भारतीय रेल्वेने प्रवाशांसाठी प्रवास विम्याशी संबंधित सुविधा पीआरएस (PRS) आरक्षण काउंटरवरही उपलब्ध करून देण्याच्या दिशेने पाऊल उचलले आहे. या सुविधेअंतर्गत ४५ पैशांच्या प्रीमियममध्ये १० लाख रुपयांपर्यंतचा प्रवास विमा उपलब्ध होऊ शकतो. ऑनलाइन तिकीट बुक करण्याऐवजी रेल्वे स्थानकावरील आरक्षण काउंटरवरून तिकीट खरेदी करणाऱ्या प्रवाशांनाही या पर्यायाचा लाभ मिळू शकतो. प्रवासादरम्यान अतिरिक्त आर्थिक संरक्षणाचा पर्याय उपलब्ध करून देणे हा या सुविधेचा उद्देश आहे.
देशभरात दररोज मोठ्या संख्येने प्रवासी रेल्वेने प्रवास करतात. यामध्ये नोकरदार, विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक, व्यावसायिक आणि कुटुंबासह प्रवास करणाऱ्या व्यक्तींचा समावेश आहे. विशेषतः लांब पल्ल्याच्या प्रवासादरम्यान सुरक्षिततेच्या दृष्टीने प्रवास विम्याला महत्त्व आहे. संबंधित योजनेच्या पात्रता निकषांची आणि अटींची पूर्तता करणाऱ्या प्रवाशांना तिकीट आरक्षित करताना विमा घेण्याचा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो.
आतापर्यंत रेल्वेच्या ऑनलाइन तिकीट बुकिंग प्रक्रियेदरम्यान ऐच्छिक प्रवास विम्याचा पर्याय उपलब्ध होता. ही सुविधा पीआरएस आरक्षण काउंटरवरही उपलब्ध झाल्यास इंटरनेटच्या माध्यमातून तिकीट बुक न करणाऱ्या प्रवाशांनाही विम्याचा पर्याय निवडता येऊ शकतो. ग्रामीण भागातून प्रवास करणाऱ्या तसेच ऑनलाइन बुकिंग करताना अडचणी येणाऱ्या प्रवाशांना आरक्षण काउंटरवर विम्याची माहिती घेणे सोयीचे ठरू शकते. मात्र, संबंधित काउंटरवर ही सुविधा उपलब्ध आहे का आणि विमा निवडण्याची प्रक्रिया काय आहे, याची खात्री करणे आवश्यक आहे.
४५ पैशांच्या प्रीमियममध्ये १० लाख रुपयांपर्यंतचे विमा संरक्षण मिळण्याची माहिती असली, तरी प्रत्येक परिस्थितीत विम्याची कमाल रक्कम आपोआप मिळतेच असे नाही. विमा पॉलिसीमध्ये नमूद केलेल्या नियमांनुसार अपघात, मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्व यांसारख्या पात्र परिस्थितींमध्ये संबंधित लाभ दिले जातात. प्रत्यक्ष मिळणारी रक्कम घटनेचे स्वरूप, पॉलिसीच्या अटी आणि विमाधारकाची पात्रता यांवर अवलंबून असते. त्यामुळे तिकीट आरक्षित करताना विम्याच्या अटी आणि नियम काळजीपूर्वक तपासणे आवश्यक आहे.
प्रवास विमा ही सामान्यतः ऐच्छिक सुविधा असते. तिकीट खरेदी करताना विम्याचा पर्याय निवडण्यापूर्वी प्रीमियमची रक्कम, विमा कोणत्या परिस्थितींमध्ये लागू होतो आणि दावा करण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत, याची माहिती घेणे गरजेचे आहे. अपघातासारखी घटना घडल्यास विमा कंपनीने निर्धारित केलेल्या नियमांनुसार आणि प्रक्रियेनुसार दावा सादर करावा लागतो.
मुजफ्फरपूरसह बिहारमधील विविध रेल्वे स्थानकांवरून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठीही ही माहिती महत्त्वाची आहे. आरक्षण काउंटरवरून तिकीट घेताना प्रवासी संबंधित कर्मचाऱ्यांकडून विम्याची उपलब्धता, प्रीमियम आणि पॉलिसीच्या अटींबाबत माहिती घेऊ शकतात. या माहितीच्या आधारे प्रवाशांना त्यांच्या गरजा आणि प्रवासाच्या परिस्थितीनुसार विम्याचा पर्याय निवडता येईल.
रेल्वे तिकीट आरक्षित करताना प्रवास विम्याचा पर्याय अधिकाधिक प्रवाशांपर्यंत पोहोचवण्यास या उपक्रमामुळे मदत होऊ शकते. तथापि, पीआरएस आरक्षण काउंटरवर ही सुविधा लागू होण्याची तारीख, सर्व केंद्रांवरील उपलब्धता आणि १० लाख रुपयांपर्यंतच्या विमा संरक्षणाच्या सविस्तर अटी यांची अधिकृत रेल्वे सूचना किंवा संबंधित विमा प्रदात्याकडून पुष्टी करणे आवश्यक आहे. प्रवाशांनी केवळ प्रीमियम आणि कमाल विमा संरक्षणाची रक्कम विचारात न घेता पॉलिसीचे नियम आणि पात्रतेच्या अटीही समजून घ्याव्यात.
