवणूकदार तसेच वित्तीय संस्थांना दिशाभूल करणारी माहिती देण्यात आली.
अभियोगात अमेरिकी गुंतवणूकदारांशी संबंधित डॉलर-आधारित वित्तपुरवठा आणि बाँड व्यवहारांचाही उल्लेख करण्यात आला होता. अदाणी पक्षाने हे आरोप सातत्याने फेटाळले होते.
अदाणी ग्रीन एनर्जीने त्यावेळी स्पष्ट केले होते की गौतम अदाणी, सागर अदाणी आणि वनीत जैन यांच्यावर अमेरिकी Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) चे उल्लंघन केल्याचा आरोप करण्यात आलेला नव्हता. कंपनीने माध्यमांमधील काही वृत्तांमध्ये करण्यात आलेल्या व्याख्या चुकीच्या असल्याचे म्हटले होते.
हे प्रकरण सुमारे दोन वर्षे अमेरिकी न्यायालयात चर्चेत होते. अमेरिकी सरकारने फौजदारी अभियोजन पुढे न नेण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर प्रकरण औपचारिकरीत्या संपवण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. न्यायालयाच्या अंतिम आदेशानंतर संबंधित फौजदारी अभियोग आता समाप्त झाला आहे.
यामुळे गौतम अदाणी आणि इतर नामनिर्दिष्ट आरोपींविरोधातील या प्रकरणाशी संबंधित अमेरिकेतील फौजदारी कार्यवाहीचा मार्ग बंद झाला आहे.
या घडामोडीमध्ये U.S. Securities and Exchange Commission (SEC) शी संबंधित स्वतंत्र नागरी प्रकरण फौजदारी प्रकरणापासून वेगळे आहे. फौजदारी अभियोग फेटाळला गेल्याचा अर्थ अमेरिकेत अदाणी यांच्याशी संबंधित सर्व कायदेशीर प्रकरणे एकाच वेळी संपली आहेत असा होत नाही.
SEC ची कारवाई स्वतंत्र नागरी प्रक्रिया असून तिचे स्वतःचे कायदेशीर आधार आणि अटी आहेत. त्यामुळे फौजदारी प्रकरण कायमस्वरूपी फेटाळले जाण्याचा अर्थ अदाणी समूहाशी संबंधित अमेरिकेतील प्रत्येक संभाव्य कायदेशीर बाबीचा अंत असा होत नाही.
