अमेरिकन कंपनी जीई एरोस्पेसने शुक्रवारी हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) ला स्वदेशी लढाऊ विमान प्रकल्प एलसीए मार्क-1ए साठी पाचवे F404-IN20 जेट इंजिन सुपूर्द केले. कंपनीच्या प्रवक्त्यांनुसार, हे इंजिन 2021 मध्ये मिळालेल्या ऑर्डरनुसार HAL ला देण्यात आले आहे.
नवी दिल्ली: भारताच्या स्वदेशी लढाऊ विमान कार्यक्रमाला एक मोठे तांत्रिक यश मिळाले आहे. अमेरिकन एरोस्पेस कंपनी GE एरोस्पेसने हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) ला F404-IN20 जेट इंजिनचे पाचवे युनिट सुपूर्द केले आहे. हे इंजिन स्वदेशी लाइट कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट (LCA) तेजस Mk-1A ला ऊर्जा देईल. या डिलिव्हरीमुळे भारताच्या हवाई संरक्षण क्षमतेला आणखी बळकटी मिळण्याची अपेक्षा आहे.
GE एरोस्पेसच्या प्रवक्त्याने पुष्टी केली की हे इंजिन 2021 मध्ये दिलेल्या ऑर्डरचा भाग आहे. कंपनी आणि HAL, दोघेही तेजस Mk-1A च्या उत्पादन वेळेचे पालन करण्यासाठी तांत्रिक आणि लॉजिस्टिक स्तरावर सतत समन्वय साधत आहेत.
F404-IN20 इंजिन: तेजस Mk-1A चा कणा
F404-IN20 इंजिन अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज, एक विश्वासार्ह आणि शक्तिशाली टर्बोफॅन इंजिन आहे, जे विशेषतः भारताच्या तेजस Mk-1A लढाऊ विमानासाठी अनुकूल केले गेले आहे. यापूर्वी याच ऑर्डर अंतर्गत चौथे इंजिन ऑक्टोबर 2025 मध्ये HAL ला सुपूर्द करण्यात आले होते. HAL ने GE एरोस्पेससोबत एकूण 113 F404-IN20 इंजिनांच्या खरेदीचा मोठा करार केला आहे.
या इंजिनांचा वापर 97 तेजस Mk-1A लढाऊ विमानांच्या निर्मितीमध्ये केला जाईल. हा कार्यक्रम भारतीय वायुसेनेची शक्ती वाढवण्यासोबतच देशाला संरक्षण क्षेत्रात आत्मनिर्भर बनवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
संरक्षण मंत्रालयासोबत मोठा करार
HAL ने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X द्वारे माहिती दिली की हा महत्त्वाचा करार 7 नोव्हेंबर 2025 रोजी करण्यात आला होता. करारानुसार, सर्व इंजिनांचा पुरवठा 2027 ते 2032 दरम्यान टप्प्याटप्प्याने पूर्ण केला जाईल. यापूर्वी सप्टेंबर 2025 मध्ये भारताच्या संरक्षण मंत्रालयाने HAL सोबत 97 तेजस Mk-1A विमानांच्या खरेदीसाठी एका ऐतिहासिक करारावर स्वाक्षरी केली होती. हा सौदा भारतीय लष्करी विमान वाहतूक इतिहासातील सर्वात मोठ्या स्वदेशी विमान कार्यक्रमांपैकी एक मानला जात आहे.
भारत सरकार आणि HAL तेजस कार्यक्रम वेळेत पूर्ण करण्यासाठी उत्पादन क्षमता सातत्याने वाढवत आहेत. याच क्रमाने ऑक्टोबर 2025 मध्ये संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी HAL च्या नाशिक युनिटमध्ये:
- तेजस Mk-1A ची तिसरी उत्पादन लाइन, आणि
- HTT-40 ट्रेनर विमानाची दुसरी उत्पादन लाइन
यांचे उद्घाटन केले होते. या नवीन उत्पादन लाइन्समुळे आगामी वर्षांमध्ये तेजस विमानांच्या वितरणाचा वेग वाढण्याची अपेक्षा आहे.
पुणे येथील संयंत्रात GE एरोस्पेसची मोठी गुंतवणूक
GE एरोस्पेसने भारतात आपली उपस्थिती अधिक मजबूत करत, अलीकडेच पुणे येथील आपल्या संयंत्राच्या विस्तारासाठी 14 दशलक्ष डॉलरच्या गुंतवणुकीची घोषणा केली आहे. ही गुंतवणूक मागील वर्षी केलेल्या 30 दशलक्ष डॉलरच्या गुंतवणुकीनंतरची दुसरी मोठी भांडवली वाढ आहे. या गुंतवणुकीचा उद्देश:
- उत्पादन क्षमतेत वाढ
- अत्याधुनिक स्वयंचलन तंत्रज्ञानाचा वापर
- प्रगत इंजिन घटकांची स्थानिक निर्मिती
- पुरवठा साखळी अधिक मजबूत करणे
या विस्तारामुळे भारतात एरोस्पेस उत्पादनाला मोठे प्रोत्साहन मिळेल आणि हजारो प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होतील, असे सांगितले जात आहे. F404 इंजिनची डिलिव्हरी भारत-अमेरिका संरक्षण सहकार्यातील एक महत्त्वाचा दुवा मानली जात आहे. गेल्या काही वर्षांपासून दोन्ही देशांमधील संरक्षण तंत्रज्ञान, संयुक्त उत्पादन आणि लॉजिस्टिक सपोर्ट याबाबतचे संबंध खूप मजबूत झाले आहेत. GE एरोस्पेस आणि HAL ची भागीदारी याच सहकार्याचे एक प्रमुख उदाहरण आहे.
