सावन महिन्यात लाखो भाविक भगवान शिवाचे दर्शन आणि जलाभिषेक करण्यासाठी बाबा धामकडे रवाना होतात. या यात्रांमध्ये काही प्रवास असेही असतात, जे श्रद्धेसोबत मैत्री आणि माणुसकीचे उदाहरण ठरतात. वाराणसीतील दीपक आणि त्यांच्या दिव्यांग मित्राची अशीच एक कथा समोर आली आहे. गेल्या सुमारे 8 वर्षांपासून दीपक आपल्या मित्राची बाबा धामला जाण्याची इच्छा स्वतःच्या खांद्यावर घेऊन ती पूर्ण करत आहेत. यंदाही दीपक यांनी आपल्या दिव्यांग मित्राला खांद्यावर बसवून सुमारे 105 किलोमीटरच्या पायी प्रवासाला सुरुवात केली आहे.
दीपक यांनी ही यात्रा वाराणसीहून सुरू केली आहे. त्यांचा उद्देश केवळ बाबा बैद्यनाथांचे दर्शन घेणे नसून, दिव्यांग असल्यामुळे स्वतः पायी इतके अंतर चालू न शकणाऱ्या आपल्या मित्राची श्रद्धा पूर्ण करणे हा आहे. मित्राची इच्छा आपली जबाबदारी मानून दीपक दरवर्षी त्याला खांद्यावर बसवून बाबा धामची यात्रा करतात.
या यात्रेत दीपक यांचा मित्र त्यांच्या खांद्यावर बसून प्रवास करतो, तर दीपक सातत्याने पायी चालत राहतात. 105 किलोमीटरचे अंतर ऐकताना ते केवळ एक आकडा वाटू शकतो; मात्र एखाद्या व्यक्तीला खांद्यावर बसवून हे अंतर पायी पार करणे मोठे आव्हान आहे. मार्गातील उष्णता, पाऊस, थकवा, पायातील वेदना आणि सातत्याने चालण्याचे आव्हान असूनही दीपक आपल्या मित्राला घेऊन पुढे जातात.
दोघांच्या मैत्रीची ही कथा गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू आहे. सुमारे आठ वर्षांपूर्वी दीपक यांच्या दिव्यांग मित्राने बाबा धामला जाऊन भगवान शिवाचे दर्शन घेण्याची इच्छा व्यक्त केली होती, असे सांगितले जात आहे. त्यांची शारीरिक स्थिती अशी नव्हती की ते स्वतः दीर्घ पायी यात्रा करू शकतील. त्यामुळे दीपक यांनी त्यांची इच्छा अपूर्ण ठेवण्याऐवजी ती पूर्ण करण्याचा निर्णय घेतला.
त्यानंतर ही यात्रा दोन्ही मित्रांच्या आयुष्याचा भाग बनली. दर सावनमध्ये कांवडिये बाबा बैद्यनाथांच्या दर्शनासाठी निघतात, तेव्हा दीपकही आपल्या मित्राला सोबत घेऊन यात्रा सुरू करतात. त्यांची पद्धत वेगळी आहे; मात्र भावना तीच आहे—बाबांच्या दरबारात पोहोचणे आणि मित्राची मनोकामना पूर्ण करणे.
यंदाही दीपक यांनी मित्राला खांद्यावर बसवून यात्रा सुरू केली तेव्हा मार्गातील लोकांचे लक्ष त्यांच्याकडे गेले. अनेक भाविकांनी दोघांची मैत्री पाहून त्यांचे कौतुक केले. काहींनी याला खरी मैत्री आणि समर्पणाचे उदाहरण म्हटले. यात्रेदरम्यान भेटणारे लोक त्यांना मदतही करतात आणि पुढे जाण्यासाठी प्रोत्साहन देतात.
दीपक यांच्यासाठी ही यात्रा केवळ धार्मिक यात्रा राहिलेली नाही. ती त्यांच्या मित्राप्रती असलेली जबाबदारी आणि अनेक वर्षांची मैत्री निभावण्याचा संकल्प बनली आहे. इतक्या दीर्घ काळापर्यंत मित्रासाठी सातत्याने अशी कठीण यात्रा करणे ही बाब उल्लेखनीय आहे.
बाबा धामची यात्रा करणारे भाविक अनेक दिवस पायी चालतात. सामान्यतः एक कांवडिया आपल्यासोबत मर्यादित सामान घेऊन प्रवास करतो; मात्र दीपक यांच्यासमोरील आव्हान यापेक्षा अधिक आहे. त्यांना आपल्या मित्रालाही सातत्याने सांभाळावे लागते. मार्गात विश्रांती घेतानाही मित्राची काळजी घ्यावी लागते आणि पुन्हा यात्रा सुरू झाल्यानंतर त्याला खांद्यावर बसवून पुढे जावे लागते.
105 किलोमीटरचा हा प्रवास शारीरिकदृष्ट्या कठीण ठरू शकतो. दीर्घकाळ वजन घेऊन चालल्यामुळे खांदे, पाठ आणि पायांवर ताण येतो. असे असूनही दीपक दरवर्षी ही यात्रा पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करतात. त्यांच्या प्रयत्नांमागील प्रमुख प्रेरणा म्हणजे आपल्या मित्राची इच्छा पूर्ण करण्याची भावना.
मित्रासाठीही ही यात्रा भावनिक क्षण आहे. दिव्यांग असल्यामुळे कदाचित तो एकट्याने अशा प्रकारची यात्रा करू शकला नसता; मात्र दीपक यांनी त्याची ही मर्यादा स्वतःची ताकद बनवली आहे. मित्राच्या खांद्यावर बसून तो बाबा धामपर्यंत पोहोचण्याचे स्वप्न पूर्ण करत आहे.
