वाराणसीत गोवर्धन पूजेनिमित्त भव्य शोभायात्रेचे आयोजन करण्यात आले. परमवीर चक्र विजेते कॅप्टन योगेंद्र यादव यांच्या हस्ते या शोभायात्रेचा शुभारंभ झाला. पारंपरिक लाठीकाठीचे खेळ, भगवान श्रीकृष्णाच्या धार्मिक झांक्या आणि पुष्पवृष्टी हे या शोभायात्रेचे प्रमुख आकर्षण ठरले. सुमारे पाच तास चाललेली ही शोभायात्रा नमो घाट येथे संपन्न झाली.
दीपावलीनंतर काशीमध्ये गोवर्धन पूजेचा उत्साह पाहायला मिळाला. मंगळवारी चेतगंज येथील हथुआ मार्केटमधून निघालेल्या या शोभायात्रेत मोठ्या संख्येने भाविक सहभागी झाले होते. संपूर्ण मार्गावर भगवान श्रीकृष्णाच्या जयघोषाने परिसर दुमदुमून गेला. काही ठिकाणी तरुणांनी पारंपरिक लाठीकाठीचे खेळ सादर केले, तर विविध धार्मिक झांक्यांनी नागरिकांचे लक्ष वेधून घेतले. दुपारी १२ वाजता सुरू झालेली ही शोभायात्रा शहरातील प्रमुख भागांतून मार्गक्रमण करत सायंकाळी सुमारे पाच वाजता नमो घाट येथे पोहोचली.
कॅप्टन योगेंद्र यादव यांच्या हस्ते शोभायात्रेचा शुभारंभ
गोवर्धन पूजनोत्सवानिमित्त आयोजित शोभायात्रेचा शुभारंभ परमवीर चक्र विजेते कॅप्टन योगेंद्र यादव यांच्या हस्ते करण्यात आला. दुपारी सुमारे १२ वाजता चेतगंज येथील हथुआ मार्केटमधून शोभायात्रेला सुरुवात झाली.
शंखनाद आणि भगवान श्रीकृष्णाच्या जयघोषात भाविकांनी शोभायात्रेत सहभाग घेतला. सर्वांत पुढे पारंपरिक वेशभूषेतील ग्वाल-बालांची टोली होती. त्यांच्यामागे विविध धार्मिक झांक्या आणि स्थानिक नागरिकांचे समूह सहभागी झाले होते.
शोभायात्रा पाहण्यासाठी रस्त्याच्या दुतर्फा नागरिकांची मोठी गर्दी जमली होती. अनेक कुटुंबे मुलांसह हा सोहळा पाहण्यासाठी आली होती. परिसरातील घरांच्या छतांवरूनही नागरिक शोभायात्रेचे दर्शन घेत होते.
बनारसी लाठीकाठीच्या खेळांनी वेधले नागरिकांचे लक्ष
शोभायात्रेतील तरुणांनी सादर केलेले पारंपरिक लाठीकाठीचे खेळ विशेष आकर्षण ठरले. बनारसची जुनी कला असलेल्या पट्टा-बनेठीचे प्रदर्शन करत तरुणांनी विविध प्रात्यक्षिके सादर केली.
तरुण हातात लांब काठ्या घेऊन त्या वेगवेगळ्या पद्धतीने फिरवताना दिसले. त्यांचे खेळ पाहण्यासाठी मार्गावर ठिकठिकाणी नागरिक थांबले होते. अनेक प्रेक्षकांनी मोबाइलमध्ये या प्रात्यक्षिकांचे व्हिडिओही चित्रित केले.
या सादरीकरणातून स्थानिक कलाकारांनी काशीच्या पारंपरिक लोककलेचे दर्शन घडवले. धार्मिक आयोजनांमध्ये अशा पारंपरिक खेळांना आणि कलांना दीर्घकाळापासून महत्त्वाचे स्थान आहे.
श्रीकृष्ण, शिव-पार्वती आणि प्रभू राम यांच्या झांक्यांचा सहभाग
शोभायात्रेत भगवान श्रीकृष्णाच्या जीवनाशी संबंधित झांक्यांना विशेष स्थान देण्यात आले होते. याशिवाय भगवान शिव-पार्वती आणि प्रभू श्रीराम यांच्या जीवनातील प्रसंगही झांक्यांच्या माध्यमातून सादर करण्यात आले.
विविध भागांतून आलेल्या कलाकारांनी धार्मिक पात्रांची वेशभूषा परिधान करून शोभायात्रेत सहभाग घेतला. काही झांक्यांमध्ये कलाकारांनी सजीव सादरीकरण केले. हे सादरीकरण पाहण्यासाठी भाविकांची गर्दी झाली होती.
