भारत-रशिया संरक्षण वाटाघाटीत एस-400, एस-500 आणि एसयू-57 यांसारख्या अत्याधुनिक शस्त्रांवर सहमतीचे संकेत मिळाले. राजनाथ सिंह आणि आंद्रे बेलौसोव यांच्या भेटीमुळे दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक भागीदारी आणखी मजबूत झाली असून, यामुळे भारतीय लष्कराची युद्ध क्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे.
India-Russia Meeting: भारत आणि रशियाच्या संबंधांमध्ये नवीन दृढता दिसून आली आहे. पुतिन यांच्या दोन दिवसीय भारत भेटीदरम्यान, संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि त्यांचे रशियन समकक्ष आंद्रे बेलौसोव यांच्यातील महत्त्वपूर्ण बैठकीने दोन्ही देशांमधील मोठ्या संरक्षण कराराचा मार्ग मोकळा केला आहे. ही चर्चा भारत-रशिया धोरणात्मक भागीदारीच्या 25 वर्षांच्या पूर्ततेवर केंद्रित आहे आणि तज्ञांचे म्हणणे आहे की एस-400 आणि एसयू-57 सारख्या करारांमुळे भारताची लष्करी क्षमता अनेक पटींनी वाढू शकते. या शस्त्रांमुळे चीन आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांसमोर मोठे आव्हान उभे राहील.
भारत आणि रशिया यांच्यातील महत्त्वपूर्ण संरक्षण वाटाघाटी
गुरुवारी नवी दिल्ली येथे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि आंद्रे बेलौसोव यांच्यात मॅरेथॉन बैठक झाली. या बैठकीत रशियाने भारताला अनेक अभेद्य आणि अत्याधुनिक शस्त्रे देण्याचे संकेत दिले. ही चर्चा 23व्या भारत-रशिया वार्षिक शिखर परिषदेच्या एक दिवस आधी आयोजित करण्यात आली होती, ज्यामुळे या कराराचे महत्त्व आणखी वाढते.
बैठकीदरम्यान, दोन्ही बाजूंनी संरक्षण आणि धोरणात्मक सहकार्य अधिक मजबूत करण्याच्या उपायांवर सविस्तर चर्चा केली. भारताने रशियाकडून पृष्ठभागावरून हवेत मारा करणारी एस-400 क्षेपणास्त्र प्रणालीचे अतिरिक्त बॅच खरेदी करण्याची इच्छा व्यक्त केली. भारताने सांगितले की, 'ऑपरेशन सिंदूर' दरम्यान एस-400 प्रणाली अत्यंत प्रभावी सिद्ध झाली होती, जिथे त्यांनी पाकिस्तानी ड्रोन, क्षेपणास्त्रे आणि लढाऊ विमानांचा नाश करून शत्रूंना माघार घेण्यास भाग पाडले होते.
भारताने रशियाला एस-500 क्षेपणास्त्र प्रणाली खरेदी करण्याची आपली इच्छाही कळवली. ही प्रणाली 600 किलोमीटर दूरपर्यंत बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि 400 किलोमीटर दूरपर्यंत हवाई लक्ष्यांचा नाश करण्याची क्षमता ठेवते. या प्रणालीच्या समावेशामुळे भारतीय संरक्षण रचना अधिक मजबूत होईल.
भारताला मिळू शकते पाचव्या पिढीचे सुखोई-57 लढाऊ विमान
या बैठकीत रशियाने भारताला पाचव्या पिढीचे स्टील्थ फायटर विमान एसयू-57 देण्याची पेशकश केली आहे. हे विमान अमेरिकन एफ-35 चा प्रतिस्पर्धी मानले जाते. या प्रस्तावामध्ये भारताला संपूर्ण तंत्रज्ञान हस्तांतरण (Technology Transfer) आणि देशातच उत्पादन यांचा समावेश आहे.
दुबई एअर शो 2025 दरम्यान रोस्टेकचे सीईओ सर्गेई चेमेझोव यांनी सांगितले होते की, रशिया भारताच्या सर्व तांत्रिक मागण्या पूर्ण करण्यास तयार आहे. यात इंजिन, रडार, एआय आणि स्टील्थ तंत्रज्ञानाच्या हस्तांतरणाचा देखील समावेश आहे. जर हा करार पुढे गेला तर हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) मध्ये त्याचे उत्पादन 2025 पासून सुरू होऊ शकते.
आंद्रे बेलौसोव यांनी बैठकीत सांगितले की, रशियन संरक्षण उद्योग भारताला संरक्षण उत्पादनात आत्मनिर्भर बनवण्यासाठी शक्य ते सर्व सहकार्य करण्यास तयार आहे. यामुळे दोन्ही देशांमधील संरक्षण विश्वास आणखी मजबूत होईल.
भारतीय लष्कराची ताकद अनेक पटींनी वाढवण्याची तयारी
मोठ्या संरक्षण भागीदारीनंतर भारतीय लष्कराची युद्ध क्षमता अनेक पटींनी वाढेल. एस-400 चे नवीन बॅच, अत्याधुनिक एस-500 आणि पाचव्या पिढीचे स्टील्थ लढाऊ विमान एसयू-57 च्या समावेशामुळे भारतीय वायुसेना आणि भूदल या दोन्हीची ताकद नवीन उंची गाठेल.
ही बैठक भारत-रशिया आंतर-सरकारी आयोग (IRIGC-M&MTC) च्या 22व्या सत्राअंतर्गत मानेकशॉ सेंटरमध्ये आयोजित करण्यात आली होती. यापूर्वी, दोन्ही संरक्षण मंत्र्यांनी राष्ट्रीय युद्ध स्मारकावर पुष्पहार अर्पण करून शहीदांना श्रद्धांजली वाहिली.
RELOS करारामुळे लष्करी सहकार्य वाढले
काही दिवसांपूर्वी रशियाने रेसिप्रोकल एक्सचेंज ऑफ लॉजिस्टिक सपोर्ट (RELOS) कराराला मंजुरी दिली आहे. हा करार सागरी आणि लष्करी ऑपरेशन्स, संयुक्त सराव आणि आपत्कालीन मदतकार्यात दोन्ही देशांमधील लॉजिस्टिक सहकार्य वाढवेल.