सावनमध्ये बाबा बैद्यनाथ धामला जाणाऱ्या कांवडियांची गर्दी देशभरातून येते. वाराणसी आणि पूर्वांचलमधील अनेक भाविकही या धार्मिक यात्रेत सहभागी होतात. अशा परिस्थितीत दीपक आणि त्यांच्या मित्राची यात्राही या श्रद्धेच्या गर्दीचा भाग आहे; मात्र दोघांची कथा इतर यात्रेकरूंपेक्षा वेगळी आहे.
मार्गात इतर कांवडिये दोघांना पाहतात तेव्हा अनेक जण थांबून त्यांच्याशी संवाद साधतात. काही जण त्यांच्या मैत्रीबद्दल विचारतात, तर काही दीपक यांच्या धैर्याचे कौतुक करतात. अनेक भाविकांसाठी हे दृश्य भावनिक ठरते, कारण आजच्या काळात छोट्या-छोट्या कारणांवर नाती तुटताना दिसत असताना दीपक गेल्या अनेक वर्षांपासून आपल्या दिव्यांग मित्राची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी कठीण यात्रा करत आहेत.
या यात्रेची विशेष बाब म्हणजे दीपक यांनी आपल्या मित्राच्या दिव्यांगतेला त्याची कमजोरी बनू दिले नाही. त्यांनी त्याच्यासाठी स्वतः चालण्याचा मार्ग निवडला. मित्राचे पाय प्रवासासाठी सक्षम नसले तरी दीपक यांची पावले त्याला बाबा धामपर्यंत घेऊन जाण्याचे काम करत आहेत.
दोघांची ही यात्रा मैत्रीचा एक वेगळा अर्थही समोर आणते. मैत्री म्हणजे केवळ सुख-दुःखात सोबत राहणे नव्हे, तर गरज पडल्यास एखाद्याची अपूर्ण इच्छा आपली जबाबदारी मानून ती पूर्ण करणेही आहे. दीपक गेल्या आठ वर्षांपासून याच भावनेने आपल्या मित्राची साथ देत आहेत.
यात्रेदरम्यान दोन्ही भाविकांची श्रद्धाही कायम आहे. मार्गात भगवान शिवाच्या जयघोषाने, कांवडियांची गर्दी आणि सावनच्या वातावरणामुळे त्यांचा उत्साह कायम राहतो. अडचणी असूनही दीपक यांचे लक्ष्य स्पष्ट आहे—मित्राला सोबत घेऊन बाबा धामपर्यंत पोहोचणे आणि त्याला भगवान शिवाचे दर्शन घडवणे.
दीपक यांचा हा प्रवास अशा लोकांसाठीही उदाहरण ठरत आहे, जे कोणत्यातरी कारणामुळे धार्मिक यात्रा किंवा आपले स्वप्न पूर्ण करू शकत नाहीत. अनेकदा एखाद्या व्यक्तीला केवळ थोड्या सहकार्याची गरज असते. कोणी त्याच्या सोबत उभे राहिले तर अशक्य वाटणारा प्रवासही पूर्ण करता येऊ शकतो. दीपक यांनी आपल्या मित्रासाठी हेच केले आहे.
गेल्या आठ वर्षांपासून सुरू असलेल्या या परंपरेमुळे दोन्ही मित्रांचे नाते आणखी दृढ झाले आहे. दरवर्षी सावन येताच त्यांच्या यात्रेची तयारी सुरू होते. यंदाही दोघांनी वाराणसीहून बाबा धामच्या दिशेने पावले टाकली आहेत.
आता दोघांचे लक्ष्य 105 किलोमीटरचे अंतर पूर्ण करून बाबा बैद्यनाथांच्या दरबारात पोहोचणे आहे. यात्रेदरम्यान कितीही अडचणी आल्या तरी दीपक आपल्या मित्राला खांद्यावर घेऊन पुढे जाण्यास तयार आहेत. त्यांच्यासाठी हा केवळ किलोमीटरचा प्रवास नसून मैत्री, विश्वास आणि श्रद्धेची कसोटीही आहे.
दीपक यांची कथा सांगते की खरी मैत्री कोणत्याही सुविधा किंवा स्वार्थावर आधारित नसते. मित्राची गरज समोर असताना त्याच्यासाठी आपली ताकद पणाला लावणे ही मैत्रीची ओळख आहे. एका दिव्यांग मित्राची बाबा धामपर्यंत पोहोचण्याची इच्छा दीपक यांनी आठ वर्षांपासून आपल्या खांद्यावर घेतली आहे आणि यंदाही त्याच संकल्पाने ते यात्रेला निघाले आहेत.
वाराणसी ते बाबा धाम असा 105 किलोमीटरचा हा प्रवास केवळ धार्मिक श्रद्धेची यात्रा नाही. ही त्या मैत्रीची कथा आहे, ज्यात एका मित्राने दुसऱ्याची इच्छा आपली जबाबदारी मानून त्याला खांद्यावर बसवून ध्येयापर्यंत पोहोचवण्याचा प्रवास सुरू केला आहे. आठ वर्षांपासून निभावली जात असलेली दीपक आणि त्यांच्या दिव्यांग मित्राची ही मैत्री सावनच्या श्रद्धेच्या वातावरणात माणुसकी आणि समर्पणाचे उदाहरण ठरली आहे.