केदारनाथ धामच्या प्रतिकृतीवर आधारित झांकीही आकर्षणाचे केंद्र ठरली. या झांकीत हिमालयातील प्रसिद्ध धामाची प्रतिमा साकारण्यात आली होती. भाविकांनी या झांकीसमोर हात जोडून दर्शन घेतले.
शोभायात्रेदरम्यान धार्मिक गीते आणि जयघोष सातत्याने सुरू होते. त्यामुळे संपूर्ण मार्गावर उत्सवी वातावरण निर्माण झाले होते.
लहुराबीर ते मैदागिनदरम्यान पुष्पवृष्टी
चेतगंज येथून सुरू झालेली शोभायात्रा लहुराबीर, कबीरचौरा, मैदागिन, मच्छोदरी आणि प्रह्लादघाटमार्गे पुढे गेली.
या भागांमध्ये शोभायात्रेच्या स्वागतासाठी विशेष व्यवस्था करण्यात आली होती. रस्त्याच्या कडेला उभ्या असलेल्या नागरिकांनी भगवान श्रीकृष्णाचा जयघोष केला. अनेक ठिकाणी घरांच्या छतांवरून भाविकांवर पुष्पवृष्टी करण्यात आली.
व्यापारी आणि सामाजिक संघटनांनीही शोभायात्रेत सहभागी भाविकांचे स्वागत केले. विविध ठिकाणी स्वागतासाठी व्यासपीठे उभारण्यात आली होती. तेथून शोभायात्रेतील सहभागी भाविकांवर फुलांचा वर्षाव करण्यात आला.
भाविकांसाठी पिण्याचे पाणी आणि अल्पोपहाराची व्यवस्था करण्यात आली होती. मोठ्या संख्येने नागरिक शोभायात्रेसोबत पायी चालत सहभागी झाले होते.
पाच तासांनंतर नमो घाट येथे शोभायात्रेची सांगता
दुपारी १२ वाजता सुरू झालेली शोभायात्रा सुमारे पाच तास काशीच्या रस्त्यांवरून मार्गक्रमण करत होती. सायंकाळी सुमारे पाच वाजता गंगातीरावरील नमो घाट येथील गोवर्धन धाममध्ये शोभायात्रा पोहोचली.
तेथे आधीपासून उपस्थित असलेल्या नागरिकांनी टाळ्यांच्या गजरात शोभायात्रेचे स्वागत केले. भगवान श्रीकृष्णाच्या जयघोषात गोवर्धन पूजनोत्सवाच्या शोभायात्रेची सांगता झाली.
या संपूर्ण आयोजनात भाविकांचा उत्साह दिसून आला. लहान मुले, तरुण आणि ज्येष्ठ नागरिक अशा सर्व वयोगटांतील लोकांनी सहभाग घेतला. विशेषतः लाठीकाठीचे खेळ आणि धार्मिक झांक्यांनी नागरिकांचे लक्ष वेधून घेतले.
गोवर्धन पूजेचा संबंध भगवान श्रीकृष्णाच्या परंपरेशी
गोवर्धन पूजेचा संबंध भगवान श्रीकृष्णाशी जोडला जातो. पौराणिक मान्यतेनुसार, ब्रजमधील रहिवाशांचे अतिवृष्टीपासून संरक्षण करण्यासाठी भगवान श्रीकृष्णाने गोवर्धन पर्वत उचलला होता. या घटनेच्या स्मरणार्थ गोवर्धन पूजा केली जाते.
या दिवशी अनेक ठिकाणी अन्नकूटाचे आयोजन केले जाते. भगवान श्रीकृष्णाला विविध पक्वान्नांचा नैवेद्य दाखवला जातो. तसेच गायींची आणि गोवर्धन पर्वताची पूजा करण्याचीही परंपरा आहे.
वाराणसीतील या शोभायात्रेत धार्मिक श्रद्धेसोबतच स्थानिक लोकसंस्कृतीचेही दर्शन घडले. पारंपरिक खेळ, धार्मिक झांक्या आणि नागरिकांचा सामूहिक सहभाग ही या आयोजनाची प्रमुख वैशिष्ट्ये ठरली.
काशीतील धार्मिक आयोजन आणि स्थानिक कार्यक्रमांशी संबंधित माहितीसाठी वाराणसी जिल्हा प्रशासनाच्या अधिकृत वेबसाइट varanasi.nic.in वर अद्ययावत माहिती पाहता येईल.
